← JLPT N2
N2 · 第10章

Дүүрэн галт тэрэг

Энэ бүлгийн дараа: Эссэ уншиж, зохиогчийн үзэл бодол, мэдрэмжийг ойлгох.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 48 · Эссэ (1)
TRY! N2 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N2 CD

🎬 Эссэ. Зохиогч өглөөний ажилчдын дүүрэн галт тэргийг дурсаад, тэнд стресс мэдрэхгүй хүн гэж байхгүй, бүгд л тэвчээртэй зүтгэж, яг л ямар нэг сургуулилт хийж байгаа мэт санагддаг гэж бичнэ. Өөрөө өглөө бүр тавцангийн нэг л цэгт зогсдог: тэр вагон шатны ойролцоо зогсдог бөгөөд замд нь хэд хэдэн ахлах сургууль байдаг тул сурагчид олноороо бууна — тиймээс дүүрэн ч гэсэн суух боломж гардаг. Галт тэрэг ирэхэд түлхэгдсээр орж, суудалд сууж буй сурагчийн өмнө очиж зогсоно.

92

«…санагдах юм бий, үнэхээр …» — тодорхой хэлж чадахгүй ч мэдрэгдэх шинж

«~ものがある» нь «яг юу гэж тодорхой хэлж мэдэхгүй ч, тэгж санагдуулах ямар нэг зүйл бий» гэсэн мэдрэмжийг илэрхийлнэ. Монголоор «…санагдах зүйл бий», «үнэхээр …юм аа».

Ихэвчлэн сэтгэл хөдлөл, үнэлгээний үгтэй: さびしい・つらい・厳しい・すばらしい・心に響く. Шууд «さびしい» гэхээс илүү бодлогошронгуй, уран, насанд хүрэгчдийн өнгөтэй.

Зөвхөн одоо цагийн хэлбэрт залгана (「さびしかったものがある」 гэж хэлэхгүй). Нэр үгэнд залгадаггүй.

Umare sodatta mura kara wakamono ga inaku naru no wa, sabishii mono ga aru.
Төрж өссөн тосгоноос залуучууд байхгүй болж байгаа нь үнэхээр гунигтай санагддаг.
Kono gaka no sakuhin ni wa, miru hito no kokoro o tsuyoku ugokasu mono ga aru.
Энэ зураачийн бүтээлд үзэгчийн сэтгэлийг хүчтэй хөдөлгөх ямар нэг зүйл бий.
Ikkagetsu de ronbun o sanbon kaku no wa, shōjiki itte kibishii mono ga arimasu ne.
Нэг сард гурван өгүүлэл бичнэ гэдэг үнэнийг хэлэхэд нэлээд хүнд юм аа.
Kare no morinhōru no ensō ni wa, mune ni semaru mono ga aru.
Түүний морин хуурын тоглолтод зүрх шимшрүүлэх ямар нэг зүйл бий.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 Бизнесийн ярианд «厳しいものがある» гэж шууд «боломжгүй» гэхийн оронд зөөлөн татгалзах илэрхийлэл болгон хэрэглэдэг.

💡 «~ものだ» (ерөнхий үнэн, дурсамж)-тай андуурахгүй: «ものがある» нь тухайн зүйлд байгаа «шинж, мэдрэмж»-ийг хэлнэ.

Дасгал (2)
93

«…лаа ч үгүй биз, …хийхгүй байх» — магадлал маш бага гэж дүгнэх

«~まい» нь нөхцөл байдлаас дүгнээд «…байх магадлал маш бага, …хийхгүй байх» гэж хэлэхэд хэрэглэнэ. «~ないだろう»-ийн бичгийн, хатуу хувилбар. Монголоор «…ч үгүй биз», «…хийхгүй л болов уу».

Ерөнхийдөө толь бичгийн хэлбэрт залгана (行くまい, あるまい). II, III бүлгийн үйл үгэнд хэд хэдэн хувилбар бий: 食べるまい/食べまい, するまい/すまい/しまい, 来るまい/こまい/きまい.

