← JLPT N3
N3 · 第11章

Өвчтэй найзыгаа эргэх

Энэ бүлгийн дараа: Бэрхшээлтэй нөхцөл байдал, тэр үеийн сэтгэл санаагаа тодорхой тайлбарлаж, илэрхийлж чадах.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 59 · Яриа (1)
TRY! N3 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N3 CD

🎬 Хоёр дотно найз охины утсаар ярьсан ярианы бичвэр (найз хоорондын энгийн хэлбэр). Бэлтгэлээ тасалсан найзаасаа шалтгааныг асуухад, нөгөө нь хэд хоног ханиад хүрч халуурсан, босож ч чадахгүй сульдсан, өрөө нь эмх замбараагүй болсон тухайгаа ярьж, сэтгэл нь унасныг илэрхийлнэ. Найз нь түүнийг тайвшруулна.

99

«~шинжтэй, бага зэрэг ~маягтай» — бага зэргийн хандлага

«~気味(ぎみ)» нь одоогийн байдал «бага зэрэг ~ юм шиг байна» гэдгийг илэрхийлнэ. Монголоор «ханиад хүрэх гээд байна», «ядарсан шинжтэй», «жаахан хоцорч байна» гэсэнтэй ойролцоо.

Ихэвчлэн сөрөг, таагүй байдалд хэрэглэнэ: 風邪気味, 疲れ気味, 太り気味, 遅れ気味, 寝不足気味.

Үйл үгийн ます-хэлбэрийн үндэс эсвэл нэр үгэнд залгана: 疲れます → 疲れ気味, 風邪 → 風邪気味. Нэр үгийн өмнө «気味の + N», өгүүлбэрийн төгсгөлд «気味だ», шалтгаан болгохдоо «気味で» болно.

Saikin, shigoto ga isogashikute, sukoshi tsukare-gimi na n desu.
Сүүлийн үед ажил их завгүй болохоор жаахан ядарсан шинжтэй байна.
Asa kara sukoshi kaze-gimi na node, kyō wa hayame ni nemasu.
Өглөөнөөс жаахан ханиад хүрэх гээд байгаа болохоор өнөөдөр эрт унтана.
Fuyuyasumi ni tabesugite, Borudo-san wa futori-gimi da.
Өвлийн амралтаар хэт их идээд Болд жаахан таргалах шинжтэй.
Kōji ga okure-gimi de, atarashii toshokan no ōpun wa rainen ni narisō da.
Барилгын ажил бага зэрэг хоцорч байгаа тул шинэ номын сан ирэх жил нээгдэх бололтой.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 «~っぽい»-тай андуурахгүй: «っぽい» нь «~шиг харагдах, ~ын шинж ихтэй» (子どもっぽい, 茶色っぽい) гэсэн гаднах төрх, шинж чанарыг хэлдэг бол «気味» нь биеийн байдал, хандлага «бага зэрэг ~ болж байна» гэдгийг хэлнэ. Жишээ нь «ядрах шинжтэй» → 疲れ気味, «хар хүрэн өнгөтэй» → 茶色っぽい.

💡 «気味» нь «бага зэрэг» гэсэн утгатай тул «とても疲れ気味» гэж хэлэхгүй; «少し/ちょっと 疲れ気味» гэвэл зохистой.

Дасгал (2)
100

«огт ~хийгээгүй, ~хийж суух ч үгүй» — үгүйсгэлийг онцлох

«~てなんかいない» нь «~ хийгээгүй, тийм юм огт биш» гэдгийг хүчтэй онцолж хэлэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «уйлсан ч юм байхгүй», «уурласан ч үгүй» гэсэнтэй дүйнэ.

Боломжийн хэлбэрээр «~てなんかいられない» гэж их хэрэглэдэг: «~ хийгээд байж чадахгүй, тэгж суух зав алга» гэсэн утгатай. Жишээ: 寝てなんかいられない = «хэвтээд байж болохгүй (завгүй, сандарч байна)».

