← JLPT N2
N2 · 第4章

Хар салхины мэдээ

Энэ бүлгийн дараа: Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ, хар салхины мэдээ зэрэг мэдээг сонсоод ойлгож чадна.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 15 · Бичвэр: хар салхины мэдээ
TRY! N2 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N2 CD

🎬 Телевизийн мэдээний хөтлөгч хар салхины мэдээг уншиж байна (мэдээний албан ёсны бичвэр). Хүчтэй хар салхи Японы өмнөд тэнгисээс зүүн хойш хөдөлж буй байршил, хурд, агаарын даралт, салхины хүчийг мэдээлээд, Окинава орчимд өргөн хүрээнд аадар бороо орж, Кюүшюүгээс Шикокү хүртэлх эрэгт давалгаа өндөрсөж буйг, үерийн анхааруулга гарсныг, маргааш үүр цайх хүртэл хүчтэй бороо орох аюултайг сануулж, Окинавагийн нөхцөл байдлыг холболт хийгдмэгц дамжуулна гэж хэлж байна.

30

«~нгаа, ~хийнгээ» — «ながら»-гийн бичгийн хэлбэр

«~つつ» нь «~ながら»-тай адил «нэг үйлийг хийнгээ зэрэг өөр үйл хийх»-ийг илэрхийлнэ. Монголоор «~нгаа», «~ хийхийн зэрэгцээ».

Утга ижил ч өнгө аяс ялгаатай: «ながら» нь өдөр тутмын ярианы, «つつ» нь мэдээ, илтгэл, бичгийн хэлбэрт хэрэглэгдэх албан ёсны хэллэг. «Хөгжим сонсонгоо хичээл хийх» гэх мэт энгийн үйлд «つつ» хэрэглэвэл хэт хөшүүн сонсогдоно.

Хоёр үйлийн эзэн нэг хүн (нэг субъект) байх ёстой.

Sofu wa mukashi o natsukashimitsutsu, wakai koro no hanashi o shite kureta.
Өвөө маань эртнийхээ үеийг санагалзангаа залуу насныхаа тухай ярьж өгсөн.
Shimin no iken o kikitsutsu, atarashii kōen no keikaku o susumete iku yotei desu.
Иргэдийн саналыг сонсонгоо шинэ цэцэрлэгт хүрээлэнгийн төлөвлөгөөг урагшлуулах гэж байна.
Yūbokumin wa kisetsu no henka ni awasetsutsu, kachiku to tomo ni idō suru.
Нүүдэлчид улирлын өөрчлөлтөд тааруулангаа малтайгаа хамт нүүдэллэдэг.

💡 «~つつも» нь «~ хэдий ч, ~ мэдсээр байж» гэсэн эсрэгцүүлсэн утгатай: 「体に悪いと知りつつも、たばこをやめられない」 (биед муу гэдгийг мэдсээр байж тамхиа хаяж чадахгүй).

💡 «~つつある» нь «~ сээр байна, ~ сан явцтай» гэсэн аажмын өөрчлөлтийг заана: 「景気は回復しつつある」 (эдийн засаг сэргэж байна).

💡 Лавлах: номын х.223 «~つつ».

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)
31

«~ турш, ~ хэмжээнд бүхэлд нь» — цаг хугацаа, орон зайн бүх хүрээ

«N にわたって» нь цаг хугацаа, газар нутаг, салбарын өргөн хүрээ БҮХЭЛДЭЭ хамрагдаж буйг илэрхийлнэ. Монголоор «~ турш», «~ даяар», «~ -ийн хэмжээнд».

Өмнө нь ихэвчлэн хэмжээ, хүрээ заасан үг ирнэ: 「3日間にわたって」「全国にわたって」「10キロにわたって」「多方面にわたって」.

Хэлбэрүүд: «にわたって» (энгийн), «にわたり» (бичгийн, өгүүлбэрийн дунд), нэр үгийг тодотгохдоо «にわたる N / にわたった N»: 「長期にわたる調査」.

Gobi chihō de wa hantoshi ni watatte ame ga itteki mo furanakatta.
Говийн бүсэд хагас жилийн турш нэг ч дусал бороо ороогүй.
Jiko no eikyō de, dōro wa go-kiro ni watari jūtai shite iru.
Ослын улмаас зам 5 км урт түгжрэлд орсон байна.
Jūnen ni wataru kenkyū no kekka, atarashii kusuri ga kansei shita.
10 жилийн турш үргэлжилсэн судалгааны үр дүнд шинэ эм бүтээгдлээ.

💡 «~の間(あいだ)»-тай ялгаа: «間» нь зүгээр л хугацааг заана; «にわたって» нь «тэр урт хугацаа/өргөн хүрээг бүхэлд нь хамарсан» гэдгийг онцолж, «их, урт, өргөн» гэсэн мэдрэмж төрүүлнэ. Иймд «5分にわたって» гэх мэт богино хугацаанд ер хэрэглэхгүй.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

Дасгал (2)
32

«N1-ээс N2 хүртэл (орчим)» — ойролцоо хүрээ

«A から B にかけて» нь «A-аас B хүртэлх хооронд» гэсэн цаг хугацаа, газрын ОЙРОЛЦОО хүрээг заана. Монголоор «A-аас B хүртэл(ийн орчимд)».