Хатуу, албан хэллэг тул найз, гэр бүлтэй ярихад хэрэглэхгүй. Сонин, эссэ, илтгэл зэрэгт гол төлөв гардаг; ярианд «~ないだろう», «~ないと思う» гэнэ.

Kono fukeiki de wa, rainen mo kyūryō ga agaru koto wa arumai.
Энэ эдийн засгийн хямралд ирэх жил ч цалин нэмэгдэх нь юу л бол.
Donna ni gijutsu ga susunde mo, ningen no sensei ga iranaku naru koto wa arumai.
Технологи хэчнээн хөгжсөн ч хүн багш хэрэггүй болох нь үгүй биз.
Are dake tsuyoku kotowarareta no da kara, kare wa mō nido to kurumai.
Тэгтлээ хатуу татгалзуулсан болохоор тэр дахиж ирэхгүй л болов уу.

💡 Чухал байдал: ★★.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Нэгдүгээр биетэй хэрэглэвэл «хэзээ ч …хийхгүй» гэсэн хатуу шийдвэр (~するのはやめよう) болно: 「あんなまずい店には二度と行くまいと思った」 (тэр муу газар дахиж хэзээ ч очихгүй гэж бодов). Ихэвчлэн «~まいと思う/~まいと決める/~まいと誓う» хэлбэрээр.

💡 «~わけではない» (бүрэн үгүйсгэхгүй, хэсэгчлэн)-тэй ялгах: «不満があるわけではない» = гомдол байгаа биш л дээ (гэхдээ…). «不満はあるまい» = гомдол байхгүй л болов уу (таамаг).

💡 «~かねない» (муу зүйл болж ч магадгүй)-тэй эсрэг чиглэлтэй: «まい» магадлал бага, «かねない» магадлал бий.

Дасгал (2)
94

«…харах бүрийд (үргэлж) …гэж боддог» — давтагдах мэдрэмж

«~につけ» нь «ямар нэг зүйлийг харах, сонсох бүрт үргэлж … гэж бодогддог, мэдрэгддэг» гэсэн утгатай. Монголоор «…хараад бүр …гэж боддог», «…сонсох тоолонд…».

Ихэвчлэн 見る・聞く・考える・思い出す зэрэг мэдрэхүй, бодлын үйл үгтэй хамт ирж, араас нь сэтгэл, бодол (~と思う, 感じる, ~たくなる) ирнэ.

Тогтсон хэллэгүүд: «AにつけBにつけ» (A ч бай, B ч бай — ямар ч үед): 「よいにつけ悪いにつけ」. «何かにつけ» = юу л бол, ямар нэг шалтгаанаар байнга: 「母は何かにつけ電話してくる」.

Kokyō no shashin o miru ni tsuke, sōgen no kaze no nioi o omoidasu.
Нутгийнхаа зургийг харах бүрт тал нутгийн салхины үнэрийг санадаг.
Kōtsū jiko no nyūsu o kiku ni tsuke, kodomo no tsūgaku ga shinpai ni naru.
Зам тээврийн ослын мэдээ сонсох тоолонд хүүхдийнхээ сургууль явахад санаа зовдог.
Sobo wa nani ka ni tsuke, "Karada o daiji ni shinasai" to iu.
Эмээ маань юу л бол «Биеэ гамна» гэдэг.
Ureshii ni tsuke kanashii ni tsuke, kanojo wa itsumo nikki o kaite iru.
Баяртай ч бай, гунигтай ч бай, тэр үргэлж өдрийн тэмдэглэл хөтөлдөг.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 «~たびに»-тай ойролцоо боловч «たびに» нь ямар ч давтагдах үйл явдалд (行くたびに買う), харин «につけ» нь голчлон харах, сонсохтой холбоотой сэтгэл хөдлөл, бодолд хэрэглэгдэж, бичгийн өнгөтэй.