Ярианы хэлэнд «なんか»-ийн оронд «なんて»-г адил утгаар хэрэглэж болно: 泣いてなんていない.

Betsu ni okotte nanka inai yo. Chotto tsukarete iru dake.
Уурласан ч юм байхгүй ээ. Зүгээр жаахан ядарсан л байна.
Ashita wa happyō na n da kara, asonde nanka irarenai.
Маргааш илтгэл тавих болохоор тоглоод сууж байх зав алга.
Nādamu ga hajimaru no ni, ie de jitto shite nanka irarenai yo.
Наадам эхэлж байхад гэртээ тайван сууж чадахгүй ээ.
A: Nete ta no? B: Nete nanka inai yo. Hon o yonde ta n da.
A: Унтаж байсан уу? B: Унтаагүй ээ. Ном уншиж байсан юм.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 📎 (★★; найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад — ярианы хэлбэр) Тэмдэг нэр, нэр үгэнд ч хэрэглэнэ: «いA-くなんかない» (さびしくなんかない — ганцаардаагүй ээ), «なA/N + なんかじゃない» (恋人なんかじゃない — найз залуу ч юм биш). Бусдын буруу таамгийг хүчтэй үгүйсгэхэд тохиромжтой.

💡 Өмнөх «なんか»-ууд: №66 «こちらなんかいかがですか» (жишээ болгон санал болгох), №90 «演劇なんかしても» (дорд үзэх). Энд харин үгүйсгэлийг онцлох үүрэгтэй.

Дасгал (2)
101

«~ч гэсэн, ~ч бүү хэл» — туйлын жишээгээр онцлох

«~さえ» нь туйлын, хамгийн энгийн (эсвэл хамгийн хэцүү) жишээг гаргаж, «тэр ч байтугай ~» гэж онцлоход хэрэглэнэ. Монголоор «ус ч уух аргагүй», «нэрээ ч бичиж чадахгүй» гэсэнтэй адил.

Ард нь ихэвчлэн үгүйсгэл хэлбэр ирнэ: «хамгийн энгийн зүйл ч болохгүй → бусдыг нь хэлэх ч юм алга» гэсэн санаа.

Туслах үг «を・が・は» нь хасагдаж шууд «Nさえ» болно (水を → 水さえ). Бусад туслах үгтэй бол «туслах үг + さえ»: 友だちにさえ, ここでさえ.

Netsu ga takakute, mizu sae nomenakatta.
Халуун өндөр байсан тул ус ч ууж чадаагүй.
Sofu wa sumaho de denwa o kakeru koto sae dekinai.
Өвөө маань ухаалаг утсаар залгаж ч чаддаггүй.
Sara-san wa kazoku ni sae iwazu ni, ryūgaku o kimeta sō da.
Сараа гэр бүлдээ ч хэлэлгүй гадаадад сурахаар шийдсэн гэнэ.
Kono mondai wa sensei de sae muzukashii to itte ita.
Энэ бодлогыг багш хүртэл хэцүү гэж хэлж байсан.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 📎 (★) «V-て + さえ» хэлбэр бас бий: 読んでさえいない (уншаагүй ч байна), 気づいてさえいない (анзаарч ч амжаагүй). Хийх ёстой зүйлийн эхний алхмыг ч хийгээгүйг онцолно.

💡 «も»-тэй ялгаа: «も» нь зүгээр «бас» гэж нэмдэг (パンも買った). «さえ» нь «тэр ч байтугай» гэсэн гайхал, туйлын жишээ шаарддаг. Энгийн жагсаалтад «さえ» хэрэглэвэл хачин сонсогдоно.

Дасгал (2)
102

«~тэй адил хэмжээнд, ~хэрээр; ядаж ~» — түвшин, доод хэмжээ

«~くらい» нь «~ гэмээр хэмжээнд», «~ тэй адил» гэж ер бусын түвшнийг жишээгээр тайлбарлахад хэрэглэнэ. «~ほど»-тэй бараг адил: 立っていられないくらい疲れた (зогсож чадахааргүй ядарсан).

