← JLPT N1
N1 · 第9章

Триаж — эмчилгээний дарааллыг ангилах

Энэ бүлгийн дараа: Бага зэрэг мэргэжлийн сэдвээр хийсэн тайлбар, илтгэлийг сонсоод агуулга болон илтгэгчийн байр суурийг ойлгох.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 38 · Лекц
TRY! N1 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N1 CD

🎬 Лекц/илтгэл (講演) хэлбэрийн текст. Хөтлөгч яаралтай тусламжийн эмчийг урьж, «триаж» гэж юу болохыг асууна. Эмч томоохон гамшиг, ослын үед олон тооны шархадагсдыг цөөн эмч, хязгаарлагдмал тоног төхөөрөмжөөр хүлээн авах нөхцөлд өвчтөнийг өнгөт шошгоор (улаан, шар, ногоон, хар) ангилж, эмчилгээний дарааллыг хэрхэн тогтоодгийг тайлбарлана. Хөтлөгч хар шошго зүүлгэсэн хүний ар гэрийнхэн үүнийг хүлээн авахад хэцүү байх вий гэж эргэлзэхэд эмч «хэн нэгэнд хатуу сэтгэлтэй үйлдэл мэт харагдаж болох ч аврах боломжтой амийг түрүүлэх нь хамгийн зөв арга» гэж хариулна. Эелдэг ярианы хэв маягтай ч мэргэжлийн үг хэллэг ихтэй.

107

«~ ч гаруй, бүр ~ хүртэл» — тоо хэмжээ их байгааг онцлох

«~からいる/~からある/~からの» нь тоо, хэмжээ ердийнхөөс хамаагүй их гэдгийг гайхсан, онцолсон өнгөөр илэрхийлнэ. Монголоор «бүр ~ ч гаруй», «~ шахам (их)» гэсэнтэй ойр. Энд «から» нь эхлэлийн цэг биш, «доод хязгаар нь ~, түүнээс ч их» гэсэн утгатай.

Хүн, амьтан зэрэг амьд зүйлд «からいる», эд зүйл, жин, урт, зай зэрэгт «からある», аль алинд нь «からの» хэрэглэнэ. Тоо + тоолох нөхцөл (人・キロ・メートル г.м.) + からいる/ある/の + нэр үг гэсэн бүтэцтэй.

Ном ★ (давтамж бага) гэж тэмдэглэсэн. Мэдээ, илтгэл, бичгийн хэллэгт түгээмэл; ярианд «~もいる», «~以上もある» илүү энгийн сонсогдоно. Жижиг тоонд («3人からいる») хэрэглэвэл хачин — ерөнхийдөө «их» гэж үнэлж байгаа тоонд л хэрэглэнэ.

Nādamu matsuri no kaikaishiki ni wa, goman-nin kara iru kankyaku ga atsumatta.
Наадмын нээлтэд 50 мянга гаруй үзэгч цугларчээ.
Sofu wa sanjukkiro kara aru komebukuro o hitori de karugaru to hakonde shimau.
Өвөө маань 30 гаруй кг будааны шуудайг ганцаараа амархан зөөчихдөг.
Sono senshu wa, issenman-en kara no shōkin o zengaku kifu shita sō da.
Тэр тамирчин 10 сая иенээс ч илүү шагналын мөнгөө бүгдийг нь хандивласан гэнэ.
Fuyu no Gobi de wa, nihyakkiro kara aru michinori o kuruma de ichinichi kakete idō suru koto mo aru.
Өвлийн говьд 200 гаруй км замыг машинаар бүтэн өдөр туулах ч явдал бий.

💡 Ном ★ — давтамж бага. Бичгийн болон мэдээ, илтгэлийн хэллэг; ярианы тэмдэг (icon) байхгүй.

💡 📎 «~からする»: үнэ, өртөг маш өндөр гэдгийг илэрхийлнэ — «бүр ~ төгрөг/иен хүрэх». Жишээ: 「500万円からする腕時計」 (5 сая иенээс ч илүү үнэтэй бугуйн цаг). Хүнд «からいる», эд зүйлд «からある», үнэд «からする» гэж ялгаж тогтоо.