💡 «につけ»-гийн араас хүсэл, тушаал, нэг удаагийн үйл ирэхгүй: «見るにつけ買ってください» гэж хэлэхгүй.

Дасгал (2)
95

«…байгаагаа бодоход, …ын хэрээр биш» — хүлээлттэй харьцуулах

«AわりにB» нь «A-гаас зүй ёсоор төсөөлөгдөх хэмжээтэй харьцуулахад B нь илүү эсвэл дутуу» гэсэн утгатай. Монголоор «…байгаагаа бодоход», «…-ын хувьд».

Жишээ нь 「このアパートは広いわりに家賃が安い」: том байр бол түрээс нь өндөр байх ёстой гэж бодно, гэтэл харьцуулбал хямд. Үр дүн эерэг ч, сөрөг ч байж болно.

Нэр үгэнд «Nのわりに»: 年齢のわりに若く見える (наснаасаа залуу харагдана). «わりには» гэж «は» нэмбэл харьцуулалт илүү тодорно.

Kono mise no hōshōru wa, nedan no wari ni ōkikute oishii.
Энэ газрын хуушуур үнээ бодоход том бас амттай.
Borudo wa mainichi jimu ni kayotte iru wari ni wa, amari kinniku ga tsuite inai.
Болд өдөр бүр фитнест явдаг ч түүнийгээ бодоход булчин тийм ч их суугаагүй.
Amari junbi shinakatta wari ni wa, mensetsu wa umaku itta.
Төдийлөн бэлдээгүйгээ бодоход ярилцлага сайн болсон.
Kono atari wa toshin no wari ni shizuka da.
Энэ хавь хотын төв гэхээр нам гүм юм.

💡 Чухал байдал: ★★★.

💡 «~にしては»-тэй ялгаа: «にしては» нь голчлон нэг тодорхой шинж (「子どもにしては上手だ」)-ийн стандарттай харьцуулж, нэр үг, үйл үгэнд залгадаг. «わりに» нь хэмжээ, зэрэг (үнэ, нас, хүчин чармайлт)-ийг харьцуулахад илүү тохирч, тэмдэг нэрт ч чөлөөтэй залгана.

💡 «~のに»-оос ялгаатай нь «わりに» гомдол, сэтгэл дундуур байдлыг заавал агуулахгүй, харьцуулалт л хийнэ.

Дасгал (2)

🎬 Эссэний үргэлжлэл. Дараагийн буудал ойртоход өмнө нь сууж байсан охин сурах бичгээ цүнхэндээ хийнэ — зохиогч «одоо ч би сууна» гэж бэлдээд зогсоно. Гэвч охин буухгүй, зүгээр л жижиг хэвлэлийн ном гаргаж ирэв. Суудалтай хүмүүс бүгд таатай, сэтгүүл үзэж хөөрөлдөж байхыг хараад зохиогчид харамсал, атаархал хоёулаа төрнө. Буудал дээр хүмүүс буумагц түүнээс ч олон хүн орж, зохиогч түлхэгдсээр дараагийн буудалд хүрнэ. Эцэст нь дүүрэн галт тэрэг бол үнэхээр хүнд «сургуулилтын талбай» гэж дүгнэнэ.

96

«…ч гэж амжаагүй байтал, …мөчид л» — маш богино хугацаанд

«~か~ないかのうちに» нь «эхний үйл бүрэн дуусаж амжаагүй байхад л (бараг зэрэг) дараагийн үйл эхэлсэн» гэдгийг илэрхийлнэ. Монголоор «…ч гэж амжаагүй байтал», «…мөд л».

Ижил үйл үгийг эерэг, сөрөг хэлбэрээр давтана: 言うか言わないかのうちに, 着いたか着かないかのうちに. Эхнийх нь V-る эсвэл V-た байж болно.

Бодит өнгөрсөн үйл явдлыг дүрслэхэд хэрэглэх ба араас нь хүсэл, тушаал, урилга ирэхгүй. Үйл явдлын хурдыг гайхан онцолдог.