Мөн «ядаж ~ л», «наад зах нь ~» гэсэн доод хэмжээг хэлнэ: 電話くらいしてよ (ядаж утасдаад өгөөч). Энэ үед «くらい»-гийн өмнө жижиг, амархан зүйл ирнэ.

«ぐらい» гэж ч хэлж болно, утга ижил.

Kinō no kaze wa, massugu arukenai kurai tsuyokatta.
Өчигдрийн салхи шулуун алхаж чадахааргүй хүчтэй байсан.
Gōkaku no shirase o kiite, nakitaku naru kurai ureshikatta.
Тэнцсэн мэдээг сонсоод уйлмаар болтлоо баярласан.
Osoku naru nara, messēji kurai okutte yo.
Хоцрох бол ядаж мессеж ч гэсэн илгээгээч.
Ryokō ni iku nara, semete shashin gurai okutte ne.
Аялалд явах бол наад зах нь зураг ч гэсэн явуулаарай.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 «ほど»-тэй ялгаа: түвшин хэлэхэд хоёулаа болно. Харин «ядаж ~» (доод хэмжээ) утгаар зөвхөн «くらい/ぐらい» хэрэглэнэ: «電話ほどして» гэхгүй.

💡 «せめて ~くらい» хослол нь «ядаж л гэсэн» гэдгийг улам тодотгоно.

Дасгал (2)
103

«~чигээр нь орхих, ~сээр л» — хийх ёстойгоо хийлгүй орхих

«~っぱなし» нь ямар нэг үйлдлийн дараа хийх ёстой зүйлээ хийлгүй, тэр чигээр нь орхисныг шүүмжлэх өнгөөр хэлнэ. Монголоор «гэрлээ асаалттай нь орхих», «хувцсаа тайлсан чигээр нь хаях» гэсэнтэй адил.

Мөн «~ сээр л байгаа тул төвөгтэй» гэж нэг үйлдэл хэт удаан үргэлжилж буйг хэлнэ: 立ちっぱなし (зогсоосоор), 負けっぱなし (ялагдсаар).

Үйл үгийн ます-хэлбэрийн үндэст залгана: つけます → つけっぱなし. «~っぱなしにする», «~っぱなしだ», «~っぱなしで» гэж хэрэглэнэ.

Terebi o tsukeppanashi de nete shimatta.
Зурагтаа асаалттай нь орхиод унтчихжээ.
Otōto wa itsumo kutsu o nugippanashi ni shite, haha ni shikarareru.
Дүү маань үргэлж гутлаа тайлсан чигээр нь хаяж ээжээсээ загнуулдаг.
Reizōko no doa o akeppanashi ni shinai de ne.
Хөргөгчийн хаалгыг онгорхой орхиж болохгүй шүү.
Kyō wa reji no shigoto de, ichinichijū tachippanashi datta.
Өнөөдөр кассын ажил хийгээд өдөржин зогссоор байлаа.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 Ихэвчлэн сөрөг үнэлгээтэй. «Хаалгыг онгорхой байлгах»-ыг зориуд хийсэн бол «開けておく» гэх нь зохистой; «開けっぱなし» гэвэл «хаахаа мартсан, хайхрамжгүй» гэсэн өнгө орно.

Дасгал (2)
104

«~ээр дүүрэн, ~ болсон» — муу зүйлээр бүрхэгдэх

«~だらけ» нь шавар, үрчлээ, тоос гэх мэт бохир зүйл их наалдсан, эсвэл алдаа гэх мэт сөрөг зүйл хэт их байгааг хэлнэ. Монголоор «шавар шавхай болсон», «алдаагаар дүүрэн» гэсэнтэй адил.

Нэр үгэнд шууд залгана: 泥だらけ, ほこりだらけ, 間違いだらけ. «~だらけになる», «~だらけの + N», «~だらけだ» гэж хэрэглэнэ.

