← JLPT N2
N2 · 第9章

Хязгааргүй идэх ресторан (食べ放題)

Энэ бүлгийн дараа: Өдөр тутмын ойр сэдвээр найзтайгаа байгалийн, ярианы хэллэг ашиглан ярих.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 42 · Яриа (1)
TRY! N2 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N2 CD

🎬 Кобаяши найз Оота-даа саяхан очсон «хэдийг ч идэж болох» ресторанаа магтаж, хоолны сонголт нь пиццанаас эхлээд япон, барууны, хятад хоол хүртэл байдаг, бүгд шинэхэн хийсэн гэж ярина. Бүгдээрээ очихыг санал болгоод, тэнд их идэхийн тулд нэг хоол алгасна гэхэд Оота түүнийг зэмлэж, гэдэс хоолны хэмжээнд дасдаг тул өлөн очвол эсрэгээрээ бага иднэ гэж тайлбарлаад, «чи ч энэ талаар шинэхэн юм» гэж шоолно.

78

«…гэж жигтэйхэн, үгээр хэлэхийн аргагүй…» — хэт их байдлыг сэтгэл хөдлөлтэй илэрхийлэх

«~のなんのって» нь ямар нэг байдал «үгээр тайлбарлаж барамгүй, аймаар их» гэдгийг ярианд сэтгэл хөдлөлтэйгөөр онцолно. Монголоор «ёстой …гэж жигтэйхэн», «…гэдэг чинь хэлээд барахгүй» гэсэнтэй ойр.

Энгийн (Pl) хэлбэрт залгана: いA → 痛いのなんのって, V → 驚いたのなんのって, なA → 静かなのなんのって. Ихэнхдээ тэмдэг нэр, сэтгэл хөдлөлийн үйл үгтэй (驚く・疲れる・困る) хэрэглэнэ.

Цэвэр ярианы, найз нөхдийн хоорондын хэллэг. Дараа нь «…くらいだった», «…できなかった» гэх мэт хэр их байсныг тайлбарласан хэсэг ихэвчлэн үргэлжилнэ. Албан бичиг, илтгэлд тохирохгүй.

Kinō no Nādamu no keiba, hito ga ōi no nan no tte, mae ni susumenai kurai datta yo.
Өчигдрийн Наадмын морин уралдаан дээр хүн ёстой их байсан гэж жигтэйхэн, урагшаа явж ч чадахгүй шахам байсан.
Ichigatsu no Uranbātoru wa samui no nan no tte, matsuge made kōtchatta.
Нэгдүгээр сарын Улаанбаатар хүйтэн гэдэг чинь хэлээд барахгүй, сормуус хүртэл хөлдчихсөн.
Borudo ni kyū ni ushiro kara koe o kakerarete, bikkuri shita no nan no tte.
Болд гэнэт араас дуудахад ёстой айчихсан гэж жигтэйхэн.
Hikkoshi no hi wa isogashii no nan no tte, hirugohan o taberu jikan mo nakatta.
Нүүсэн өдөр ёстой завгүй байсан, өдрийн хоол идэх ч зав гарсангүй.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 Ижил төстэй «とても~», «すごく~»-оос ялгаатай нь ярьж буй хүний сэтгэл хөдлөл (гайхсан, зовсон) илүү тод. Мөн өгүүлбэр «~のなんのって。» гэж дуусаж, үлдсэнийг сонсогчийн төсөөлөлд үлдээж болно.

💡 Нэр үгэнд шууд залгадаггүй («学生なのなんのって» гэж хэлэхгүй).

Дасгал (2)
79

«дөнгөж …сэн, шинэхэн» — үйл дуусаад удаагүй байдал

«~たて» нь үйл дуусаад дөнгөж удаагүй, шинэхэн байгааг илэрхийлнэ: 焼きたてのパン (дөнгөж жигнэсэн талх), 炊きたてのご飯 (дөнгөж агшаасан будаа).

ます-хэлбэрийн үндэс + たて. Үр дүн нь нэр үг болж, «~たてのN» эсвэл «~たてだ» гэж хэрэглэнэ. Хоол хүнс (作る・焼く・炊く・揚げる・とれる), будаг (塗る), шинэ байдал (なる・覚える・入る) зэрэг хязгаарлагдмал үйл үгтэй хамт ирдэг.