Chaimu ga naru ka naranai ka no uchi ni, gakuseitachi wa kyōshitsu o tobidashita.
Хонх дуугарч амжаагүй байтал сурагчид ангиасаа гүйн гарав.
Otōto wa futon ni haitta ka hairanai ka no uchi ni, mō ibiki o kaite ita.
Дүү маань орондоо орж амжаагүй байтал хурхирчихсан байв.
Atarashii sumaho wa, hatsubai sareru ka sarenai ka no uchi ni urikireta.
Шинэ ухаалаг утас худалдаанд гарч амжаагүй байтал дуусчихав.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 «~たとたん(に)»-тай ойролцоо боловч «とたん» нь нэг үйл бүрэн дууссаны яг дараах гэнэтийн өөрчлөлтийг, «か~ないかのうちに» нь эхний үйл дуусах эсэх нь ч тодорхойгүй мөчийг заана.

💡 Ярьж буй хүний хүсэл («~か~ないかのうちに出発しよう») гэж хэрэглэхгүй.

Дасгал (2)
97

«…гэмээр, …харагдах» — гаднаас харагдах сэтгэл байдал

«~げ» нь «~そうだ»-тай адил гаднаас харж мэдэрсэн сэтгэгдлийг хэлнэ: 楽しげ (баяртай мэт), さびしげ (гунигтай харагдах). Монголоор «…гэмээр», «…байдалтай».

いA-ийн «い»-г хасаж, なA-д шууд «げ» залгана. Үүсэх үг нь な-тэмдэг нэр: 「楽しげな声」「さびしげに笑う」.

Ихэвчлэн сэтгэлийн байдлыг илэрхийлэх үгтэй: さびしい・悲しい・楽しい・不安・得意・満足・~たい (言いたげ = хэлэх юм байгаа юм шиг). «よさそう», «なさそう»-гийн оронд «よさげ», «なさげ» гэж ярианд ч хэлдэг. «~そうだ»-аас илүү бичгийн, уран өнгөтэй.

Yūshō shita senshu wa, hokorashige ni medaru o miseta.
Түрүүлсэн тамирчин бахархсан байртай медалиа үзүүлэв.
Eki no hōmu de, hitori no rōjin ga sabishige ni sora o miagete ita.
Буудлын тавцан дээр нэгэн өвгөн гунигтай байдалтай тэнгэр өөд харж байв.
Imōto wa nani ka iitage na kao de kochira o mite iru.
Дүү охин ямар нэг юм хэлэх гэсэн царайтай над руу харж байна.
Kare wa fuange ni, nando mo tokei o mita.
Тэр сэтгэл түгшсэн байртай цагаа дахин дахин харав.

💡 Чухал байдал: ★★.

💡 «~ぎみ»-аас ялгах: «ぎみ» = бага зэрэг тийм хандлагатай (疲れぎみ, 風邪ぎみ — үйл үг, нэр үгэнд залгана, биеийн байдал). «げ» = гаднаас харахад сэтгэл нь тийм юм шиг (楽しげ, 不満げ).

💡 «ありげ» (意味ありげ — утга учиртай мэт) гэх мэт нэр үг + ありげ хэлбэр ч бий.

Дасгал (2)
98

«…ч гэх шиг, …ч гэх шиг» — олон зүйл холилдон, ярвигтай

«AやらBやら» нь «AやBなど», «AたりBたり»-тай ижил утгаар жишээ дурдах боловч «олон юм давхцаж, их ядаргаатай/гайхмаар байлаа» гэсэн сэтгэлийг нэмнэ. Монголоор «…ч гэх шиг, …ч гэх шиг», «…ч байна, …ч байна».

Сэтгэл хөдлөлийн тэмдэг нэртэй хэрэглэвэл «аль нь болохоо мэдэхгүй, холилдсон мэдрэмж»-ийг илэрхийлнэ: 「うれしいやら恥ずかしいやら」 (баярлаж ч байна, ичиж ч байна).