💡 «~もの» (「1万人もの人」)-тэй ойролцоо: хоёулаа «их» гэж онцолдог, гэхдээ «もの» нь илүү түгээмэл, бүх зүйлд хэрэглэгдэнэ. «からある/いる» нь «доод хязгаар нь л ийм, үнэндээ түүнээс ч их» гэсэн өнгөтэй.

Дасгал (2)
108

«~-д ноцтой нөлөөтэй, ~-тэй холбоотой»

«~にかかわる» нь хоёр утгатай. (1) «~-д ноцтой нөлөө үзүүлэх, ~-г эрсдэлд оруулах»: 「命にかかわるけが」 (амь насанд аюултай гэмтэл), 「会社の信用にかかわる問題」. (2) Энгийнээр «~-тэй холбоотой»: 「教育にかかわる仕事」 (боловсролтой холбоотой ажил).

Эхний утгаар ихэвчлэн 命・健康・将来・存続・名誉・信用 зэрэг «алдвал хохирол ихтэй» зүйлсийн дараа ирж, асуудал ноцтой гэдгийг онцолно. Монголоор «амь насанд хүрэх», «нэр хүндэд халтай» гэсэнтэй дүйнэ.

Ном ★★★ — N1-ийн хамгийн түгээмэл хэллэгүүдийн нэг. Ярианд ч, бичгийн хэлэнд ч адил хэрэглэгдэнэ (тусгай хэв маягийн тэмдэггүй).

Fuyu no sōgen de michi ni mayou no wa, inochi ni kakawaru kiken na koto da.
Өвлийн тал нутагт төөрөх нь амь насанд аюултай хэрэг.
Taiki osen wa, Uranbātoru shimin no kenkō ni kakawaru shinkoku na mondai da.
Агаарын бохирдол бол Улаанбаатар хотын иргэдийн эрүүл мэндэд ноцтой нөлөөлөх асуудал.
Ichido demo hinshitsu o gomakaseba, mise no shin'yō ni kakawaru.
Ганц удаа ч чанараа хуурвал дэлгүүрийн итгэл үнэмшилд халтай.
Sara-san wa shōrai, kankō ni kakawaru shigoto ga shitai sō da.
Сараа ирээдүйд аялал жуулчлалтай холбоотой ажил хиймээр байгаа гэнэ.

💡 Ном ★★★ — маш түгээмэл. Ярианы/бичгийн аль алинд.

💡 «~に関する» (~-ийн тухай)-тай ялгаа: «関する» нь зөвхөн сэдэв, хамаарлыг заадаг бол «かかわる» нь (ялангуяа 命・将来・信用 зэрэгтэй) «ноцтой нөлөөтэй, эрсдэлтэй» гэсэн жин нэмдэг. 「命に関するけが」 гэж хэлэхгүй.

Дасгал (2)
109

«~ гэсэн (онцгой) нөхцөлд, ~ үед»

«~にあって» нь «~ гэсэн нөхцөл байдалд» гэсэн утгатай бөгөөд тэр нөхцөл нь ихэвчлэн хатуу, ердийнхөөс өөр, онцгой (гамшиг, хямрал, өндөр албан тушаал, тодорхой эрин үе) гэдгийг онцолдог. Монголоор «~ нөхцөлд», «~ байх үед ч» гэж орчуулна.

Хоёр чиглэлээр хэрэглэгдэнэ: «~にあっては» — тэр нөхцөлд тохирсон үйлдэл («ийм үед яах ёстой»); «~にあっても» — тэр хүнд нөхцөлд ч гэсэн эсрэг үр дүн («хямралд ч өсч байгаа»).

Ном ★★, хатуу/бичгийн хэллэгийн тэмдэгтэй (найз нөхөдтэйгөө ярихад хэрэглэдэггүй). Мэдээ, илтгэл, албан бичигт тохирно; ярианд «~の時に», «~の中で» гэж хэлнэ.