Сайн зүйлд хэрэглэдэггүй: «お金だらけ», «花だらけ»-г эерэг утгаар хэлэхгүй. Эерэг «дүүрэн» бол «~でいっぱい».

Ame no hi ni jitensha ni nottara, zubon ga doro-darake ni natta.
Бороотой өдөр дугуй унасан чинь өмд маань шавар шавхай болсон.
Nagai aida tsukatte inai heya wa, hokori-darake datta.
Удаан ашиглаагүй өрөө тоос шороогоор дүүрэн байсан.
Isoide kaita repōto wa, machigai-darake datta.
Яаран бичсэн илтгэл маань алдаагаар дүүрэн байлаа.
Yama kara kaette kita inu wa, kusa-darake no karada de ureshisō datta.
Уулнаас буцаж ирсэн нохой бие нь өвс болсон ч баяртай харагдаж байв.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: харамсал, сэтгэл дундуур байдал илэрхийлэх, бусдыг шүүмжлэхэд хэрэглэнэ.

💡 «いっぱい»-тай ялгаа: «人でいっぱい» (хүнээр дүүрэн — төвийг сахисан) ба «傷だらけ» (сэвтэж гэмтсэн — сөрөг). «だらけ» нь үргэлж таагүй мэдрэмжтэй.

Дасгал (2)
105

«~чихээд л…, ~ж болохгүй шүү» — зөөлөн хэлэх

«~たりして» нь бусдын ердийнхөөс өөр байдал, төрхийг зөөлөн, шууд биш байдлаар хэлэхэд хэрэглэнэ: 急に泣いたりして… (гэнэт уйлчихаад л…). Монголоор «…чихаад л юу болов оо» гэсэн гайхсан өнгөтэй.

Мөн заавар, хоригийг зөөлрүүлэхэд хэрэглэнэ: 手を出したりしてはいけません. Энд «たり» нь «жишээ нь ~ гэх мэт» гэсэн бүрхэг санааг өгч, хатуу биш болгодог.

Үйл үгийн た-хэлбэрт «りして» залгана: 泣いた → 泣いたりして, 着た → 着たりして.

Bato-san, kyō wa kyū ni damattari shite, dō shita n darō.
Бат өнөөдөр гэнэт дуугүй болчихоод, юу болсон бол доо.
A: Dō shita no? Asa kara utattari shite. B: Jitsu wa, shiken ni gōkaku shita n da.
A: Яасан бэ? Өглөөнөөс дуулчихаад. B: Үнэндээ шалгалтад тэнцчихсэн юм.
Bijutsukan de wa, sakuhin ni sawattari shinai de kudasai.
Музейд бүтээлд гар хүрэх зэргээр битгий оролдоорой.
Jugyōchū ni sumaho o mitari shite wa ikemasen yo.
Хичээлийн үеэр утсаа харж болохгүй шүү.

💡 Чухал байдал: ★

💡 Өмнөх №34 «優勝したりして?» нь «~ болчих вий дээ, ~ болчихвол яана» гэсэн хошин таамаг байсан. Энд (№105) харин бусдын ердийн бус байдлыг зөөлөн тэмдэглэх эсвэл хоригийг зөөлрүүлэх утгатай — хоёрыг ялгаж ойлго.

Дасгал (2)
106

«~ шиг, ~д зохих» — шинж чанар тод илрэх

«N + らしい» нь тухайн зүйлийн өвөрмөц, ердийн шинж тод харагдаж байгааг хэлнэ: 春らしい天気 (жинхэнэ хаврын цаг агаар), 学生らしい服 (оюутанд зохих хувцас).

Хүний нэрт залгавал «тэр хүний зан ааштай нийцсэн» гэсэн утга: バトさんらしい (Батын л хийх зүйл). Үгүйсгэл «~らしくない» нь «ердийнхөөсөө өөр, ~д зохихгүй» гэсэн утга.