Эерэг «шинэхэн, амттай» өнгө аястай байх нь элбэг, гэхдээ «ペンキ塗りたて» (будаг нь хатаагүй — бүү хүр) шиг анхааруулгад ч хэрэглэнэ.

Asa no ichiba de, shiboritate no gyūnyū o nonda.
Өглөөний зах дээр дөнгөж саасан сүү уусан.
Kono mise no bōzu wa tsukuritate da kara, nikujiru ga tappuri da.
Энэ газрын бууз дөнгөж хийсэн болохоор шүүс нь элбэг.
Shakaijin ni naritate no koro wa, keigo ga umaku tsukaenakatta.
Ажилд дөнгөж орсон үедээ хүндэтгэлийн хэллэгээ сайн хэрэглэж чаддаггүй байсан.
Doa wa penki nuritate na node, sawaranaide kudasai.
Хаалга шинэхэн будсан тул бүү хүрээрэй.

💡 Чухал байдал: ★★.

💡 «~かけ» (V-ます + かけ)-тай андуурах нь элбэг: «書きかけ» = бичиж эхлээд дуусаагүй, «焼きたて» = дөнгөж дууссан. Өөрөөр хэлбэл «かけ» нь үйлийн дунд, «たて» нь үйлийн яг дараа.

💡 Ямар ч үйл үгэнд залгадаггүй: «読みたての本» гэхээс илүү «読み終わったばかりの本» гэж хэлнэ. Эргэлзвэл «~たばかり»-г хэрэглэ.

Дасгал (2)
80

«…гэж нэг, энэ … чинь» — ойр хүнийг шүүмжлэх, гомдоллох

«N + ったら» нь гэр бүл, найз, гэрийн тэжээвэр амьтан зэрэг ойр хүн (заримдаа эд зүйл)-ийн үйлдэлд гомдол, бухимдал, ичих сэтгэлээ илэрхийлэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «энэ … чинь ч гэж», «…гэдэг нөхөр чинь» гэсэнтэй ойр.

Сэдвийн «は»-ийн оронд тавигдаж, «тэр хүнийг ярих гэж байгаа бөгөөд би сэтгэл дундуур байна» гэсэн өнгийг нэмнэ. Шууд тухайн хүнд хандаж «もう、ボルドったら!» (Болд оо, чи ч гэж!) гэж зэмлэж ч болно.

Найз, гэр бүл зэрэг дотны хүмүүстэй ярихдаа хэрэглэдэг ярианы хэллэг бөгөөд шүүмжлэл, сэтгэл дундуур байдлыг илэрхийлнэ. Албан нөхцөлд, дээд хүнтэй ярихад тохирохгүй.

Uchi no otōto ttara, mata watashi no jūdenki o katte ni motte itta no yo.
Манай дүү чинь ч гэж, дахиад л миний цэнэглэгчийг зөвшөөрөлгүй аваад явчихсан.
Kono kuruma ttara, samuku naru to sugu enjin ga kakaranaku naru.
Энэ машин чинь ч гэж, хүйтэрмэгц л асахаа больчихдог.
A: Sara ttara, mata yakusoku no jikan o wasurete ru. B: Itsumo no koto da yo.
A: Сараа гэж нэг, дахиад л товлосон цагаа мартчихаж. B: Ер нь л тийм шүү дээ.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр); сэтгэл дундуур байдал, шүүмжлэлийг илэрхийлнэ.

💡 «ったら»-гийн араас ихэвчлэн сөрөг, гайхмаар үйлдэл ирнэ. «田中さんったら、親切ですね» гэж магтаал хэлбэл хачин (харин ичингүйрэн шоолох, «хөөх, ч гэж» гэсэн утгаар ховор хэрэглэнэ).

💡 Plus「~ってば」: «N + ってば» ч мөн адилхан ойр хүний тухай гомдол илэрхийлнэ: 「お父さんってば、また靴下を脱ぎっぱなし」. «ったら»-тай бараг ижил, дотно ярианы хэллэг. Хэрэглээний хүрээ нь «ったら»-тай адил: дотны хүнтэй ярихдаа, шүүмжлэл илэрхийлнэ. Мөн «もう、わかったってば!» (за за, ойлгосон гэж байна шүү дээ!) гэж хэлсэн зүйлээ дахин давтан бухимдах хэрэглээ бий.

