← JLPT N3
N3 · 第10章

Юкигийн сонголт

Энэ бүлгийн дараа: Ирээдүйн төлөвлөгөө, хэтийн зорилгынхоо талаар өөрийн байр суурийг хатуу илэрхийлэх. Ойр дотны хүний талаар бага зэрэг шүүмжлэлтэй үнэлгээ хэлэх.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 53 · Яриа (1)
TRY! N3 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N3 CD

🎬 Гэр бүлийн доторх ярианы хэлбэрийн (дотно, энгийн хэллэгтэй) харилцан яриа. Охин Юки их сургуулиа орхиж театрын хамтлагийн ажилдаа бүрэн анхаармаар байгаагаа ээждээ хэлэхэд ээж нь эрс эсэргүүцэж, наад зах нь сургуулиа төгсөөд бодоорой гэж ятгана. Юки энэ ажлаас өөр зам байхгүй гэж үзэж байгаа ба дипломтой болсон ч ажилд орно гэсэн баталгаа байхгүй гэж маргана.

87

«~ байх ёсгүй, ~ байх боломжгүй» — хүчтэй үгүйсгэл

«~わけがない» нь «ийм зүйл огт байж боломгүй» гэж хүчтэй үгүйсгэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «~ байх ёс алга», «яаж ~ байх юм бэ».

Энгийн (Plain) хэлбэрт залгана. な-тэмдэг нэр «~な» (静かなわけがない), нэр үг «~の» (部長のわけがない) болно.

«~ないわけがない» гэж давхар үгүйсгэвэл «заавал ~ байх нь гарцаагүй» гэсэн итгэлтэй батлал болно: 「練習したんだから、できないわけがない」.

Konna ni samui hi ni, hansode de soto ni derareru wake ga nai.
Ийм хүйтэн өдөр богино ханцуйтай гадаа гарч чадах ёс алга.
A: Ano hito, Borudo-san ja nai? B: Borudo-san no wake ga nai yo. Ima, Nihon ni iru n da kara.
A: Тэр хүн Болд биш үү? B: Болд байх ёсгүй. Одоо Японд байгаа шүү дээ.
Mainichi renshū shite kita n da kara, katenai wake ga nai yo.
Өдөр бүр бэлтгэл хийсэн болохоор ялахгүй байх ёс алга (заавал ялна).
Ano mise wa itsumo man'in da kara, shizuka na wake ga nai.
Тэр газар үргэлж хүнээр дүүрэн байдаг тул нам гүм байх ёсгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 Plus「~はずがない」(★★): ижил утгаар «~ байх ёсгүй» гэж хэрэглэнэ, залгалт нь адил (Pl + はずがない; なAだな/Nだの). «わけがない» нь сэтгэл хөдлөлтэй, ярианы өнгөтэй; «はずがない» нь үндэслэлд тулгуурласан дүгнэлт мэт сонсогдоно. Жишээ: 「約束を大切にするサラさんが、遅れるはずがない」.

💡 «~わけではない» (заавал ~ гэсэн үг биш, хэсэгчилсэн үгүйсгэл)-тэй андуурахгүй.

Дасгал (2)
88

«~хийхээс өөр арга алга, ~ л үлдлээ»

«~しかない» нь одоогийн нөхцөлд үүнээс өөр арга зам байхгүй, эсвэл энэ л хамгийн зөв сонголт гэдгийг илэрхийлнэ. Монголоор «~хийхээс өөр арга алга», «~ л үлдлээ».

Ихэвчлэн «арга ядсандаа, аргагүйн эрхэнд» гэсэн сэтгэлээр хэрэглэнэ. Эелдэг хэлбэр нь «~しかありません».

Үйл үгийн толь бичгийн хэлбэр (V-る) эсвэл нэр үгт залгана.

Saishū basu ga dete shimatta kara, takushī de kaeru shika nai.
Сүүлийн автобус явчихсан тул таксигаар харихаас өөр арга алга.
Shiken made ato mikka. Tonikaku oboeru shika arimasen.
Шалгалт болоход гуравхан хоног үлдлээ. Ямартай ч цээжлэхээс өөр арга алга.
Yuki de michi ga heisa sareta node, kon'ya wa kono mura ni tomaru shika nai.
Цасанд зам хаагдсан тул өнөө шөнө энэ тосгонд хонохоос өөр аргагүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 Plus「~ほか(は)ない」(★★): ижил утгатай, арай бичгийн хэллэг. V-る + ほか(は)ない: 「薬で治らないなら、手術するほかない」 (эмээр эдгэхгүй бол мэс засал хийхээс өөр аргагүй).