い-тэмдэг нэр шиг хувирна: らしい/らしくない/らしく(なる)/らしかった.

Kyō wa sora ga aokute, aki-rashii tenki desu ne.
Өнөөдөр тэнгэр цэлмэг, жинхэнэ намрын цаг агаар байна.
Itsumo genki na Sara-san ga shizuka da nante, Sara-san-rashiku nai ne.
Үргэлж хөгжилтэй Сараа ийм чимээгүй байх нь түүнд огт таарахгүй юм.
Kōkōsei ni natte, musume wa sukoshi otona-rashiku natta.
Ахлах ангид ороод охин маань жаахан том хүн шиг болжээ.
A: Borudo-san, mata komatte iru hito o tasuketa n datte. B: Borudo-san-rashii ne.
A: Болд дахиад хүнд байгаа хүнд тусалсан гэнэ. B: Болдын л хийх зүйл.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 «Plain + らしい» (~ бололтой, гэнэ — дамжсан мэдээ; N4) -тэй андуурахгүй. «雨らしい» = «бороо орох бололтой», «春らしい» = «хаврынх шиг, хаврын шинжтэй». Эндхийн «N + らしい» нь шинж чанарын утга.

💡 «~っぽい»-тай ялгаа: «子どもらしい» = хүүхдэд зохих (эерэг), «子どもっぽい» = (том хүн) хүүхэд шиг, балчир (сөрөг).

Дасгал (2)

🎬 Өвчтэй найзынхаа гэрт эргэлтээр очсон үеийн найз хоорондын яриа. Эргэлтээр ирсэн найз нь зайрмаг, мандарин зэрэг хүнс авчирч өгөөд, өөрийн дэлгүүр хэссэн замдаа авсан гэж ачийг нь багасгана. Өвчтэй найз нь ийм хүнд ханиад хүрч үзээгүйгээ, удахгүй болох тоглолтын бэлтгэлдээ яаралтай орохыг ихэд хүсэж байгаагаа хэлэхэд найз нь хэт хүчлэхгүй байхыг захина.

107

«~ юм байх гэж бодсон (гэтэл…)» — буруу таамаг

«~かと思った» нь эхэндээ ингэж бодсон ч бодит байдал өөр байсан, эсвэл андуурсныг хэлнэ. Монголоор «ээж чинь байх гэж бодлоо (гэтэл чи байна)», «япон хүн гэж бодсон чинь гадаад оюутан байсан» гэсэнтэй адил.

Энгийн (plain) хэлбэрт залгана. な-тэмдэг нэр, нэр үгийн «だ» хасагдана: 学生だ → 学生かと思った.

«~かと思ったら、…» гэж үргэлжлүүлэн гэнэтийн үр дүнг хэлж болно. Мөн «死ぬかと思った» (үхэх нь гэж бодлоо) гэх мэт хэтрүүлсэн илэрхийлэлд их хэрэглэнэ.

Sugoku wakaku mieta kara, gakusei ka to omottara, sensei datta.
Их залуу харагдаж байсан болохоор оюутан гэж бодсон чинь багш байсан.
Denwa ni denai kara, nani ka atta no ka to omotta yo.
Утсаа авахгүй байхаар чинь ямар нэг юм болчихов уу гэж бодлоо.
Ame ga yanda ka to omottara, mata futte kita.
Бороо зогсов уу гэтэл дахиад орж эхэлсэн.
Gobi de michi ni mayotta toki wa, mō kaerenai ka to omotta.
Говьд төөрөхдөө дахиж буцаж чадахгүй нь гэж бодсон.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 №67 «~かと思う» (~ байх гэж бодож байна — зөөлөн санал) -оос ялгаатай нь «かと思った» (өнгөрсөн) нь ихэвчлэн «гэтэл өөр байсан» гэсэн эсрэг үр дүнг агуулна.