Дасгал (2)
81

«…хийхээр тохируулагдсан, …болдог бүтэцтэй» — систем, механизмын тайлбар

«~ようになっている» нь машин, төхөөрөмжийн систем эсвэл биеийн механизм нь «нэг зүйл болоход дараагийнх нь автоматаар болдог» гэдгийг тайлбарлана. Монголоор «…дог бүтэцтэй», «…хийхээр тохируулсан».

Ихэвчлэн «AするとBようになっている» хэлбэрээр: 「ボタンを押すとお湯が出るようになっている」. Хүний хүсэл биш, бүтэц, зохион байгуулалт тэгж ажилладаг гэдгийг хэлнэ.

Хүмүүсийн ойлгож хүлээн зөвшөөрсөн дүрэм, журамд ч хэрэглэж болно: 「この大学では、三年生になると研究室に入るようになっている」.

Kono kyūtōki wa, oyu ga yonjūgo-do o koeru to jidōteki ni tomaru yō ni natte iru.
Энэ ус халаагч ус 45 хэмээс хэтэрвэл автоматаар зогсдог байхаар тохируулагдсан.
Geru no tenmado wa, himo o hikeba aketari shimetari dekiru yō ni natte iru.
Гэрийн тооно (өрх) нь олсыг татаж нээж хааж болдог бүтэцтэй.
Ningen no karada wa, atsuku naru to ase o kaite taion o sageru yō ni natte iru.
Хүний бие халуун болоход хөлрч биеийн халууныг бууруулдаг бүтэцтэй.
Kono apuri wa, pasuwādo o sankai machigaeru to roguin dekinai yō ni natte imasu.
Энэ апп нууц үгийг 3 удаа буруу оруулбал нэвтэрч болохгүй болдог тохиргоотой.

💡 Чухал байдал: ★★.

💡 «~ようにしている»-оос ялгах: «ようにしている» = хүн өөрөө зуршил болгон санаатай хичээж байгаа (毎日歩くようにしている). «ようになっている» = систем, механизм өөрөө тийм ажилладаг.

💡 Мөн «~ようになった» (чаддаг болсон, өөрчлөлт)-тэй андуурах хэрэггүй: «なっている» нь төлөв байдлыг, «なった» нь өөрчлөлтийг заана.

Дасгал (2)
82

«тийм учраас л …байж, аан ойлголоо» — шалтгааныг мэдээд ухаарах

«~わけだ» нь өмнө нь хачин санагдаж байсан зүйлийн шалтгааныг мэдсэний дараа «аан, тийм болохоор л ийм байжээ» гэж ухаарахыг илэрхийлнэ. Монголоор «тийм болохоор л … байж», «ойлголоо, … байсан хэрэг».

Ихэвчлэн «それで», «だから», «道理で» (зүй ёсоор) зэрэгтэй хамт ирнэ. Мөн шалтгаанаас гарах логик дүгнэлтийг хэлэхэд хэрэглэнэ: 「時給1500円で8時間なら、一日12000円になるわけだ」.

Шалтгаан нь тодорхойгүй бол «どういうわけか» (яагаад ч юм) гэж хэлнэ: 「どういうわけか、最近よく眠れない」.

A: Borudo-san, kinō tetsuya shita n datte. B: Sorede jugyōchū zutto nemusō datta wake da.
A: Болд өчигдөр шөнөжин унтаагүй гэнэ. B: Тийм болохоор л хичээлийн үеэр нойрмог харагдаж байж.
Kono heya, kitamuki na n da. Dōri de fuyu wa samui wake da.
Энэ өрөө хойшоо харсан юм байна. Тэгэхээр өвөлдөө хүйтэн байх нь аргагүй.
A: Sara, Nihon ni gonen sunde ita rashii yo. B: Dakara Nihongo ga perapera na wake ne.
A: Сараа Японд 5 жил амьдарсан юм гэнэ. B: Тийм болохоор л япон хэлээр чөлөөтэй ярьдаг байх нь.
Tsumari, raigetsu kara yachin ga ichiman-en agaru to iu wake desu ne.
Товчхондоо, ирэх сараас түрээс 10 мянган иенээр нэмэгдэнэ гэсэн үг байна тийм үү.