Ōyuki to iu hijōji ni atte wa, mazu kachiku no anzen o kakuho shinakereba naranai.
Их цасан гамшиг гэх мэт онцгой үед юуны өмнө малын аюулгүй байдлыг хангах ёстой.
Bukka ga agaritsuzukeru naka ni atte mo, kono shokudō wa nedan o kaete inai.
Үнэ тасралтгүй өсч буй энэ үед ч гэсэн энэ гуанз үнээ өөрчлөөгүй.
Shachō to iu tachiba ni atte, kare wa tsune ni reisei na handan o motomerarete iru.
Захирал гэсэн байр суурьтай тул түүнээс үргэлж тайван, оновчтой шийдвэр шаардагдана.

💡 Ном ★★. Хатуу (бичгийн) хэллэгийн тэмдэгтэй — ярианд бараг хэрэглэгдэхгүй.

💡 ☞ «~とあって» (2-р цэг, ビールの本場とあって)-тай андуурах нь элбэг. «とあって» = «~ учраас (онцгой шалтгаан)» → үр дүн, «にあって» = «~ нөхцөлд, дунд». Жишээ: 「半額セールとあって客が殺到」 (хагас үнэтэй учраас), 「不況下にあっても売り上げが伸びた」 (хямралын дунд ч).

💡 «~において» (~-д, ~-ийн хүрээнд)-ээс ялгаа: «において» нь зүгээр газар, цаг, хүрээг заадаг бол «にあって» нь «хатуу, онцгой нөхцөл» гэсэн сэтгэгдэл нэмдэг.

Дасгал (2)
110

«хэрхэн ~-хаас шалтгаалж, ~ арга барилаас нь болж»

«~ようによって(は)» нь «~ хийх арга, өнцгөөс хамаарч (үр дүн өөр өөр болно)» гэсэн утгатай. «よう» энд «арга, байдал» (仕方) гэсэн утга. Монголоор «хэрхэн харахаас шалтгаалж», «бодох өнцгөөс болж» гэж орчуулна.

«~ようによっては» нь «зарим талаас харвал (ийм байж болох)» гэж нэг боломжийг гаргаж тавих өнгөтэй бөгөөд араас нь ихэвчлэн «~かもしれない», «~こともある», «~おそれがある» ирнэ. «は»-гүй хэлбэр «~ようによって» нь «аргаасаа хамаарч (өөрчлөгдөнө)» гэж ерөнхийлсөн байдлаар хэлнэ.

Ном ★ — давтамж бага. Тусгай хэв маягийн тэмдэггүй; ярианд ч («んじゃないの?», «よ» г.м.) байгалийн сонсогдоно. 見る・考える・言う・受け取る・使う・やる зэрэг үйл үгтэй түгээмэл: 見ようによっては, 考えようによっては, 言いようによっては.

Shitsugyō mo, kangaeyō ni yotte wa atarashii koto o hajimeru chansu da.
Ажилгүй болсон ч, бодох өнцгөөс нь харвал шинэ зүйл эхлэх боломж юм.
Borudo-san no jōdan wa, uketoriyō ni yotte wa shitsurei ni kikoeru kamoshirenai.
Болдын хошигнол хэрхэн хүлээж авахаас шалтгаалж бүдүүлэг сонсогдож ч магадгүй.
Furui geru no nuno mo, tsukaiyō ni yotte wa rippa na kaban ni naru yo.
Хуучин гэрийн бүрээс ч хэрхэн ашиглахаас шалтгаалж гоё цүнх болно шүү.
Onaji naiyō demo, iiyō ni yotte aite no hannō wa zuibun kawaru mono da.
Ижил агуулгатай ч хэрхэн хэлэхээс хамаарч хүний хариу үйлдэл их өөр байдаг юм.

💡 Ном ★ — давтамж бага. Ярианд ч, бичгийн хэлэнд ч хэрэглэгдэнэ.

💡 «~次第で» (~-ээс шалтгаална)-тай ойр: «努力次第で» гэвэл ямар ч нэр үгэнд залгана; «~ようによって» нь зөвхөн үйл үгийн ます-үндэст залгаж, «хийх арга барил»-ыг онцолдог.

💡 Залгалтад анхаар: «見るようによって» биш — ます-үндэс «見» + «ようによって».

Дасгал (2)