← JLPT N1
N1 · 第6章

Дадлага сургалтаа дуусгаад

Энэ бүлгийн дараа: Үдэлтийн үдэшлэг зэрэг арга хэмжээн дээр холбогдох хүмүүст талархал, цаашдын зорилго, хүсэл эрмэлзлээ илэрхийлсэн албан ёсны үг хэлж чадна.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 25 · Бичвэр: сургалт дуусгах үеийн илтгэл
TRY! N1 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N1 CD

🎬 Японы худалдааны компанийн Токио дахь төв оффисын хурлын танхимд Вьетнамаас ирсэн дадлагажигч ажилтан сургалтаа дуусгаж буцахынхаа өмнө албан ёсны үг хэлж байна (見本文 нь ярилцлага бус, ганц хүний илтгэл). Тэрбээр завгүй байхад цугларсан хүмүүст, урам өгсөн захиралд талархаж, 3-р сарын 31-ний өдрөөр сургалтаа дуусгаж буйгаа мэдэгдэн, дасаагүйн улмаас төвөг удсандаа уучлал гуйж, хамт олноос компанийн ажилтны ёс зүйг сурснаа хэлээд, Ханойн салбарт хамтарсан төсөл дээр цааш хамтран ажиллах болсондоо баяртай байгаагаа илэрхийлж байна.

65

«~ байхад тань (саатуулж)…» — уучлал, хүсэлт, талархлын өмнөх эелдэг оршил

«~ところ(を)» нь уучлал гуйх, хүсэлт тавих, талархал илэрхийлэхийн өмнө «(та) ~ байгаа энэ үед» гэж харьцагчийн нөхцөл байдлыг хүндэтгэн дурдах оршил юм. Монголоор «завгүй байхад тань», «амарч байхад тань саатуулж» гэсэнтэй дүйнэ.

«お忙しい・お休み・お急ぎ・お疲れ・遠い・ご多忙» зэрэг тогтсон үгстэй хамт хэрэглэгддэг. Харьцагчийг хүндэтгэж «お/ご» угтвар залгах нь элбэг.

Ард нь «申し訳ありません», «ありがとうございます», «恐縮です», «~ていただけますか» зэрэг ирнэ. «ところを» нь «ところ»-гоос арай албан. «~べきところを» (угтаа ~ ёстой байтал) хэлбэр ч гардаг: 「こちらから伺うべきところを、ご足労いただき恐縮です」.

Oyasumi no tokoro o mōshiwake arimasen ga, isogi no kakunin o onegai dekimasu ka.
Амарч байхад тань саатуулж уучлаарай, яаралтай нэг зүйл шалгаж өгч болох уу?
Oashimoto no warui tokoro, go-raijō itadaki makoto ni arigatō gozaimasu.
Зам муу байхад ирж хүрэлцэн ирсэнд чин сэтгэлээсээ баярлалаа.
Go-tabō no tokoro kyōshuku desu ga, ankēto ni go-kyōryoku kudasai.
Их завгүй байгаа тань эвгүй ч, судалгаанд хамтран ажиллана уу.
Shokujichū no tokoro warui n da kedo, chotto denwa ni dete kureru?
Хоол идэж байхад чинь уучлаарай, утсыг жаахан аваад өгөх үү?

💡 Давтамж ★★★ (хамгийн чухал). Номын дүрсээр «найз, гэр бүлтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй хатуу хэллэг» — ихэвчлэн албан яриа, захидал, мэдэгдэлд. (Сүүлийн жишээ шиг «~中のところ悪いけど» гэсэн дотно ярианы хувилбар ч байдаг.)

💡 «~ところを» дахь «を» нь орхигдож болно; «を»-тэй хувилбар нь илүү албан, бичгийн өнгөтэй.

💡 Ард нь харьцагч талд ачаа үүрүүлсэнд уучлал/талархал ирнэ. «お忙しいところ、来ませんでした» гэх мэт хэрэглээ буруу.

Дасгал (2)
66

«туйлын ~, үлэмж ~» — сэтгэлийн хамгийн дээд хэмжээ (албан)

«N の至り» нь «N гэсэн мэдрэмж хамгийн дээд цэгтээ хүрсэн» буюу «туйлын ~» гэсэн утгатай, ярьж буй хүний өөрийн сэтгэлийг илэрхийлнэ. Монголоор «туйлын их баярлаж байна», «үлэмж нэр төрийн хэрэг» гэх мэт.

Хэрэглэгдэх нэр үг тогтсон: «光栄の至り» (туйлын нэр төрийн хэрэг), «感激の至り» (сэтгэл туйлын хөдөлсөн), «恐縮の至り» (туйлын эвгүй/талархалтай), «赤面の至り» (ичгүүртэй байна).

Шагнал гардах, үдэшлэг, албан ёсны илтгэл, захидал зэрэгт хэрэглэгддэг маш хатуу хэллэг.

Dentō aru taikai de yūshōki o itadaki, kōei no itari de gozaimasu.
Уламжлалт тэмцээнд түрүүний туг гардаж авсан нь туйлын нэр төрийн хэрэг байна.
Ōzei no mae de namae o yomimachigaeru to wa, sekimen no itari desu.
Олны өмнө нэрийг буруу уншчихсан минь туйлын ичгүүртэй.
Minasama ni kono yō na atatakai sōbetsukai o hiraite itadaki, kangeki no itari desu.
Та бүхэн ийм халуун дотно үдэлтийн үдэшлэг зохион байгуулж өгсөнд сэтгэл туйлын хөдөлж байна.

💡 Давтамж ★. Номын дүрсээр «найз, гэр бүлтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй хатуу хэллэг».

