← JLPT N5
N5 · 第5章

Манга

Энэ бүлгийн дараа: Дуртай зүйл, хоббигийнхоо тухай ярих. Гэр бүл, хоббигийнхоо тухай ярих.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 40 · Яриа (1)
TRY! N5 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N5 CD

🎬 Ямада Смитийн япон хэл сайжирсныг магтана. Смит мангаг япон хэлээр уншихыг хүсдэг тул улам сайжруулахыг хичээж байгаагаа хэлэхэд Ямада ахаасаа авсан хоёр тасалбараараа 8-р сарын 15-нд болох манганы үзэсгэлэнд урина.

23

«~болох, ~болж өөрчлөгдөх» — байдал аяндаа өөрчлөгдөх

«~く/に なります» нь ямар нэг зүйлийн байдал аяндаа, байгалийн жамаар өөрчлөгдөхийг илэрхийлнэ. Монголоор «~болох», «~болж ирэх» гэсэнтэй дүйнэ: «хүйтэн болов», «багш болсон».

Залгахдаа い-тэмдэг нэрийн төгсгөлийн «い»-г «く» болгоно (さむい → さむく なります). な-тэмдэг нэр болон нэр үгэнд «に» залгана (しずか → しずかに なります, 先生 → 先生に なります).

«いい» нь үл хамаарах: «いく» биш «よく なります» болно.

Jūgatsu desu kara, Uranbātoru wa samuku narimashita.
10-р сар болсон болохоор Улаанбаатар хүйтэн болов.
Kusuri o nomimashita kara, yoku narimashita.
Эм уусан болохоор сайжирлаа (эдгэрлээ).
Kono kōen wa kirei ni narimashita ne.
Энэ цэцэрлэгт хүрээлэн цэвэрхэн болжээ шүү.
Sara-san wa rainen sensei ni narimasu.
Сараа ирэх жил багш болно.

💡 «いい» → «よく なります». «いく なります» гэж хэлбэл алдаа.

💡 Plus「~く/に します」: хүн өөрөө санаатайгаар байдлыг өөрчлөхөд «~く/に します» хэрэглэнэ. «なります» = аяндаа болох, «します» = хүн болгох. Жишээ: 「へやを あたたかく します」 (өрөөг дулаан болгоно), 「テーブルの 上を きれいに しました」 (ширээн дээрийг цэвэрлэв), 「にくを 小さく して ください」 (махыг жижиг болгож (хэрчиж) өгөөч).

Дасгал (2)
24

«~хиймээр байна» — хүсэл илэрхийлэх

«~たいです» нь ярьж буй хүний хүсэл, мөрөөдлийг илэрхийлнэ. Монголоор «~мээр байна», «~хүсэж байна» гэсэн утгатай.

Үйл үгийн ます-хэлбэрээс «ます»-г хасаад «たいです» залгана: よみます → よみたいです, 行きます → 行きたいです.

Хүсэж буй зүйлийг заах нөхцөлд «を»-ийн оронд «が» хэрэглэж болно: 「すしが 食べたいです」「すしを 食べたいです」 хоёулаа зөв.

Natsuyasumi ni Gobi e ikitai desu.
Зуны амралтаараа говь руу явмаар байна.
Tsumetai airagu ga nomitai desu.
Хүйтэн айраг уумаар байна.
A: Shūmatsu, nani o shitai desu ka. B: Uchi de yukkuri netai desu.
A: Амралтын өдрөөр юу хиймээр байна? B: Гэртээ тайван унтмаар байна.
Kinō wa eiga o mitakatta desu. Demo, jikan ga arimasen deshita.
Өчигдөр кино үзмээр байсан. Гэвч цаг байсангүй.

💡 Туслах үг нь «が» эсвэл «を» байна.

💡 «~たいです» нь い-тэмдэг нэр шиг хувирна: ~たいです / ~たくないです(~たくありません)/ ~たかったです / ~たくなかったです(~たくありませんでした).

💡 «~たかったです» нь хүссэн зүйлээ хийж чадаагүйдээ харамсах сэтгэлийг ихэвчлэн илэрхийлнэ: «…хиймээр байсан л даа (гэвч болсонгүй)».