Дасгал (2)
108

«~ ч юм уу, ~ гэх мэт» — жишээ дурдах (ярианы)

«~とか~とか» нь «~や~など», «~たり~たり»-тэй адил хэдэн жишээ дурдахад хэрэглэнэ. Ярианы хэлэнд их хэрэглэгддэг.

Нэр үг болон үйл үгийн толь бичгийн хэлбэрт залгана: 映画を見るとか、音楽を聞くとか. Сүүлийн «とか»-г орхиж ч болно.

Ганц жишээ дурдаад «~とか…» гэж үгээ дуусгавал «жишээ нь ~ г.м.» гэж бүрхэг, зөөлөн хэлж байгаа хэрэг.

Reizōko ni wa, gyūnyū toka yōguruto toka, iroiro haitte iru yo.
Хөргөгчинд сүү, тараг гэх мэт янз бүрийн юм байгаа.
Yasumi no hi wa, hon o yomu toka sanpo suru toka shite sugoshite imasu.
Амралтын өдөр ном унших, зугаалах гэх мэтээр өнгөрөөдөг.
Mongoru ni wa, bōzu toka hōshōru toka, oishii ryōri ga takusan aru.
Монголд бууз, хуушуур гэх мэт амттай хоол олон бий.
Komatta toki wa, sensei ni sōdan suru toka….
Хэцүү үед багштайгаа зөвлөлдөх юм уу гэх мэт…

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 Ярианы хэлбэр тул албан бичиг, илтгэлд «~や~など», «~たり~たりする» -г хэрэглэвэл зохистой.

Дасгал (2)
109

«~ хийх далимдаа, ~ замдаа» — боломжийг ашиглах

«~ついでに» нь нэг үйлдэл хийх боломжийг ашиглаад өөр нэг зүйлийг давхар хийхийг хэлнэ. Монголоор «дэлгүүр орсон далимдаа», «хот орсон замдаа» гэсэнтэй яг адил.

Гол үйлдэл нь «ついでに»-гийн өмнө, нэмэлт үйлдэл нь ард ирнэ. Нэр үгэнд «の» залгана: 買い物のついでに.

Ганцаараа «ついでに» гэж өгүүлбэрийн эхэнд хэлж болно: «ついでに、パンも買ってきて» (далимд нь талх ч авчраарай).

Byōin e itta tsuide ni, ginkō ni mo yotte kita.
Эмнэлэг явсан далимдаа банкинд ч орж ирлээ.
Sanpo no tsuide ni, sūpā de gyūnyū o katte kimasu.
Зугаалах замдаа супермаркетаас сүү авчихаад ирнэ.
Uranbātoru e shutchō suru tsuide ni, daigaku no tomodachi ni au tsumori da.
Улаанбаатар руу томилолтоор явах далимдаа их сургуулийн найзтайгаа уулзахаар төлөвлөж байна.
A: Chotto yūbinkyoku ni itte kuru ne. B: Ja, tsuide ni kono tegami mo dashite kite.
A: Шуудан руу жаахан явчихаад ирье. B: Тэгвэл далимд нь энэ захиаг ч явуулчихаарай.

💡 Чухал байдал: ★★★

💡 📎 «ついでに» нь «гол зорилго биш, хажуугаар нь» гэсэн утгатай тул бусдад тусламж үзүүлэхдээ «自分の買い物のついでに買ってきただけ» гэж хэлбэл «санаа зоволтгүй, онцгой хүчин зүтгэл гаргаагүй» гэж даруу байдлаар илэрхийлж болно.

Дасгал (2)
110

«~ нь гарцаагүй, заавал ~ байх» — итгэлтэй таамаг

«~に違いない» нь ярьж буй хүн «гарцаагүй ~ байх», «эргэлзээгүй ~» гэж хүчтэй итгэлтэйгээр дүгнэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «ямар нэг юм болсон нь лавтай».

Энгийн хэлбэрт залгана; な-тэмдэг нэр, нэр үгийн «だ» хасагдана: 本当だ → 本当に違いない. Эелдэг хэлбэр нь «~に違いありません».