Найз, гэр бүл зэрэг дотны хүнтэй ярихад хэрэглэдэг ярианы хэллэг. Гол төлөв өнгөрсөн, аль хэдийн болсон нөхцөл байдлыг дүрсэлнэ.

Hikkoshi no mae wa, nizukuri yara tetsuzuki yara de, yasumu hima mo nakatta.
Нүүхийн өмнө ачаа боох ч гэх шиг, бичиг баримт бүрдүүлэх ч гэх шиг, амрах зав ч гарсангүй.
Kodomo no kekkonshiki de wa, ureshii yara sabishii yara de, namida ga tomaranakatta.
Хүүхдийнхээ хуримын ёслол дээр баярлаж ч байна, гуниглаж ч байна, нулимс тогтохгүй байлаа.
Nakidashita akachan wa, naku yara abareru yara de, nakanaka nete kurenakatta.
Уйлж эхэлсэн нялх хүүхэд уйлах ч гэх шиг, тийчлэх ч гэх шиг, огт унтаж өгсөнгүй.

💡 Чухал байдал: ★.

💡 Хэрэглээ: найз, гэр бүлийн хүнтэй ярихад (ярианы хэлбэр).

💡 「~やら~やら」-ийн араас ихэвчлэн «で», «大変だった», «手がつけられない» гэх мэт хүндрэл, ядаргааг илэрхийлсэн хэсэг ирнэ.

💡 «~とか~とか» нь саармаг жишээ тоочих бол «やら~やら» нь «ээ бурхан, их л юм болсон» гэсэн сэтгэл хөдлөлтэй.

Дасгал (2)
99

«…гэж бодтол, …мөдхөн л» — байдал гэнэт өөрчлөгдөх

«~たかと思うと/~たかと思ったら» нь нэг зүйл болмогц бараг тэр даруй өөр (ихэвчлэн эсрэг, гэнэтийн) зүйл болсныг онцлон дүрслэнэ. Монголоор «…гэж бодтол», «…ч үгүй байтал …».

Жишээ: 「空が暗くなったかと思うと、大粒の雨が降り出した」 (тэнгэр харанхуйлав гэтэл том дуслаар бороо асгав). Хоёр үйл явдлын хоорондох хугацаа маш богино, ярьж буй хүн гайхаж буй.

Бусдын, эсвэл гаднах үзэгдлийн тухай хэлэхэд хэрэглэнэ. Өөрийнхөө үйлдлийн тухай («私は家に帰ったかと思うと…») хэрэглэхгүй. Мөн араас нь хүсэл, тушаал ирэхгүй.

Harete ita ka to omou to, kyū ni hyō ga futte kita.
Цэлмэг байна гэж бодтол гэнэт мөндөр орж эхлэв.
Otōto wa kaette kita ka to omottara, mata sugu tomodachi to dekakete itta.
Дүү маань гэртээ ирлээ гэж бодтол дахиад л найзуудтайгаа гараад явчихлаа.
Akachan wa naita ka to omou to, mō waratte iru.
Нялх хүүхэд уйллаа гэж бодтол аль хэдийн инээгээд байна.
Sara wa Nihongo o hajimeta ka to omottara, kondo wa Kankokugo o naraihajimeta.
Сараа япон хэл сурч эхэллээ гэж бодтол одоо солонгос хэл сурч эхэлжээ.

💡 Чухал байдал: ★★★.

💡 «~たとたん(に)»-тай ойролцоо. «とたん» нь өөрийн үйлдэлд ч хэрэглэгдэх («立ち上がったとたん、めまいがした») бол «かと思うと» нь гуравдагч этгээд, байгалийн үзэгдлийг ажиглагчийн байр сууринаас дүрсэлнэ.

💡 «かと思ったら» нь ярианд илүү элбэг, «~と思ったら、違った» (…гэж бодсон чинь өөр байж) гэсэн төөрөгдлийн утгатай ч давхцана.

Дасгал (2)