💡 «N + しか + V-ない» (~-аас өөр … -гүй: 「水しか飲まない」)-тай холбоотой ч, «しかない» нь «хийх арга» гэдгийг онцолно.

Дасгал (2)
89

«яг ~ учраас л» — шалтгааныг онцлох

«~からこそ» нь «бусад биш, яг энэ шалтгаанаас болж л» гэж чухал, онцгой шалтгааныг тодотгон онцлоход хэрэглэнэ. Монголоор «яг ~ учраас л», «~ болохоор л».

Ихэвчлэн эерэг, үнэ цэнтэй үр дүнг тайлбарлахад хэрэглэгдэнэ: «чамд санаа тавьдаг учраас л хэлж байна».

Өмнөх өгүүлбэрийг заан «だからこそ» (тийм учраас л) гэж өгүүлбэрийн эхэнд хэрэглэж болно.

Kazoku ga sasaete kureta kara koso, ryūgaku o tsuzukerareta n desu.
Гэр бүл маань дэмжсэн учраас л гадаадад суралцахаа үргэлжлүүлж чадсан юм.
Muzukashii shigoto da kara koso, yatte miru kachi ga aru.
Хэцүү ажил учраас л хийж үзэх үнэ цэнтэй.
Fuyu ga nagai. Da kara koso, Mongoru no hito wa natsu o taisetsu ni suru.
Өвөл урт. Тийм учраас л монголчууд зуныг эрхэмлэдэг.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Сөрөг шалтгаан, шүүмжлэлд («бороо орсон учраас л хоцорсон» г.м.) бараг хэрэглэдэггүй. Тийм үед «~せいで» (97) илүү тохирно.

💡 «~からこそ»-гийн ард ихэвчлэн «~のだ/んです» ирж тайлбарын өнгө өгнө.

Дасгал (2)
90

«~ гэх мэт юм» — ач холбогдолгүй, үл тоох, даруу

«~なんか» нь ярьж буй хүн тухайн зүйлийг төдийлөн чухал биш, үл тоосон, эсвэл дургүй гэж үзэж байгааг илэрхийлнэ. Монголоор «~ гэх мэт юм», «~ ч гэж дээ».

Өөрийгөө даруу болгоход ч хэрэглэнэ: 「私なんか、まだまだです」 (би ч гэж юу байх вэ, одоохондоо холоо).

Ярианы хэлбэр тул албан ёсны бичвэрт хэрэглэхээс зайлсхийнэ.

Terebi nanka minakute mo, nyūsu wa sumaho de wakaru.
Зурагт гэх мэт юм үзэхгүй байсан ч мэдээг утаснаасаа мэднэ.
Watashi nanka, mada Nihongo ga heta desu.
Би ч гэж юу байх вэ, япон хэл маань одоохондоо муу.
Pīman nanka tabetakunai.
Чинжүү гэх мэт юм идмээргүй байна.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 📎 «なんか»-ийн ард туслах үг залгаж болно: 「あいつなんかに負けるもんか」 (тэр юун чинь надад ялах вэ), 「私なんかでいいんですか」.

💡 Plus「~なんて」(★★★): ижил утгаар «үл тоох, гайхах» өнгөтэй хэрэглэнэ: 「スキーなんて簡単だと思っていた」 (цанаар гулгах ч амархан гэж бодож байлаа).

💡 Холбоотой: 66 「こちらなんかいかがですか」 (жишээ санал болгох «なんか»), 100 「寝てなんかいられない」.

Дасгал (2)
91

«~ огт чадахгүй, ~ байх ёс алга» (ярианы)

«~っこない» нь «~わけがない»-тай адил «ийм зүйл огт боломжгүй» гэж хүчтэй үгүйсгэх ярианы хэллэг. Монголоор «яасан ч ~-хгүй», «~ байх ёс алга».

Үйл үгийн ます-үндэст залгана: わかります → わかりっこない, できます → できっこない.

