← JLPT N4
N4 · 第11章

Хэрэгтэй үгс

Энэ бүлгийн дараа: N4 түвшний туслах үгсийн (を・に・で・は・も・が・と・から・しか・ずつ・までに・でも・とか・なあ г.м.) нарийн утгыг ялгах Хэр зэрэг, таамаг, цаг хугацаа/өөрчлөлт, давтамж илэрхийлэх дайвар үгийг зөв хэрэглэх こんな・こんなに・こう зэрэг заах үгсийг утгаар нь ялгах Өгөгдөхүүн (自動詞) ба үйлдэхүүн (他動詞) үйл үгийн хосыг ялгаж, が/を-г зөв сонгох
Тэмдэглэгээний тайлбар

Туслах үгс — N4 түвшний нэмэлт утгууд

N5-д үзсэн туслах үгсийн үндсэн утгаас гадна N4-т нэг туслах үгийн өөр утгууд, мөн шинэ туслах үгс (しか, ずつ, までに, とか, なあ) гарч ирнэ.

«格助詞 + は/も» (には, へは, とは, でも, からも) — туслах үгийн араас «は» залгавал тухайн хэсгийг онцолж, бусадтай харьцуулна; «も» залгавал «…д ч бас» гэсэн утга нэмнэ. Энэ үед «を», «が» нь «は/も»-д шууд солигддог бол бусад туслах үг үлдэнэ.

«しか» нь заавал үгүйсгэлтэй хамт орно: «…аас өөр … үгүй» = «зөвхөн … л». «だけ»-тай утга ойролцоо ч «しか» нь «хангалтгүй, цөөхөн» гэсэн мэдрэмжтэй.

«まで» (хүртэл үргэлжлэх) ба «までに» (тэр хугацаанаас өмнө нэг удаа хийх)-ийг андуурах нь элбэг.

ХэлбэрУтгаЖишээ
Maiasa kono kōen o tōtte kaisha e ikimasu.
Өглөө бүр энэ цэцэрлэгт хүрээлэнгээр дайрч ажилдаа явдаг.
Sono hon wa toshokan ni mo arimasu yo.
Тэр ном номын санд ч бас бий шүү.
Kinō wa sanjikan shika nemasen deshita.
Өчигдөр ердөө 3 цаг л унтсан.
Rokuji made ni kaette kite ne.
6 цагаас өмнө гэртээ ирээрэй.

Дайвар үгс — хэр зэрэг, таамаг, цаг хугацаа, давтамж

Дайвар үг нь үйл үг, тэмдэг нэрийн өмнө орж утгыг нь нарийвчилна. Номд дөрвөн бүлгээр ангилсан: ① хэр зэрэг (程度), ② таамаг, дүгнэлт (予想・判断), ③ цаг хугацаа, өөрчлөлт, дуусал (時間・変化・完了), ④ удаа, давтамж (回数・頻度).

«よく» нь «сайн» (よく わかる) ба «байнга» (よく 行く) гэсэн хоёр утгатай. «まだ» + эерэг = «одоо ч …сээр», «まだ» + үгүйсгэл = «хараахан … үгүй»; «もう» + эерэг = «аль хэдийн», «もう» + үгүйсгэл = «дахиж … үгүй».

«たぶん» нь ихэвчлэн «~でしょう/~と思います»-тэй хамт орж таамаг илэрхийлнэ. «だんだん» нь аажмаар өөрчлөгдөхийг заах тул «~くなる/~になる»-тэй хослодог.

БүлэгҮгУтгаЖишээ
Nihongo no benkyō ga dandan tanoshiku narimashita.
Япон хэл сурах улам бүр сонирхолтой болсон.
A: Mō hirugohan o tabemashita ka. B: Iie, mada desu.
A: Үдийн хоолоо идчихсэн үү? B: Үгүй ээ, хараахан.
Ashita wa tabun yuki ga furu deshō.
Маргааш цас орох байх.

Заах үгс — こんな・こんなに・こう

こ・そ・あ・ど-гийн цуврал N5-д «これ・ここ・この» хэлбэрээр гарсан бол N4-т шинж байдал, хэмжээ, арга барилыг заах гурван цуврал нэмэгдэнэ.

«こんな + N» — «ийм (төрлийн) N» гэж зүйлийн шинж байдлыг заана. «こんなに» — «ийм их, ингэтлээ» гэж хэр хэмжээг онцолно (тэмдэг нэр, үйл үгийн өмнө). «こう + V» — «ингэж, ийм аргаар» гэж үйлдлийг хэрхэн хийхийг заана.

Монгол хэлний «ийм / тийм / тэр мэт / ямар», «ингэж / тэгж / яаж»-тай бараг шууд дүйнэ. «どう やって» = «яаж», «どんなに … ても» = «хичнээн … ч».

こそあど
Konna samui hi wa atatakai bōzu ga tabetaku narimasu.
Ийм хүйтэн өдөр халуун бууз идмээр санагддаг.
Anna ni renshū shita noni, shiai ni makete shimaimashita.
Тэр их бэлтгэл хийсэн мөртлөө тэмцээнд хожигдчихлоо.
Donna ni isogashikute mo, mainichi haha ni denwa shimasu.
Хичнээн завгүй ч өдөр бүр ээж рүүгээ утасддаг.
Bōzu wa kō yatte tsutsumu to kirei ni dekimasu yo.
Буузыг ингэж чимхвэл гоё болдог шүү.
A: Daigaku made dō yatte kimasu ka. B: Basu de nijuppun gurai desu.
A: Их сургууль хүртэл яаж ирдэг вэ? B: Автобусаар 20 минут орчим.

Өгөгдөхүүн ба үйлдэхүүн үйл үг (хос үйл үгс)

Япон хэлэнд олон үйл үг хос байдаг: 自動詞 (өгөгдөхүүн) нь «[юм] が ~する» — юм аяндаа болж байгааг, 他動詞 (үйлдэхүүн) нь «[хүн] が [юм] を ~する» — хүн тэр зүйлд үйлдэл хийж байгааг илэрхийлнэ.

Монгол хэлний «хаалга онгойв» / «хаалгыг онгойлгов», «гэрэл унтрав» / «гэрлийг унтраав»-тай яг адил. Монголоор «-гд-, -уул-, -лга-» гэх мэт дагавраар ялгадаг бол япон хэлэнд үгийн төгсгөл өөрчлөгдөнө (開く/開ける, 消える/消す).

Байдал илэрхийлэхэд: 自動詞 + ている = «…сэн байдалтай байна» (窓が 開いて いる — цонх онгорхой байна); 他動詞 + てある = «(хэн нэг) …чихсэн байна» (窓が 開けて ある — цонхыг онгойлгочихсон байна).

Хүснэгтийн үгсийг хосоор нь цээжил. Хаалтанд бичсэн (かぎが)/(かぎを), (病気が)/(病気を) нь тухайн утгаар хэрэглэгдэхийг заана.

#自動詞(〔юм〕が ~する)他動詞(〔хүн〕が 〔юм〕を ~する)Утга (өгөгдөх / үйлдэх)
Kaze de doa ga akimashita.
Салхинд хаалга онгойв. (自動詞)
Sara-san ga doa o akemashita.
Сараа хаалгыг онгойлгов. (他動詞)
Oyu ga waitara, ocha o iremashō.
Ус буцалбал цай хийе.
Ame de shatsu ga nurete shimaimashita.
Бороонд цамц норчихлоо.
Kyōshitsu no denki ga tsuite imasu ne. Dare ga tsuketa n deshō.
Ангийн гэрэл асаалттай байна. Хэн асаасан юм бол.