Бичгийн болон ярианы аль алинд хэрэглэнэ, гэхдээ бага зэрэг хатуу өнгөтэй. Энгийн ярианд «きっと~と思う» гэж их хэлдэг.

Heya no denki ga kiete iru. Bato-san wa mō neta ni chigainai.
Өрөөний гэрэл унтарсан байна. Бат аль хэдийн унтсан нь лавтай.
Anna ni renshū shita n da kara, Sara-san wa gōkaku suru ni chigainai.
Тэгтлээ бэлтгэл хийсэн болохоор Сараа гарцаагүй тэнцэнэ.
Kono ji wa kirei da. Sensei ga kaita mono ni chigainai.
Энэ бичиг их гоё юм. Багшийн бичсэн нь гарцаагүй.
Hito ga takusan narande iru kara, ano mise wa oishii ni chigai arimasen.
Олон хүн дугаарлаж байгаа болохоор тэр газар амттай нь лавтай.

💡 Чухал байдал: ★

💡 Plus「~に相違ない」(★; албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй): «~に違いない»-тэй ижил утгатай боловч илүү хатуу, бичгийн хэлбэр. Сонин, мэдээ, албан бичигт гардаг; өдөр тутмын ярианд бараг хэрэглэхгүй. Жишээ: 「犯人は内部の人間に相違ない」 (Гэмт этгээд дотоод хүн байх нь гарцаагүй).

💡 «はずだ»-тай ялгаа: «はずだ» нь логик үндэслэл, тооцоонд тулгуурласан хүлээлт (ирэх ёстой), «に違いない» нь хувийн хүчтэй итгэл, зөн совин.

Дасгал (2)
111

«~шиг ~ зүйл байхгүй» — хамгийн их гэж онцлох

«N ほど … (は) ない» нь «N шиг ийм ~ зүйл өөр байхгүй», өөрөөр хэлбэл «N бол хамгийн ~» гэдгийг хүчтэй онцолно. Монголоор «ээжийн хоол шиг амттай хоол байхгүй».

Үйл үгийн хувьд «V-る こと + ほど…ない»: 友だちと話すことほど楽しいことはない (найзтайгаа ярилцахаас илүү хөгжилтэй зүйл байхгүй).

«これほど」「あれほど」 гэж зааж «ийм ~ -г урьд нь үзээгүй» гэж хэрэглэх нь элбэг: これほどきれいな星は見たことがない.

Okāsan no tsukuru bōzu hodo oishii mono wa nai.
Ээжийн хийсэн бууз шиг амттай юм байхгүй.
Gobi de mita hoshizora hodo kirei na keshiki wa mita koto ga nai.
Говьд харсан одтой тэнгэр шиг гоё үзэсгэлэн харж байгаагүй.
Gaikoku de byōki ni naru koto hodo kokorobosoi koto wa nai.
Гадаадад өвдөхөөс илүү сэтгэл түгшмээр зүйл байхгүй.
Sara-san hodo majime na gakusei wa inai to omou.
Сараа шиг хичээнгүй оюутан байхгүй гэж боддог.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Өмнөх «ほど»-ууд: №7 (立っているのもつらいほど — түвшин), №44 (もも肉ほどあぶらが多くない — «~ шиг тийм ~ биш», хоёр зүйлийн харьцуулалт), №57 (育てば育つほど — «~ хэрээр»). №111 нь «~ шиг зүйл огт байхгүй = хамгийн» гэсэн дээд зэргийн утга.

Дасгал (2)
112

«~гүйгээр, ~ийг хасаад» — ердийн зүйлгүйгээр

«~ぬきで» нь ердийн үед байх ёстой зүйл, эсвэл ихэвчлэн байдаг хүн байхгүйгээр ямар нэг зүйл хийхийг хэлнэ. Монголоор «ахлагчгүйгээр тоглох», «сонгиноо хасаад хийх» гэсэнтэй адил.