Зөвхөн ярианд, ойр дотны хүнтэй хэрэглэнэ. Ярьж буй хүний хувийн хүсэл, шийдвэрт («би идэхгүй» г.м.) хэрэглэдэггүй — боломжийн тухай дүгнэлт.

Konna ni muzukashii mondai, kodomo ni tokekko nai yo.
Ийм хэцүү бодлогыг хүүхэд яасан ч бодож чадахгүй.
Ima kara hashitte mo, densha ni wa maniaikko nai.
Одоо гүйсэн ч галт тэргэнд огт амжихгүй.
Shōrai no koto nante, dare ni mo wakarikko nai.
Ирээдүйн тухай хэн ч мэдэх боломжгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 «食べない» (би идэхгүй — өөрийн шийдвэр) ба «食べっこない» (идэх боломжгүй) өөр. Өөрийн сонголтыг хэлэхэд «~っこない» хэрэглэхгүй.

Дасгал (2)
92

«~ гээд (заавал … гэсэн үг биш / … болохгүй)»

«~からといって…» нь зөвхөн «~» гэдэг шалтгаанаар «…» хийх нь буруу, боломжгүй, эсвэл асуудал үүсгэнэ гэж хэлэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «~ гээд л …», «~ боллоо гээд …».

Шүүмжлэл, зөвлөгөө, сануулга хэлэхэд их хэрэглэгдэнэ. Ард нь ихэвчлэн үгүйсгэл эсвэл «~てはいけない», «~とは限らない» ирнэ.

Өмнөх өгүүлбэрийг заан «だからといって» (тийм гээд) гэж өгүүлбэрийн эхэнд хэрэглэж болно.

Nihon ni sunde iru kara to itte, Nihongo ga jōzu da to wa kagiranai.
Японд амьдардаг гээд япон хэл сайн байна гэсэн үг биш.
Yasui kara to itte, hitsuyō no nai mono o katte wa ikemasen.
Хямд гээд хэрэггүй юм худалдаж авч болохгүй.
Undō wa karada ni ii. Da kara to itte, yarisugi wa kinmotsu da.
Дасгал бие махбодод сайн. Гэхдээ тийм гээд хэтрүүлж болохгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 «~からこそ» (89) шалтгааныг онцолж «яг тийм учраас л» гэж батлах бол, «~からといって» нь «тийм шалтгаан байгаа ч үр дүн нь заавал тийм биш» гэж эсэргүүцнэ.

Дасгал (2)
93

«заавал ~ гэсэн үг биш»

«~とは限らない» нь нийтлэг ойлголт, хүлээлт үргэлж биелэхгүй, үл хамаарах тохиолдол бий гэдгийг хэлнэ. Монголоор «заавал ~ гэсэн үг биш», «үргэлж ~ байдаггүй».

Ихэвчлэн «必ずしも», «いつも», «だれでも», «~からといって» зэрэгтэй хамт хэрэглэгдэнэ.

な-тэмдэг нэр болон нэр үгт «だ»-гүйгээр шууд залгаж болно: 「便利とは限らない」, 「本物とは限らない」.

Takai resutoran ga, kanarazushimo oishii to wa kagiranai.
Үнэтэй ресторан заавал амттай байна гэсэн үг биш.
Sensei no iu koto ga, itsumo tadashii to wa kagirimasen.
Багшийн хэлсэн зүйл үргэлж зөв байдаггүй.
Mongorujin da kara to itte, minna uma ni noreru to wa kagiranai.
Монгол хүн гээд бүгд морь унаж чадна гэсэн үг биш.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 Эсрэг утгатай «~に決まっている» нь «заавал ~ байх нь тодорхой» гэж итгэлтэй таамаглана. «とは限らない» = үл хамаарах тохиолдол бий.

Дасгал (2)

🎬 Гэр бүлийн ярианы үргэлжлэл. Ээж нь Юкигийн шийдвэрийг аавд нь дуулгаж, охиныхоо зөрүүд зан, ертөнцийг мэдэхгүй мөртлөө бардам байгааг шүүмжилж, аавыг нь хэт эрхлүүлдэгт буруутгана. Харин аав нь охин үнэхээр хүсэж байгаа бол болно, Юки чинь заавал хичээнэ гэж өмөөрч, ээж нь аавыг дахин хэт зөөлөн гэж гомдолтойгоор хэлнэ.

