← JLPT N4
N4 · 第10章

Цагийн ажлын ярилцлага

Энэ бүлгийн дараа: Цагийн ажлын ярилцлагад орж, мэргэжил, туршлагаа багтаан өөрийгөө эелдэгээр танилцуулах. Цагийн ажлын ярилцлагад ажлын нөхцөл, анхаарах зүйлсийг сонсож ойлгох.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 53 · Яриа (1)
TRY! N4 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N4 CD

🎬 Смит англи хэлний сургуульд цагийн ажилд орохоор ярилцлагад ирэв. Ярилцлага авагчийн урилгаар орж суугаад, хэзээ Японд ирсэн, одоо юу сурч байгаагаа даруу хэлбэрээр танилцуулна. Сайн дурын ажлаар англи хэл заасан туршлага, TOEFL-ийн хичээл зааж чадах эсэхээ хэлнэ.

88

«~гээрэй, ~на уу» — «~てください»-гийн эелдэг хэлбэр

«お~ください» нь «~てください»-гийн илүү хүндэтгэлтэй хэлбэр. Үйлчилгээний газар, албан байгууллага, ажлын ярилцлага зэрэгт үйлчлүүлэгч, зочинд ямар нэг юм санал болгох, заавар өгөхөд хэрэглэнэ. Монголоор «Та орж ирнэ үү», «Суугаарай» гэх мэт хүндэтгэлийн хэлбэртэй дүйнэ.

Япон гаралтай (和語) үйл үгийн ます-хэлбэрээс «ます»-г хасаад урд нь «お», ард нь «ください» залгана: 待ちます → お待ちください, 入ります → お入りください.

Хятад гаралтай «үйлдэл заасан нэр үг»-т (利用, 注意, 遠慮, 記入, 相談, 用意, 連絡, 出席 г.м.) «ご» залгана: ご注意ください, ご記入ください.

III бүлгийн үйл үг (します, 来ます)-д энэ хэлбэрийг хэрэглэхгүй. «ご利用します» биш, нэр үг «利用»-д шууд «ご~ください» залгана.

Kochira de shōshō omachi kudasai.
Энд түр хүлээж байна уу.
Kono kami ni onamae to denwa bangō o gokinyū kudasai.
Энэ цаасан дээр нэр, утасны дугаараа бичнэ үү.
Fuyu no michi wa suberiyasui node, gochūi kudasai.
Өвлийн зам гулгамтгай тул болгоомжтой байгаарай.
Okaeri no sai wa, kochira no deguchi o goriyō kudasai.
Буцахдаа энэ гарцаар гарна уу.

💡 «います», «寝ます», «見ます» гэх мэт «ます»-ийн өмнө ганцхан үетэй үйл үгэнд энэ хэлбэрийг хэрэглэдэггүй. «お見ください» биш — «ご覧ください» гэх тусгай хэлбэр байдаг.

💡 «お~ください» нь хүндэтгэлийн (尊敬語) хэлбэр учраас өөрөө хийх үйлдэлд биш, зөвхөн сонсогчийн хийх үйлдэлд хэрэглэнэ.

Дасгал (2)
89

Тусгай даруу үгс (謙譲語) — өөрийн үйлдлийг даруу хэлэх

Япон хэлэнд сонсогчоо хүндэлж, ӨӨРИЙНХӨӨ (эсвэл өөрийн талын хүний) үйлдлийг доош нь буулгаж хэлэх «даруу үг» (謙譲語) байдаг. Монгол хэлэнд «айлчлах», «өргөх», «бараалхах» гэх мэт хүндэтгэлийн үгтэй төстэй боловч япон хэлэнд өөрийгөө даруу болгох тал нь илүү системтэй.

Гол тусгай хэлбэрүүд: 行く・来る → まいります, する → いたします, いる → おります, ~ている → ~ております, 言う → 申します, 知っている → 存じております (知らない → 存じません), 会う → お目にかかります, 訪問する・聞く(асуух) → うかがいます, 見る → 拝見します, (дээд хүнд) 言う → 申し上げます, 食べる・飲む・もらう → いただきます, あげる → さしあげます.