💡 Чухал байдал: ★★★.

💡 «はず»-аас ялгах: «はずだ» = шалтгаанаас урьдчилан таамаглах («тэр одоо гарсан байх ёстой»), «わけだ» = үр дүнг аль хэдийн харчихаад шалтгаантай нь холбож ухаарах («тийм болохоор л гарсан байж»). «べきだ» = ёс суртахууны «хийх ёстой».

💡 «~というわけだ» нь өмнөх ярианы агуулгыг дүгнэж, дахин хэлэхэд тохиромжтой («өөрөөр хэлбэл …гэсэн үг»).

Дасгал (2)
83

«…байтугай, …бүү хэл харин ч …» — эсрэг эсвэл илүү туйлын үр дүн

«AどころかB» нь хоёр утгатай. (1) Хүлээлт A-гийн эсрэг B болсон: 「雨が降るどころか、晴れた」 (бороо орох нь байтугай, харин ч цэлмэв). (2) A нь байтугай, түүнээс ч энгийн B ч биш: 「漢字どころか、ひらがなも読めない」 (ханз бүү хэл, хирагана ч уншиж чадахгүй).

A-д ихэвчлэн сонсогчийн хэлсэн зүйл эсвэл өөрийн анх бодож байсан зүйл орно. Тэгэхээр «Та … гэж бодож байгаа биз, гэтэл бодит байдал огт өөр» гэсэн гэнэтийн, хүчтэй үгүйсгэл болно.

(2) утгад B-д «も», «さえ», «すら» болон үгүйсгэл хамт ирэх нь элбэг. Энгийн хэлбэрт залгах ба なA, N-ийн «だ»-г хасна: 静かどころか, 学生どころか.

A: Daietto, umaku itte ru? B: Yaseru dokoro ka, sankiro mo futotchatta.
A: Хоолны дэглэм чинь сайн явж байна уу? B: Турах байтугай, харин ч 3 кг таргалчихлаа.
Nihon ni kita bakari no koro wa, keigo dokoro ka, kantan na aisatsu mo dekinakatta.
Японд дөнгөж ирсэн үедээ хүндэтгэлийн хэллэг бүү хэл, энгийн мэндчилгээ ч хэлж чаддаггүй байсан.
A: Sōgen de no kyanpu, shizuka datta deshō. B: Shizuka dokoro ka, yonaka made tonari no gurūpu ga utatte ita yo.
A: Тал дээрх майхан буудал нам гүм байсан биз. B: Нам гүм байтугай, шөнө дунд хүртэл хажуугийн хэсэг дуулж байсан.
Kongetsu wa isogashikute, ryokō dokoro ka, eiga o miru jikan sae nai.
Энэ сар завгүй тул аялал бүү хэл, кино үзэх цаг ч алга.

💡 Чухал байдал: ★★.

💡 «~ばかりか» (~ばかりでなく)-тай ялгаа: «ばかりか» = «A-гаас гадна B ч» (нэмэх чиглэл, хоёулаа үнэн). «どころか» = «A нь үнэн биш, харин B» (A-г үгүйсгэх). Жишээ: 「漢字ばかりか文法も得意だ」 (хоёулаа сайн) ↔ 「漢字どころかひらがなも書けない」.

💡 (2) утгад B нь A-гаас «хялбар, бага» зүйл байх ёстой: «5キロどころか1キロも走れない» зөв, «5キロどころか10キロも走れない» гэвэл логикгүй.

Дасгал (2)
84

«…байгаа юм бол (сайн юм болохгүй)» — одоогийн байдлыг шүүмжлэх

«~ようでは/ようじゃ» нь «одоогийн байдал ингээд үргэлжилбэл үр дүн нь муу болно» гэж шүүмжлэн дүгнэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «…байгаа юм бол …болохгүй шүү», «…гэж байгаа ийм байдалтай бол…».