Нэр үгэнд залгана: 砂糖ぬきで (элсэн чихэргүйгээр), 冗談ぬきで (тоглоомгүй, үнэнээ хэлэхэд). «~ぬきでは…ない» нь «~ гүйгээр болохгүй» гэж тухайн зүйлийн чухлыг онцолно.

«抜く» (сугалах, хасах) үйл үгээс гаралтай. «~ぬきの + N» (нэр үгийн өмнө), «~ぬきにして» гэж ч хэрэглэнэ.

Sumimasen, kono sarada, tamanegi-nuki de onegai shimasu.
Уучлаарай, энэ салатыг сонгиногүй хийж өгөөч.
Kyō wa muzukashii hanashi-nuki de, tanoshiku nomimashō.
Өнөөдөр хэцүү яриагаа орхиод хөгжилтэй сууцгаая.
Borudo-san-nuki de wa, kono keikaku wa susumerarenai.
Болдгүйгээр энэ төлөвлөгөөг урагшлуулж чадахгүй.
Jōdan-nuki de, kono eiga wa hontō ni kandō shita yo.
Тоглоомгүй хэлэхэд энэ кино үнэхээр сэтгэл хөдөлгөсөн.

💡 Чухал байдал: ★

💡 「~をぬきにして」 гэсэн хувилбар ч бий: 「観光をぬきにして、この町の経済は考えられない」 (аялал жуулчлалгүйгээр энэ хотын эдийн засгийг төсөөлөх аргагүй) — бичгийн хэлэнд их гардаг.

Дасгал (2)
113

«~ гээд тэсэхгүй нь, аргагүй ~» — хүчтэй мэдрэмж

«~てしょうがない» нь сэтгэл санаа, биеийн байдал маш хүчтэй, тэсэхийн аргагүй ~ байгааг илэрхийлнэ. Монголоор «нойр хүрээд тэсэхгүй нь», «уулзмаар байгаад аргаа барсан».

Ихэвчлэн мэдрэмж, биеийн байдлын үгтэй хэрэглэнэ: 眠い, 痛い, かゆい, 心配だ, 不安だ, のどがかわく, ~たい.

Залгах: V-て (のどがかわいてしょうがない), いA-くて (眠くてしょうがない), なA-で (心配でしょうがない). «~たい» -д залгахдаа «~たくてしょうがない».

Kinō amari nete inai node, nemukute shō ga nai.
Өчигдөр сайн унтаагүй болохоор нойр хүрээд тэсэхгүй нь.
Natsuyasumi ni kuni e kaeru no ga tanoshimi de shō ga nai.
Зуны амралтаар нутагтаа харих гэж ихэд тэсэн ядаж байна.
Hitori de gaikoku ni iru musume no koto ga shinpai de shō ga nai.
Гадаадад ганцаараа байгаа охиныхоо төлөө санаа зовоод аргаа барсан.
Nihon no tomodachi ni hayaku aitakute shō ga nai.
Япон найзтайгаа хурдан уулзмаар байгаад тэсэхгүй нь.

💡 Чухал байдал: ★★

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 Plus「~てしかたがない/~てたまらない」(★): утга нь «~てしょうがない»-тэй адил. «しょうがない» нь «しかたがない»-гийн ярианы хэлбэр. «~てたまらない» нь ялангуяа мэдрэмж, биеийн мэдрэмжийн хүчийг онцолно: 「歯が痛くてたまらない」 (шүд өвдөөд тэсэхгүй нь), 「子どもの声が気になってしかたがない」 (хүүхдийн дуу чимээ анхаарал сарниулаад аргагүй).

💡 Анхаар: ганцаараа «しょうがない» гэвэл «аргагүй, яалтай ч үгүй» гэсэн өөр утга. «~て + しょうがない» гэж залгаснаар л «тэсэхгүй» утгатай болно.

💡 Гуравдагч этгээдийн мэдрэмжийг хэлэхдээ «~てしょうがないようだ/らしい» гэж зөөлрүүлнэ.

Дасгал (2)