Чадахын хэлбэр (可能形) нь «~ことが できる»-тэй ижил утгатай: хүн ямар нэг зүйлийг хийх чадвартай, эсвэл тухайн газар юм хийж болохыг илэрхийлнэ. Илүү богино, ярианд илүү элбэг.
I бүлэг: төгсгөлийн «-u» авиаг «-e» болгоод «る»: 書く → 書ける, 遊ぶ → 遊べる, 読む → 読める. II бүлэг: «る»-г «られる»: 起きる → 起きられる, 食べる → 食べられる, 見る → 見られる. III бүлэг: 来る → 来られる, する → できる.
Үүссэн хэлбэр нь бүгд II бүлгийн үйл үг шиг хувирна: 書ける → 書けます・書けない・書けて・書けた.
サラさんは 漢字が たくさん 読めます。
Sara-san wa kanji ga takusan yomemasu.
Сараа олон ханз уншиж чадна.
わたしは 辛い 料理が 食べられません。
Watashi wa karai ryōri ga taberaremasen.
Би халуун ногоотой хоол идэж чаддаггүй.
A:明日 8時に 来られますか。 B:はい、来られます。
A: Ashita hachiji ni koraremasu ka. B: Hai, koraremasu.
A: Маргааш 8 цагт ирж чадах уу? B: Тийм, ирж чадна.
この 公園では バーベキューが できます。
Kono kōen de wa bābekyū ga dekimasu.
Энэ цэцэрлэгт хүрээлэнд шарсан мах хийж болно.
💡 Ярианд II бүлэг ба 来る-ийн чадахын хэлбэрийг «ら»-гүй хэлдэг: 食べれる, 見れる, 来れる («ら抜き言葉»). Шалгалт, бичгийн хэлэнд «られる» хэлбэрийг хэрэглэ.
💡 Чадахын хэлбэрийн өгүүлбэрт тусагдахууны «を» нь ихэвчлэн «が» болно: 「日本語を 話す」 → 「日本語が 話せる」.
💡 «見える・聞こえる» ба «見られる・聞ける»-ийн ялгаа: «見える・聞こえる» нь хүсээгүй ч аяндаа нүдэнд харагдах, чихэнд сонсогдох байдал («цонхоор уул харагдана», «хажуу өрөөнөөс дуу сонсогдоно»). «見られる・聞ける» нь санаатай үзэх/сонсох боломжтойг заана («энэ сайтаас монгол кино үзэж болно»).
💡 Чадахын хэлбэрийг зөвхөн хүн өөрийн хүслээр хийдэг үйлдэлд хэрэглэнэ. «困る, 疲れる, 病気に なる, 間に合う, なれる» зэрэг хүсэлтэй холбоогүй үйл үгэнд, «荷物が 入る, 水が 出る» гэх мэт юм өгүүлэгдэхүүн болсон үед, мөн «できる, わかる» зэрэг аль хэдийн «чадах» утгатай үйл үгэнд хэрэглэхгүй: «間に合えます» ✗ → «間に合います» ○, «わかれます» ✗ → «わかります» ○.