Араас нь заавал сөрөг дүгнэлт ирнэ: «~ようでは、…できない/無理だ/困る/だめだ». «ようじゃ» нь ярианы хэлбэр.

Ихэвчлэн ахмад хүн залуу хүнд, эсвэл өөрийгөө шүүмжлэх нөхцөлд хэрэглэдэг. Эелдэг бус, зэмлэл шиг сонсогддог тул хэнд хэлэхээ бодох хэрэгтэй.

Maiasa nebō suru yō de wa, shakaijin to shite yatte ikenai yo.
Өглөө бүр хэтэрхий унтаж байгаа юм бол ажил хийдэг хүн болж чадахгүй шүү.
Kantan na keisan mo dekinai yō ja, keiri no shigoto wa muri da ne.
Энгийн тооцоо ч хийж чадахгүй байгаа бол нягтлан бодогчийн ажил боломжгүй дээ.
Konna chiisana shippai de ochikonde iru yō de wa, puro no senshu ni narenai.
Ийм жижиг алдаанаас болж сэтгэлээр унаж байгаа юм бол мэргэжлийн тамирчин болж чадахгүй.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 Хэрэглээ: харамсал, сэтгэл дундуур байдал илэрхийлэх, бусдыг шүүмжлэхэд.

💡 «~ては»-тэй төстэй боловч «ようでは» нь «тийм байдал, хандлага»-ыг онцолж, «одоо чинь тийм харагдаж байна» гэсэн шүүмжлэлийг илүү тодотгоно.

💡 Араас эерэг үр дүн ирэхгүй: «~ようでは、成功するだろう» гэж хэлбэл алдаа.

Дасгал (2)

🎬 Оота «хэдийг ч идэж болох» ресторан бол газартайгаа хийх тэмцээн гэж үзээд өөрийн аргаа заана: ундаагаа цөөн уух, үнэтэй хоолыг онилох, идэж дуусгах хэмжээгээр авч удаан, тогтмол хурдаар идэх — яг л марафон шиг. Кобаяши «тийм газар ёс журамтай царайлаад яах юм, хамаагүй их идэх л хэрэгтэй» гэж маргахад Оота ойр орчмын бүх ийм ресторанд очиж үзсэн гэдгээ хэлж, үлдээвэл торгууль авдаг газар ч байдаг, өнгөрсөн долоо хоногт арай л торгуулах шахсан ч бүгдийг идэж дуусгасан гэж ярина. Кобаяши түүнийг найдвартай гэж үзээд хамт явахыг гуйна.

85

«…мэт дүр эсгэх, …царайлах» — бодит бус байдлыг гаднаа үзүүлэх

«~ぶる» нь бодит байдал өөр атал «…юм шиг» дүр эсгэж, царайлж байгааг илэрхийлнэ. Монголоор «ухаантан царайлах», «том хүн болсон дүр эсгэх» гэсэнтэй ойролцоо. Ихэнхдээ шүүмжлэл, дооглолын өнгөтэй.

Цөөн тооны тогтсон үгтэй хамт хэрэглэнэ: 優等生ぶる (онц сурагч царайлах), 悪者ぶる (муу хүн дүр эсгэх), 大人ぶる, 上品ぶる, いい子ぶる, 偉ぶる (いA «偉い»-ийн «い»-г хасна).

«ぶる» нь I бүлгийн үйл үг шиг хувирна: ぶらない, ぶって, ぶった. «偉ぶったところがない» (ихэрхсэн зан огт байхгүй) гэх мэт үгүйсгэлээр магтах нь ч элбэг.

Otōto wa, kanojo no mae de wa itsumo otonabutte, burakku kōhī o nonde iru.
Дүү маань найз охиныхоо өмнө үргэлж том хүн царайлж, хар кофе уудаг.
Ano hito wa yūmei na kashu na noni, sukoshi mo eraburanai.
Тэр хүн алдартай дуучин мөртлөө огтхон ч ихэрхдэггүй.
Sensei no mae de dake iiko butte mo, minna ni wa barete iru yo.
Зөвхөн багшийн өмнө сайн хүүхэд дүр эсгээд ч бүгд мэдчихсэн байгаа шүү.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 Хэрэглээ: харамсал, сэтгэл дундуур байдал илэрхийлэх, бусдыг шүүмжлэхэд.