94

«~ гэж жигтэйхэн, ~ гэвэл хэлэх үг алга»

«~ことといったら» нь гайхах, бахдах, уурлах зэрэг хүчтэй сэтгэлийн хөдлөлийг илэрхийлнэ. Монголоор «~ гэж жигтэйхэн», «~ гэвэл ярих ч юм алга».

Тэмдэг нэрт залгана: 寒いことといったら, 静かなことといったら. Ард нь «…ほどだ», «…ようだ», эсвэл «…。» гэж хэлж дуусгалгүй орхих нь ч элбэг.

«N + といったら» хэлбэрээр «美しさ・すばらしさ・おもしろさ» гэх мэт «~さ» нэр үгтэй хамт хэрэглэгддэг: 「星空の美しさといったら…」.

Ichigatsu no Uranbātoru no samui koto to ittara, matsuge made kōru hodo da.
1-р сарын Улаанбаатарын хүйтэн гэж жигтэйхэн, сормуус хүртэл хөлдөх шахна.
Sōgen de mita hoshizora no utsukushisa to ittara, kotoba ni dekinai hodo deshita.
Тал нутагт харсан одот тэнгэрийн гоо сайхан гэвэл үгээр хэлэхийн аргагүй байлаа.
Otōto no heya no kitanai koto to ittara…. Mō mitakunai.
Дүүгийн өрөөний бохир гэж жигтэйхэн… Дахиж харахыг ч хүсэхгүй байна.

💡 Чухал байдал: ★

💡 Эерэг ба сөрөг аль алинд нь хэрэглэнэ — гол нь сэтгэлийн хөдлөл маш хүчтэй байх.

Дасгал (2)
95

«~ мөртлөө» — шүүмжлэл, дургүйцэл

«~くせに» нь «~ байж мөртлөө (тэгдэг)» гэж тухайн хүнд дургүйцэж, шүүмжлэх, зэмлэх сэтгэлээр хэлнэ. Монголоор «~ мөртлөө», «~ байж байж».

Ойр дотны хүнд хөнгөн шоглох, ёжлох байдлаар ч хэрэглэж болно.

Залгалт: Pl + くせに; な-тэмдэг нэр «~なくせに», нэр үг «~のくせに» (子どものくせに). Өмнөх өгүүлбэрийг заан «そのくせ» (тэр мөртлөө) гэж хэрэглэнэ.

"Sugu kaesu" to itta kuse ni, mō ikkagetsu mo kaeshite kurenai.
«Удахгүй буцааж өгнө» гэсэн мөртлөө сар гаруй болоод ч өгөхгүй байна.
Ani wa jibun de wa ryōri shinai kuse ni, itsumo monku bakari iu.
Ах маань өөрөө хоол хийдэггүй мөртлөө үргэлж гомдоллодог.
Otona no kuse ni, chūsha ga kowai no?
Том хүн мөртлөө тариа хийлгэхээс айдаг юм уу?

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр); харамсал, сэтгэл дундуур байдал илэрхийлэх, бусдыг шүүмжлэхэд хэрэглэнэ.

💡 «~のに» нь зөвхөн «хүлээлтээс өөр үр дүн» (гайхах, харамсах)-ыг заадаг, өгүүлэгдэхүүн нь байгаль, юмс ч байж болно. «~くせに» нь заавал ХҮНИЙ үйлдлийг шүүмжилнэ, мөн хоёр хэсгийн үйлдэгч ижил хүн байна.

💡 Тиймээс 「雨が降っているのに、試合は続いた」 зөв, «くせに» хэрэглэж болохгүй.

Дасгал (2)
96

«~ маягтай, ~ шиг санагдах»

«~っぽい» нь харахад, мэдрэхэд «~ шиг» сэтгэгдэл төрж байгааг илэрхийлнэ. Монголоор «~ маягийн», «~ шиг», «~ -дуу».

Өнгө (黒っぽい — хар хар), шинж (大人っぽい — насанд хүрсэн хүн шиг), бие махбодын байдал (熱っぽい — халуурах шиг) зэрэгт хэрэглэнэ. Ихэвчлэн ярианы хэлбэр.

Өөрөө い-тэмдэг нэр шиг хувирна: ~っぽく見える, ~っぽくない.