Ажлын ярилцлага, албан утас, үйлчлүүлэгчтэй харилцахад өөрийгөө танилцуулахдаа эдгээрийг хэрэглэвэл маш эелдэг сонсогдоно: 「ボルドと申します。モンゴルから まいりました。」

Hajimemashite. Sara to mōshimasu. Uranbātoru kara mairimashita.
Танилцъя. Намайг Сараа гэдэг. Улаанбаатараас ирсэн.
Ani wa Tōkyō no ginkō de hataraite orimasu.
Ах маань Токиогийн банкинд ажилладаг.
A: Ashita no jūji goro, jimusho ni ukagatte mo yoroshii deshō ka. B: Hai, omachi shite imasu.
A: Маргааш 10 цагийн орчим оффис дээр тань очиж болох уу? B: Тийм, хүлээж байя.
Sensei ga kakareta hon o haiken shimashita. Totemo omoshirokatta desu.
Багшийн бичсэн номыг үзлээ (уншлаа). Их сонирхолтой байсан.

💡 Даруу үгийг зөвхөн өөрийн (эсвэл өөрийн тал — гэр бүл, компани)-ын үйлдэлд хэрэглэнэ. Багш, үйлчлүүлэгчийн үйлдэлд хэрэглэвэл тэднийг доош нь буулгасан болж алдаа болно.

💡 «まいります» нь бас «галт тэрэг ирж байна» гэх мэт албан зарлалд эелдэг байдлаар хэрэглэгддэг.

💡 «申します» нь өөрийгөө танилцуулах, «申し上げます» нь дээд хүнд санал, мэдээлэл «өргөн барих»-д илүү хэрэглэгдэнэ.

Дасгал (2)
90

«~бол (болно)» — өөр нь болохгүй ч энэ нь боломжтой

«N なら» нь бусад зүйл болохгүй ч, ЭНЭ зүйл бол «чадна, зүгээр, асуудалгүй» гэж хэлэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «…бол болно», «…л бол чадна» гэсэнтэй ойролцоо.

Ихэнхдээ «X は ちょっと…。Y なら できます/大丈夫です» гэсэн хэлбэрээр, эхнийхийг татгалзаад өөр хувилбар санал болгоход гардаг.

Нэр үгэнд шууд «なら» залгана: 日曜日なら, 英語なら, 焼いた肉なら.

Roshiago wa wakarimasen ga, eigo nara sukoshi hanasemasu.
Орос хэл мэдэхгүй ч англи хэл бол жаахан ярьж чадна.
Heijitsu wa isogashii kedo, doyōbi nara jikan ga aru yo.
Ажлын өдрүүдэд завгүй ч Бямба гариг бол зав бий шүү.
A: Uma ni noremasu ka. B: Hashiru no wa kowai desu ga, yukkuri aruku no nara daijōbu desu.
A: Морь унаж чадах уу? B: Давхихаас айдаг ч, аажуухан алхуулах бол зүгээр.

💡 «なら»-гийн дараа ихэвчлэн эерэг утга («できる», «大丈夫», «わかる») ирнэ. Энэ цэгийн утгаар «なら» ашиглаад араас нь «できない» гэвэл утга зөрчилдөнө.

Дасгал (2)

🎬 Ярилцлага үргэлжилнэ. Ярилцлага авагч сургуулийн дүрмийг (хичээлийн үеэр сурагчид япон хэл хэрэглэхгүй) тайлбарлахад Смит өөрөө ч япон хэлээр ярихгүй байхыг хичээнэ гэж хариулна. Дараа нь долоо хоногийн тодорхой хоёр оройд ирж чадах эсэхийг асуугаад, хэд хоногийн дараа хариу өгөхөө хэлнэ.

91

«~ж болохгүй» — хориглох

«~てはいけない(~てはいけません)» нь аюултай, буруу зүйл хийж байгаа хүнийг зогсоох, эсвэл дүрэм журмаар хориглосон зүйлийг хэлэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «…ж болохгүй», «…хориотой».

Үйл үгийн て-хэлбэрт «は いけません» залгана: 吸います → 吸っては いけません, 入ります → 入っては いけません.

Асуух хэлбэр «~ては いけないんですか» нь «…ж болохгүй юм уу?» гэж дүрмийг тодруулахад тохиромжтой.

Hakubutsukan no naka de shashin o totte wa ikemasen.
Музейн дотор зураг авч болохгүй.
Kono kawa de oyoide wa ikemasen. Nagare ga hayai desu kara.
Энэ голд сэлж болохгүй. Урсгал хурдан учраас.
A: Koko ni jitensha o tomete wa ikenai n desu ka. B: Ee, iriguchi no mae desu kara.
A: Энд дугуй тавьж болохгүй юм уу? B: Тийм, орцны урд учраас.