💡 Ижил төстэй «~ふりをする» нь ямар ч үйл үг, байдалтай хэрэглэгдэх (寝たふり, 知らないふり) бол «ぶる» нь дээрх тогтсон цөөн үгтэй л хэрэглэгдэж, «ихэрхэж, дүр эсгэх» зан төрхийг шүүмжилнэ.

💡 «~ぶる»-г «学生ぶる», «静かぶる» гэж дурын үгэнд чөлөөтэй залгадаггүй — тогтсон хослолоор нь цээжил.

Дасгал (2)
86

«яг л …нь (ихэвчлэн) …дог» — шүүмжлэлтэй ерөнхийлөл

«N に限って…» нь «тийм байр суурьтай хүмүүс ер нь л … дог» гэж шүүмжлэн ерөнхийлөхөд хэрэглэнэ. Монголоор «яг л … нь …дог юм», «… гэдэг хүмүүс чинь л …».

Араас нь ихэвчлэн сөрөг, эсрэг тэсрэг зан байдал ирнэ: 「よく知らない人に限って、偉そうなことを言う」 (сайн мэдэхгүй хүн л ихэмсэг ярьдаг).

Энэ хэллэг сонсогчид «бусад нь биш, яг л тэр хүмүүс» гэсэн хурц онцлогыг өгдөг тул хэлэхэд хэн нэгнийг гомдоож магадгүй гэдгийг санаарай.

"Zettai ni okurenai" to iu hito ni kagitte, itsumo chikoku shite kuru.
«Хэзээ ч хоцрохгүй» гэдэг хүмүүс л үргэлж хоцорч ирдэг.
Kuchi no umai sērusuman ni kagitte, shōhin no koto o yoku shiranai mono da.
Үг цэцтэй худалдагч л ер нь бараагаа сайн мэддэггүй юм.
Isogashii hi ni kagitte, pasokon ga ugokanaku naru.
Яг л завгүй өдөр компьютер ажиллахаа болино.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 Хэрэглээ: харамсал, сэтгэл дундуур байдал илэрхийлэх, бусдыг шүүмжлэхэд.

💡 「~ときに限って」 гэж «яг тэр үед л муу юм болдог, азгүй» гэсэн утгаар хэрэглэнэ: 「傘を持っていない日に限って雨が降る」 (шүхэргүй гарсан өдөр л бороо ордог).

💡 «うちの子に限って、そんなことはしない» гэж «бусад нь ч яахав, харин манай хүүхэд л тийм юм хийхгүй» гэсэн итгэл илэрхийлэх хэрэглээ ч бий (үгүйсгэлтэй).

💡 Холбоотой «~に限る» (…хамгийн сайн): 「夏は冷たいビールに限る」 — өөр утгатай тул андуурах хэрэггүй.

Дасгал (2)
87

«…хэрэгтэй, …хийх хамгийн зөв» — зөвлөгөө өгөх

«~ことだ» нь ярьж буй хүний «…хийх ёстой, …хийсэн нь дээр» гэсэн дүгнэлт, зөвлөгөөг илэрхийлнэ. Монголоор «…хэрэгтэй шүү», «хамгийн гол нь …».

Ихэвчлэн «~たいなら/~には/~たら» гэх мэт зорилгын хэсэгтэй хамт: 「上手になりたいなら、毎日練習することだ」.

Үгүйсгэлт хэлбэр «~ないことだ» = «…хийхгүй байх хэрэгтэй». Зөвлөгөө тулгах өнгөтэй тул дээд хүнд шууд хэлбэл хатуу сонсогдож болзошгүй.