💡 «~たくないです» нь хүчтэй татгалзал тул урилгад шууд хэлбэл бүдүүлэг сонсогдоно. «すみません、~は ちょっと……» гэж зөөлөн татгалзах нь дээр.

💡 Ахмад, дээд хүнээс «~たいですか» гэж асуух нь эелдэг бус. Жишээ нь багшид «コーヒー、のみたいですか» биш «コーヒーは いかがですか» гэнэ.

Дасгал (2)
25

«~учраас, ~болохоор» — шалтгаан хэлэх

«~から、…» нь шалтгаан, үндэслэлийг илэрхийлнэ. Монгол хэлтэй адил шалтгааныг ЭХЭНД нь, «から»-гийн өмнө хэлнэ: «бороо орж байгаа болохоор…».

«から»-гийн өмнө です/ます хэлбэр ч болно: 「さむいですから」「行きますから」.

Асуултад хариулахдаа үр дүнг эхэлж хэлээд, дараа нь «~から。» гэж шалтгааныг нэмж болно.

Ame desu kara, takushī de ikimashō.
Бороо орж байгаа болохоор таксигаар явъя.
Ashita tesuto ga arimasu kara, konban benkyō shimasu.
Маргааш шалгалттай болохоор өнөө орой хичээлээ хийнэ.
A: Dōshite Mongoru e ikimasu ka. B: Hiroi sōgen ga mitai desu kara.
A: Яагаад Монгол руу явах гэж байгаа вэ? B: Уудам талыг үзмээр байгаа болохоор.
Дасгал (2)
26

«~т дуртай» — дуртай зүйлээ хэлэх

«~が すきです» нь өөрт таалагддаг, дуртай зүйлийг илэрхийлнэ. Дуртай зүйлийг «が»-гаар заана: 「わたしは ねこが すきです」.

«すき» бол үйл үг БИШ, な-тэмдэг нэр. Тиймээс «すきます» гэж хувирахгүй; үгүйсгэх нь «すきじゃありません», өнгөрсөн нь «すきでした».

Нэр үгийн өмнө «すきな + N» болно: 「すきな たべもの」 (дуртай хоол). «あまり … じゃありません» гэвэл «тийм ч дургүй».

Watashi wa uma ga suki desu.
Би морьд дуртай.
Borudo-san wa sakkā ga totemo suki desu.
Болд хөл бөмбөгт маш их дуртай.
Watashi wa karai ryōri ga amari suki ja arimasen.
Би халуун ногоотой хоолонд төдийлөн дургүй.
A: Donna ongaku ga suki desu ka. B: Mongoru no uta ga suki desu.
A: Ямар хөгжимд дуртай вэ? B: Монгол дуунд дуртай.

💡 Монголоор «~т дуртай» гэж өгүүлэхүүн хэлбэрээр хэлдэг тул «を すきです» гэж алдах нь элбэг. Япон хэлэнд заавал «が».

Дасгал (2)
27

«~хийхээр явах/ирэх/буцах» — зорилго

«~に 行きます» нь хаа нэгтээ ямар нэг зорилгоор явахыг илэрхийлнэ: «кино үзэхээр явна». «~に 来ます», «~に 帰ります»-г ч адилхан хэрэглэнэ.

Үйл үгийн ます-хэлбэрээс «ます»-г хасаад «に» залгана: かいます → かいに 行きます. «べんきょう», «かいもの», «りょこう» зэрэг үйлдэл заасан нэр үгэнд шууд «に» залгана.

Газрыг «へ/に»-ээр, зорилгыг «~に»-ээр заана: 「こうえんへ さんぽに 行きます」.

Depāto e kutsu o kai ni ikimasu.
Их дэлгүүр рүү гутал авахаар явна.
Nādamu o mi ni Mongoru e kimashita.
Наадам үзэхээр Монголд ирсэн.
Wasuremono o tori ni uchi e kaerimasu.
Мартсан юмаа авахаар гэр лүүгээ буцна.
Shūmatsu, Tereruji e kyanpu ni ikimasen ka.
Амралтын өдрөөр Тэрэлж рүү кемп хийхээр явах уу?
Дасгал (2)

Сар, өдрийн нэр

Сарыг тоо + «がつ»-аар хэлнэ. 4, 7, 9-р сар онцгой: しがつ, しちがつ, くがつ (よんがつ, なながつ, きゅうがつ гэдэггүй).