Sara-san wa kami o mijikaku shitara, zuibun otonappoku natta.
Сараа үсээ богиносгосноосоо хойш нэлээд томоотой (насанд хүрсэн хүн шиг) харагдах болжээ.
Kono shiroppoi dēru wa, sofu no mono desu.
Энэ цагаавтар дээл өвөөгийнх.
Asa kara sukoshi netsuppoi node, kyō wa hayaku nemasu.
Өглөөнөөс хойш бага зэрэг халуурах шиг байгаа тул өнөөдөр эрт унтъя.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 📎「V-ます + っぽい」(★★): «ихэвчлэн, амархан ~ -дог» гэсэн зан төлөвийг заана. «あきっぽい» (амархан уйддаг), «怒りっぽい» (уурлах дуртай), «忘れっぽい» (мартамхай) хамгийн түгээмэл. Жишээ: 「ボルドさんは忘れっぽいから、メモを渡しておこう」.

💡 «~らしい» (жинхэнэ ~-ын шинжтэй) ба «~っぽい» (~ шиг харагддаг ч жинхэнэ биш байж болно) ялгаатай: 「男らしい」 = жинхэнэ эр хүн шиг зоригтой, 「子どもっぽい」 = хүүхэд биш атлаа хүүхэд шиг.

Дасгал (2)
97

«~-ын буруу, ~-аас болж (муу үр дүн)»

«~せい» нь муу үр дүнгийн шалтгааныг онцолж, заримдаа хэн нэгнийг буруутгахад хэрэглэнэ. Монголоор «~-ын буруу», «~-аас болж».

Шалтгаан нь тодорхой бол «~せいで», тодорхойгүй, таамаг бол «~せいか» (~-аас болсон юм уу) хэрэглэнэ.

Залгалт: Pl + せい; な-тэмдэг нэр «~なせい», нэр үг «~のせい».

Ōyuki no sei de, hikōki ga sanjikan mo okureta.
Их цаснаас болж онгоц 3 цаг хоцорлоо.
Nebusoku no sei ka, kyō wa atama ga itai.
Нойр дутсанаас болсон юм уу, өнөөдөр толгой өвдөж байна.
Boku no sei de shiai ni makete shimatte, gomen.
Миний буруугаас болж тэмцээнд ялагдчихлаа, уучлаарай.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр); харамсал, сэтгэл дундуур байдал илэрхийлэх, бусдыг шүүмжлэхэд хэрэглэнэ.

💡 「気のせい」 нь хэвшмэл хэллэг: «зүгээр л санагдаж байгаа юм (бодит биш)». Жишээ: 「だれかに呼ばれた気がしたけど、気のせいだった」.

💡 Эерэг үр дүнгийн шалтгааныг «~おかげで» гэж хэлнэ: 「先生のおかげで合格できた」. «せい» = муу үр дүн, «おかげ» = сайн үр дүн.

Дасгал (2)
98

«~ чинь (зан араншингаараа) заавал…»

«~のことだから» нь сайн мэддэг хүн, байгууллагын нэрийг дурдаж, түүний зан чанар, зуршлаас нь дүгнээд «заавал ~ болно» гэж таамаглахад хэрэглэнэ. Монголоор «~ чинь (ийм хүн болохоор) …».

Ард нь ихэвчлэн таамаг илэрхийлэх «~だろう», «~でしょう», «きっと~», «~にちがいない», «~はずだ» ирнэ.

Эерэг (итгэл) ба сөрөг (дахиад л хоцорно г.м.) аль алинд хэрэглэнэ. Эелдэг хэлбэр нь «~のことですから»: 「御社のことですから」.

Majime na Borudo-san no koto da kara, kitto yakusoku no jikan ni kuru deshō.
Хариуцлагатай Болд чинь заавал товлосон цагтаа ирнэ байх.
A: Sara-san, mada konai ne. B: Sara-san no koto da kara, mata nebō shita n ja nai?
A: Сараа ирэхгүй л байна. B: Сараа чинь дахиад л унтчихсан биз дээ?
Kuishinbō no uchi no inu no koto da kara, tēburu no niku wa mō tabete shimatta darō.
Ховдог манай нохой чинь ширээн дээрх махыг аль хэдийн идчихсэн байх.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 N нь ярилцагч хоёулаа мэддэг тодорхой хүн/амьтан/байгууллага байна. «学生のことだから» гэх мэт ерөнхий бүлэгт хэрэглэхэд хачин сонсогдоно.

Дасгал (2)