Nihongo o motto hanaseru yō ni naritai nara, Nihonjin no tomodachi o tsukuru koto da.
Япон хэлээр илүү сайн ярьдаг болмоор байвал япон найзтай болох хэрэгтэй.
Kaze o hayaku naoshitakattara, muri o shinaide neru koto desu yo.
Ханиадаа хурдан эдгээмээр байвал хүч гаргалгүй унтах хэрэгтэй шүү.
Fuyu no sōgen de michi ni mayowanai tame ni wa, hitori de dekakenai koto da.
Өвлийн тал нутагт төөрөхгүйн тулд ганцаараа гарахгүй байх хэрэгтэй.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 «~べきだ»-тай ялгаа: «べきだ» нь нийтийн ёс, үүрэг («хийх ёстой»), «ことだ» нь тухайн хүнд өгөх хувийн, практик зөвлөгөө.

💡 «~ほうがいい»-аас илүү хатуу, «энэ л хамгийн гол арга» гэсэн өнгөтэй.

💡 «~ことだ» нь «なんと~ことだ» (ямар …юм бэ!) гэх мэт гайхал илэрхийлэх хэрэглээнээс өөр. Энд зөвхөн зөвлөгөө.

Дасгал (2)
88

«бүх л …, … болгон» — ялгаагүй бүгдийг хамруулах

«N という N» нь ижил нэр үгийг давтаж, «ямар ч үл хамааралгүй бүх N» гэсэн утгыг хүчтэй онцолно. Монголоор «гудамж болгон», «цонх бүхэн» гэхтэй адил.

Ихэвчлэн «бүгд нэг адил нэг байдалд орсон» гэдгийг гайхал, хэтрүүлэлтэйгээр хэлнэ: 「窓という窓が割れた」 (цонх бүхэн хагарчээ).

Зөвхөн нэр үгтэй хэрэглэнэ. Бичгийн болон ярианы хэлэнд хоёуланд нь гардаг ч уран, дүрслэлтэй өнгө аястай.

Ōyuki no yokuasa, michi to iu michi ga masshiro ni natte ita.
Их цас орсны маргааш өглөө зам болгон цав цагаан болсон байлаа.
Nādamu no aida wa, hoteru to iu hoteru ga manshitsu datta.
Наадмын үеэр зочид буудал бүхэн дүүрэн байсан.
Shiken no mae ni, hondana no hon to iu hon o zenbu yominaoshita.
Шалгалтын өмнө номын тавиур дээрх ном болгоныг дахин уншсан.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 «すべての~», «全部の~»-аас илүү сэтгэл хөдлөлтэй, «ямар ч үлдэлгүй» гэсэн гайхлыг илэрхийлнэ.

💡 Хоёр нэр үг заавал ижил байх ёстой: «店という店» зөв, «店というレストラン» бол энэ утгаар биш (энгийн «…гэдэг нэртэй» утга болно).

Дасгал (2)
89

«арай л …шахсан» — болох шахаад болоогүй явдал

«~ところだった» нь «бараг л … болох гэж байсан, гэвч бодит байдал дээр болоогүй» гэдгийг илэрхийлнэ. Монголоор «арай л …шахлаа», «бага зэрэг байсан бол …байсан».

Ихэвчлэн «危うく», «もう少しで», «~たら/~なかったら» зэрэгтэй хамт ирнэ: 「もう少しで電車に乗り遅れるところだった」.

Ихэнхдээ муу, аюултай үр дүнгээс мултарсан тайвшрал, «аз таарсан» гэсэн сэтгэлийг агуулна. «~なければならないところだった» гэвэл «…хийх ёстой болох шахсан».

Kōtta michi de subette, ayauku korobu tokoro datta.
Мөстэй зам дээр гулсаж, арай л унах шахлаа.
Sara ga oshiete kurenakattara, daiji na kaigi o wasureru tokoro datta.
Сараа хэлж өгөөгүй бол чухал хурлаа мартах шахсан.
Saifu ga mitsukaranakattara, Uranbātoru made aruite kaeranakereba naranai tokoro datta.
Түрийвчээ олоогүй бол Улаанбаатар хүртэл алхаж буцах ёстой болох шахсан.

💡 Чухал байдал: ★★★.

💡 «~はずだった»-аас ялгах: «はずだった» = төлөвлөсөн, хүлээсэн зүйл болоогүй (「7時に着くはずだったのに、遅れた」). «ところだった» = муу явдал болох шахаад болоогүй.

💡 «~ところだ» (яг одоо …гэж байна)-тай андуурахгүй: өнгөрсөн «ところだった» нь «болох шахсан» гэсэн тусгай утгатай.