Өдрийг 1–10 болон 14, 20, 24-т тусгай уншлагаар хэлнэ (тодруулсан). Бусад өдөр нь тоо + «にち».

1-ний өдөр «ついたち» — «いちにち» бол «нэг өдөр (хугацаа)» гэсэн өөр утга. Огноо хэлэхдээ монгол шиг сар → өдөр дарааллаар: 「8がつ 15にち」.

Тоо~月 (сар)~日 (өдөр)
Nādamu wa shichigatsu jūichinichi kara desu.
Наадам 7-р сарын 11-нээс эхэлнэ.
Watashi no tanjōbi wa shigatsu hatsuka desu.
Миний төрсөн өдөр 4-р сарын 20.

🎬 Смит Ямадагийн ах ч мангад дуртай эсэхийг асууна. Ямада ахынх нь хобби манга зурах гэдгийг хэлж, ах нь ч очих тул хамт явахыг санал болгоно. Тэд 8 цагт буудал дээр уулзахаар тохиролцоно.

Үйл үгийн толь бичгийн хэлбэр (辞書形)

Толь бичгийн хэлбэр (辞書形) нь үйл үгийн үндсэн, энгийн одоо цагийн хэлбэр. Толь бичигт энэ хэлбэрээр бичигддэг тул ийн нэрлэсэн.

I бүлэг: «ます»-ын өмнөх い-эгшигт үеийг (き, し, ち…) う-эгшигт үе (く, す, つ…) болгоно — хирагана хүснэгтийн «い» баганаас «う» багана руу шилжинэ.

II бүлэг: «ます»-г «る» болгоно. III бүлэг: きます → くる, します → する (цээжлэх).

Бүлэгます形辞書形
28

«~х нь» — үйл үгийг нэр үг болгох

Үйл үгийн толь бичгийн хэлбэрт «こと» залгавал нэр үг болно: «よむ» (унших) → «よむ こと» (унших нь, уншлага). Монголоор «-х нь», «-х явдал» гэсэнтэй адил.

Ингэснээр үйлдлийг «しゅみは ~ことです» (хобби маань ~х), «~ことが すきです» (~х дуртай) гэх мэт нэр үгийн байранд хэрэглэж болно.

Watashi no shumi wa uma ni noru koto desu.
Миний хобби бол морь унах.
Sara-san wa ryōri o tsukuru koto ga suki desu.
Сараа хоол хийх дуртай.
Kanji o oboeru koto wa taihen desu.
Ханз цээжлэх нь хэцүү.

💡 «こと»-гийн өмнө ます-хэлбэр биш, заавал толь бичгийн хэлбэр ирнэ: «よみます こと» биш «よむ こと».

Дасгал (2)

Гэр бүлийн гишүүдийг нэрлэх

Япон хэлэнд өөрийн гэр бүлийг бусдад ярихдаа даруу үг (父, 母, 兄…), бусдын гэр бүлийг хүндэтгэлийн үг (お父さん, お母さん, お兄さん…) хэрэглэнэ.

Гэртээ өөрийн эцэг эх, ах эгчдээ хандахдаа ч «お父さん», «お兄さん» гэж дууддаг. Харин гадны хүнд «うちの 父は…» гэнэ.

УтгаӨөрийн (私の家族)Бусдын (ご家族)
A: Onīsan wa nani o shite imasu ka. B: Ani wa enjinia desu.
A: Таны ах юу хийдэг вэ? B: Манай ах инженер.

Цаг, минут

Цагийг тоо + «じ», минутыг тоо + «ふん/ぷん»-аар хэлнэ. 4, 7, 9 цаг онцгой: よじ, しちじ, くじ.

Минут: 1, 3, 4, 6, 8, 10 дээр «ぷん» болж, зарим нь жижиг «っ»-тэй (いっぷん, ろっぷん, はっぷん, じゅっぷん). 2, 5, 7, 9 дээр «ふん». 30 минутыг «はん» (хагас) гэж ч хэлнэ.

Тоо~時 (цаг)~分 (минут)
Maiasa shichiji jūgofun ni okimasu.
Өглөө бүр 7 цаг 15 минутад босдог.
Jugyō wa kuji han kara desu.
Хичээл 9 цаг хагаст эхэлнэ.