«から~まで»-тай ялгаа: «まで» нь эхлэл, төгсгөлийг тодорхой заана («9 цагаас 5 цаг хүртэл»). «にかけて» нь хил хязгаар бүдэг, «тэр орчимд, тэр хооронд хаа нэгтээ» гэсэн утгатай: 「夜から朝にかけて雪が降る」.

Цаг агаарын мэдээ, байгалийн үзэгдэл, газарзүйн тархалтыг ярихад их гарна.

Kon'ya kara ashita no asa ni kakete, Uranbātoru de wa yuki ga furu deshō.
Өнөө шөнөөс маргааш өглөө хүртэл Улаанбаатарт цас орох төлөвтэй.
Kono tori wa Shiberia kara Mongoru ni kakete hiroku seisoku shite iru.
Энэ шувуу Сибирээс Монгол хүртэлх нутагт өргөн тархсан.
Shichigatsu kara hachigatsu ni kakete, ōku no kankōkyaku ga Mongoru o otozureru.
7-р сараас 8-р сарын хооронд олон жуулчин Монголд ирдэг.

💡 «にわたって»-тай ялгаа: «にわたって» = хүрээг БҮХЭЛД нь (урт/өргөн гэдгийг онцолно), ихэвчлэн нэг үг («3日間にわたって»). «AからBにかけて» = A, B хоёр цэгийн хоорондох ойролцоо хүрээ.

💡 Нэр үгийг тодотгохдоо «AからBにかけての N»: 「年末から年始にかけての休み」.

💡 Лавлах: номын х.224 «~にかけて».

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

Дасгал (2)
33

«~-тай зэрэгцэн, ~-ийн улмаас дагалдан» — дагалдах өөрчлөлт

«A にともなって B» нь гол үйл явдал A-г дагаад, түүнтэй зэрэг B бас болж байгааг илэрхийлнэ: 「道路工事にともなう通行止め」 (замын засвартай холбоотой хаалт). Монголоор «~-тай зэрэгцэн», «~-ыг дагаад», «~-тай холбогдуулан».

Мөн өөрчлөлтийг илэрхийлнэ: «A өөрчлөгдөхийн хэрээр B ч өөрчлөгдөнө»: 「人口の増加にともなって、交通渋滞がひどくなった」.

A нь ихэвчлэн өөрчлөлт, үйл явдлыг заасан нэр үг (増加, 移転, 接近, 変化 г.м.). Албан ёсны мэдээ, бичгийн хэллэг; «にともない» нь илүү бичгийн өнгөтэй.

Toshi no kakudai ni tomonatte, taiki osen ga shinkoku ni natte kita.
Хот тэлэхийн хэрээр агаарын бохирдол ноцтой болж ирсэн.
Kaisha no iten ni tomonai, denwa bangō ga kawarimasu.
Компани нүүсэнтэй холбогдуулан утасны дугаар өөрчлөгдөнө.
Taikai no kaisai ni tomonau kōtsū kisei ni tsuite oshirase shimasu.
Тэмцээн зохион байгуулахтай холбоотой замын хөдөлгөөний хязгаарлалтын талаар мэдэгдэж байна.

💡 «~とともに» (No.35)-тай ойролцоо: хоёулаа «зэрэгцэн/хэрээр» гэсэн өөрчлөлтийг илэрхийлж чадна. «にともなって» нь «A-гийн үр дагавар, дагалдах үзэгдэл B» гэсэн шалтгаан-үр дагаврын холбоо илүү тод. «とともに» нь «хамт, зэрэг» гэсэн өргөн утгатай (хүнтэй хамт гэх мэт).

💡 Өмнөх өгүүлбэрийг заахдаа «それにともない、…» гэж их хэрэглэнэ.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)
34

«~ аюул, эрсдэл байна» — объектив сэрэмжлүүлэг

«~おそれがある» нь бодит мэдээлэл, өгөгдөлд үндэслэн «аюултай, хүсээгүй байдал үүсэх магадлал өндөр» гэдгийг мэдэгдэнэ. Монголоор «~ аюултай», «~ эрсдэл бий», «~ болзошгүй».

Мэдээ, сонин, албан ёсны мэдэгдэл, тайланд их хэрэглэгдэнэ. Эелдэг хэлбэр нь «~おそれがございます», үгүйсгэл нь «~おそれはない» (аюулгүй).

Нэр үгэнд «の»-оор залгана: 「地震のおそれ」「津波のおそれはありません」.

Ashita wa ōyuki ni naru osore ga arimasu node, gaishutsu wa ohikae kudasai.
Маргааш их цас орох аюултай тул гадагш гарахаас татгалзана уу.
Kono kawa wa haru ni naru to hanran no osore ga aru.
Энэ гол хавар болохоор үерлэх эрсдэлтэй.
Furui sutōbu o sono mama tsukau to, kaji ni naru osore ga aru.
Хуучин халаагуурыг тэр чигт нь хэрэглэвэл гал гарах эрсдэлтэй.