Дасгал (2)
90

«…хийхээр бол (…нь дээр)» — дургүй сонголтоос татгалзах

«AくらいならB» нь «A хийх нь их дургүй тул, B нь хамгийн сайн биш ч гэсэн B-г сонгоно» гэсэн утгатай. Монголоор «…хийхээр бол … нь дээр», «…байснаас …нь хамаагүй дээр».

B-д ихэвчлэн «~ほうがいい», «~ほうがましだ», «~なさい», «~ればいい» гэх мэт сонголт, зөвлөгөө ирнэ. A нь ярьж буй хүний үзэж байгаагаар хамгийн муу хувилбар.

Мөн «~ばよかった(のに)»-тай нийлж харамслыг илэрхийлнэ: 「こんなに後悔するくらいなら、最初から言えばよかった」 (ингэж харамсахаар бол анхнаасаа хэлчихсэн нь дээр байж).

Ichijikan mo jūtai de matsu kurai nara, aruite itta hō ga ii.
Түгжрэлд нэг цаг хүлээхээр бол алхаад явсан нь дээр.
Mainichi monku o iu kurai nara, shigoto o yamereba ii ja nai.
Өдөр бүр гомдоллох юм бол ажлаасаа гарчихвал яасан юм.
Konna ni takai shūridai o harau kurai nara, atarashii sumaho o katta hō ga mashi da.
Ийм үнэтэй засварын төлбөр төлөхөөр бол шинэ ухаалаг утас авсан нь хамаагүй дээр.
Kenka shite wakareru kurai nara, saisho kara tsukiawanakereba yokatta.
Маргалдаж салахаар бол анхнаасаа үерхээгүй нь дээр байж.

💡 Чухал байдал: ★★.

💡 «~なら» энгийн нөхцөлөөс ялгаатай нь «くらい» нь A-г «тэр хэмжээний муу/дургүй зүйл» гэж доош нь үнэлдэг.

💡 «~より、~ほうがいい» гэж ч хэлж болох ч «くらいなら» нь A-д дургүй, эсэргүүцсэн сэтгэл илүү хүчтэй.

Дасгал (2)
91

«…нь арай дээр» — муу хоёроос бага мууг сонгох

«まし» нь «сайн гэж хэлж чадахгүй ч, өөр зүйлтэй харьцуулахад хамгийн муу биш, арай дээр» гэсэн утгатай な-тэмдэг нэр. Монголоор «…нь арай дээр», «…байснаас бол гайгүй».

Харьцуулалтын хэллэгүүдтэй хамт ирэх нь элбэг: «AよりBのほうがましだ», «~だけましだ» (…байгаа нь л арай дээр), «まだましだ», «ずっとましだ».

«いい»-гээс ялгаатай нь хоёр сонголт хоёулаа муу, «аргагүйн эрхэнд» сонгож байгаа өнгөтэй. Тиймээс хэн нэгний бэлэг, хоолыг «ましだ» гэж үнэлбэл доромжлол болно.

Man'in basu de ichijikan tatsu yori, sukoshi hayaku okite aruita hō ga mashi da.
Дүүрэн автобусанд нэг цаг зогсохоос бага зэрэг эрт босоод алхсан нь арай дээр.
Kyūryō wa yasui kedo, shigoto ga aru dake mashi da to omotte iru.
Цалин бага ч гэсэн ажилтай байгаа нь л арай дээр гэж бодож байна.
A: Tesuto, rokujutten datta. B: Boku wa yonjūgoten da yo. Kimi no hō ga mada mashi da yo.
A: Шалгалтад 60 оноо авлаа. B: Би 45. Чинийх бол арай гайгүй шүү.

💡 Чухал байдал: ★★.

💡 «ましだ» нь хоёр муу зүйлийн харьцуулалт. «AよりBのほうがいい» нь B-г эерэгээр үнэлдэг бол «ましだ» нь B ч гэсэн тийм ч сайн биш гэдгийг далдлан хэлнэ.

💡 «くらいなら~ほうがましだ» (№90) хэлбэрээр хослуулан хэрэглэх нь маш элбэг.

Дасгал (2)