💡 Хүнд шууд «~ては いけません» гэвэл хэт хатуу сонсогдоно. Дүрэм тайлбарлахдаа «~ては いけない ことに なって います» (…ж болохгүй гэж тогтсон байдаг) гэж зөөлрүүлэх нь элбэг: 「寮では 夜 10時以降、料理を しては いけない ことに なって います。」

💡 Ярианы хэллэгт «~ちゃ だめ», «~じゃ だめ» (飲んじゃ だめ) гэж товчилдог.

Дасгал (2)
92

«~хийхийг хичээх, ~хийхгүй байхыг анхаарах»

«~ようにする» нь цаашдаа ямар нэг зүйлийг хийх (эсвэл хийхгүй байх)-ыг хичээж, анхаарахаа хэлэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «…хийхийг хичээнэ», «…хийхгүй байхыг анхаарна».

«~ようにしている» гэвэл нэг удаа биш, байнга, дадал болгон хичээж байгааг илэрхийлнэ: «…хийхийг хичээдэг».

Залгалт: үйл үгийн толь бичгийн хэлбэр эсвэл ない-хэлбэр + ようにする: 歩く ように します, 食べない ように して います.

Kore kara wa maiasa sanjuppun hashiru yō ni shimasu.
Одооноос өглөө бүр 30 минут гүйхийг хичээнэ.
Yoru osoku amai mono o tabenai yō ni shite imasu.
Орой оройтож чихэрлэг юм идэхгүй байхыг хичээдэг.
Fuyu wa michi ga komu node, hayame ni ie o deru yō ni shite imasu.
Өвөл зам түгжирдэг тул гэрээсээ эрт гарахыг хичээдэг.
Jugyō ni okurenai yō ni shimashō.
Хичээлдээ хоцрохгүй байхыг хичээцгээе.

💡 Plus「~ようにしてください」: бусдаас ямар нэг зүйлийг хичээхийг, анхаарахыг хүсэхэд хэрэглэнэ. «~てください»-гаас зөөлөн сонсогдоно: 「明日は 忘れ物を しない ように して ください。」 (Маргааш юм мартахгүй байхыг анхаараарай.)

💡 «~ようにする» нь өөрийн хүсэл зоригоор хянаж болох үйлдэлд хэрэглэгдэнэ. Аяндаа болох өөрчлөлтөд «~ようになる» ашиглана.

Дасгал (2)
93

«(бусдыг) ~хийгээсэй гэж хүсэх»

«~てほしい» нь өөр хүн ямар нэг зүйл хийгээсэй гэсэн хүслийг илэрхийлнэ. «~たい» бол өөрөө хийх хүсэл, «~てほしい» бол БУСДААС хүсэх хүсэл. Монголоор «…хийгээсэй гэж хүсэж байна», «…хийгээч болоосой».

Хүсэлтийг хүлээж авах хүнийг «に»-ээр заана: 「弟に もっと 勉強して ほしい」.

Үгүйсгэл нь «~ないで ほしい» (…хийхгүй байгаасай). «~てほしいんですが…» гэвэл зөөлөн хүсэлт болно.

Ryōshin ni wa itsu made mo genki de ite hoshii desu.
Аав ээжийгээ үргэлж эрүүл энх байгаасай гэж хүсдэг.
Kono shashin wa mada dare ni mo misenaide hoshii n da kedo…
Энэ зургийг одоохондоо хэнд ч үзүүлэхгүй байгаасай гэж бодож байна л даа…
Kaigi no hi ga kimattara, sugu shirasete hoshii n desu ga.
Хурлын өдөр тогтвол даруй мэдэгдээсэй гэж хүсэж байна.
Uranbātoru no basu ga motto fuete hoshii desu ne.
Улаанбаатарын автобус илүү олон болоосой.

💡 Дээд хүнээс асуухдаа «~てほしいですか» гэж хэрэглэдэггүй. «先生、私の 電話番号を 教えて ほしいですか» биш — «お教えしましょうか» гэх мэтээр хэлнэ.

💡 Хүн биш зүйлд ч хэрэглэж болно: 「早く 春に なって ほしい」 (Хавар хурдан болоосой).

Дасгал (2)