💡 Зөвхөн сөрөг, аюултай үр дагаварт хэрэглэнэ: «晴れるおそれがある» гэж хэлэхгүй.

💡 «~かねない» (No.27)-тай ялгаа: «おそれがある» нь бодит өгөгдөлд тулгуурласан, хувийн сэтгэл хөдлөлгүй объектив мэдэгдэл (мэдээ, анхааруулга). «かねない» нь хэлж буй хүний шүүмжлэл, санаа зовнил орсон, ярианд ч хэрэглэгдэнэ.

💡 «おそれ» нь ханзаар «恐れ/虞» гэж бичигддэг ч мэдээнд ихэвчлэн хираганаар бичнэ.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)
35

«~-тай хамт; ~-ийн зэрэгцээ; ~-ийн хэрээр»

«~とともに» нь «~と一緒に» (хамт)-ийн албан ёсны хэлбэр бөгөөд хэд хэдэн утгатай: (1) «~-тай хамт»: 「家族とともに暮らす」. (2) «~ төдийгүй …» (хоёр шинжийг зэрэг): 「作家であるとともに医者でもある」. (3) «~-тай зэрэг … үүсэх/болох»: 「地震とともに停電が起きた」. (4) Өөрчлөлт: «~ хэрээр»: 「年をとるとともに、体力が落ちる」.

Залгалт: нэр үг эсвэл V-る (заримдаа «Nであるとともに»).

Бичгийн, албан ёсны хэллэг. Ярианд «~と一緒に», «~につれて» зэргийг илүү хэрэглэнэ.

Ōame to tomo ni kaminari mo hassei suru osore ga arimasu.
Аадар бороотой зэрэг аянга цахилгаан бас үүсэх аюултай.
Kare wa kashu de aru to tomo ni, batōkin no ensōka de mo aru.
Тэр дуучин төдийгүй морин хуурч бас.
Keizai no hatten to tomo ni, hitobito no seikatsu mo yutaka ni natta.
Эдийн засаг хөгжихийн хэрээр хүмүүсийн амьдрал ч баялаг болсон.
Yūbokumin wa mukashi kara kachiku to tomo ni ikite kita.
Нүүдэлчид эрт дээр үеэс малтайгаа хамт амьдарч ирсэн.

💡 «~につれて»-тэй ялгаа: өөрчлөлтийн утгаар ойролцоо ч «につれて» нь аажмын, пропорциональ өөрчлөлтөд л хэрэглэгдэнэ. «とともに» нь үүнээс гадна «хамт», «зэрэг» гэсэн утгуудыг агуулна.

💡 «にともなって» (No.33)-тай харьцуулахад «とともに» нь шалтгаан-үр дагаврын холбоог заавал агуулахгүй, зүгээр «зэрэгцэн/хамт» байж болно.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

Дасгал (2)
36

«~ мөц, ~ даруйд» — нөхцөл бүрдмэгц шууд

«~次第» нь «(одоохондоо болоогүй ч) ~ болмогц даруй … хийнэ» гэдгийг илэрхийлнэ. Монголоор «~ мөц», «~ даруйд», «~ бүрдмэгц».

Үндсэн өгүүлбэрт ярьж буй хүний дараагийн үйлдэл, хүсэлт, мэдэгдэл ирнэ: «お知らせします», «ご連絡ください», «出発します» г.м. Иймд өнгөрсөн цагийн баримт мэдээлэхэд хэрэглэхгүй.

Бизнес, үйлчилгээ, мэдээний албан ёсны хэллэг: 「確認でき次第、ご連絡いたします」. Нэр үгэнд: 「到着次第」「入荷次第」.

Kuwashii koto ga wakari shidai, mēru de oshirase shimasu.
Дэлгэрэнгүй мэдмэгцээ и-мэйлээр мэдэгдэнэ.
Tenki ga kaifuku shi shidai, herikoputā ga shuppatsu suru yotei desu.
Цаг агаар сайжирмагц нисдэг тэрэг хөөрөх төлөвтэй.
Uranbātoru ni tōchaku shidai, hoteru kara denwa shimasu.
Улаанбаатарт хүрмэгцээ зочид буудлаас утасдана.

💡 «~たらすぐ» / «~とすぐ»-тай ялгаа: утга ойр ч «次第» нь албан ёсны, мөн өнгөрсөн явдалд хэрэглэгдэхгүй. ✕「家に着き次第、雨が降り出した」 → ○「家に着くとすぐ、雨が降り出した」.

💡 «N 次第で/次第だ» нь «~-ээс шалтгаална» гэсэн өөр утгатай: 「結果は努力次第だ」 (үр дүн хичээлээс шалтгаална). Залгалтыг андуурахгүй.

💡 «~て以来» (~ түүнээс хойш)-тэй андуурахгүй: «次第» = ирээдүйд «болмогц», «て以来» = өнгөрсөнд эхэлсэн байдал өнөөг хүртэл үргэлжилсэн.

💡 Лавлах: номын х.222 «~次第».

💡 Чухал байдал: ★★★

Дасгал (2)