💡 Хэлц (номонд «хэлц» тэмдэгтэй жишээ): «若気の至り» = «залуу насны халуун зангаар гаргасан алдаа». Энэ нь сэтгэлийн дээд хэмжээ биш, «залуудаа тэнэгтсэн» гэсэн тусгай утгатай: 「学生時代のあの失敗は若気の至りだった」.

💡 «~の極み» (~ын оргил: 「贅沢の極み」「疲労の極み」)-тай ойролцоо боловч «の至り» нь бараг зөвхөн ярьж буй хүний талархал, ичгүүр зэрэг хүндэтгэлийн мэдрэмжид хэрэглэгдэнэ.

Дасгал (2)
67

«~-ны өдрөөр, ~-оор (дуусгаж / эхлүүлж)» — өөрчлөлтийн цэгийг тодорхой заах

«N をもって» нь ямар нэг зүйл дуусах, өөрчлөгдөх, эхлэх цаг хугацааны цэгийг албан ёсоор тодорхой хэлэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «~-ны өдрөөр», «~-оор тасалбар болгон».

Илүү эелдэг хэлбэр нь «をもちまして». «これをもちまして» (үүгээр), «以上をもちまして» (дээрхээр) гэж ёслол, хурал, илтгэлийг хаахад тогтсон хэллэг болсон.

Ард нь «閉店する, 終了する, 解散する, 退職する, 変更する, 命じる» зэрэг албан ёсны өөрчлөлт илэрхийлэх үйл үг ирнэ; үргэлжилж буй байдал («営業中です» г.м.) ирэхгүй.

Tō garari wa, hachigatsu matsujitsu o motte heikan itashimasu.
Манай галерей 8-р сарын сүүлийн өдрөөр хаагдана.
Honjitsu o mochimashite, uketsuke o shūryō sasete itadakimasu.
Өнөөдрийн өдрөөр бүртгэлийг дуусгаж байна.
Ijō o mochimashite, daijukkai sōkai o heikai itashimasu.
Үүгээр аравдугаар их хурлыг хааж байна.
Sara-dono. Jūgatsu tsuitachi o motte, Uranbātoru shitenchō o meijiru.
Сараа танаа. 10-р сарын 1-ний өдрөөс эхлэн Улаанбаатар салбарын даргаар томилов.

💡 Давтамж ★★★ (хамгийн чухал). Номын дүрсээр «найз, гэр бүлтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй хатуу хэллэг» — мэдэгдэл, ёслол, албан бичигт.

💡 Холбоотой зүйл 13: «ご指導をもって» — «をもって» нь «~-аар, ~-ын тусламжтайгаар» (арга хэрэгсэл, үндэс) гэсэн өөр утгатай: 「書面をもって通知する」 (бичгээр мэдэгдэнэ). Энд (67) бол цаг хугацааны цэг.

💡 «~で»-тэй утга ойр («今日で終わり») боловч «をもって» нь албан, ёслолын өнгөтэй.

Дасгал (2)
68

«~ учир (уучлаарай)» — уучлал, өршөөл гуйх шалтгаан

«~こととて» нь «~なので» гэсэн шалтгааныг илэрхийлнэ. Ярианд ихэвчлэн өөрийн алдаа, дутагдлыг тайлбарлаж уучлал, өршөөл гуйхад хэрэглэнэ. Монголоор «~ байсан учир (уучлаарай)», «~ болохоор».

Нэр үгэнд «N のこととて», үгүйсгэлд «V-ない こととて» эсвэл хуучинсаг «V-ぬ こととて» (「知らぬこととて」 = мэдээгүй учир).

Хуучинсаг, маш хатуу хэллэг. Орчин үеийн ярианд «~ので», «~ものですから» хангалттай; «こととて» нь албан захидал, илтгэл, түүхэн зохиолд гарна.

Nanibun ni mo hajimete no koto tote, itaranai ten ga tata atta ka to zonjimasu.
Юутай ч анх удаагаа болохоор дутуу дулимаг зүйл олон байсан байх гэж бодож байна.
Shiranu koto tote, go-burei o itashimashita.
Мэдээгүй учир эелдэг бус хандсандаа уучлаарай.
Nenmatsu no koto tote, haitatsu ga okureru baai mo gozaimasu.
Жилийн эцэс учир хүргэлт хоцрох тохиолдол ч бий.

💡 Давтамж ★. Номын дүрсээр «найз, гэр бүлтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй хатуу хэллэг».

💡 Шалтгааныг заах боловч хойд хэсэгт тушаал, хүсэлт («~てください» шууд) биш уучлал, «ойлгож өгнө үү» гэсэн сэтгэл ирэх нь ихэнх. Энгийн баримт тайлбарлахад (「日曜日のこととて人影もない」) ч бичгийн хэлэнд хэрэглэгдэнэ.

💡 «~ことだから» (тэр хүний зан төрхөөс харахад)-тай андуурахгүй: 「彼のことだから、遅れてくるだろう」 = «тэр чинь тэр болохоор». «こととて» нь «~ учир» гэсэн шалтгаан.

Дасгал (2)
69

«~ сэтгэлээ барьж ядан, туйлын ~» — хүчтэй мэдрэмж

«N にたえない» нь «N гэсэн мэдрэмжийг дарж чадахгүй, туйлын ~» гэж ярьж буй хүний хүчтэй сэтгэлийг илэрхийлнэ. Монголоор «талархлаа илэрхийлэх үг олдохгүй», «туйлын харамсалтай».

Хэрэглэгдэх нэр үг: «感謝, 同情, 遺憾, 感激, 喜び, 後悔, ~の念» зэрэг сэтгэлийн хөдөлгөөнийг заах үгс. Эелдэг хэлбэр «~にたえません».

Үдэлт, ёслол, албан захидал, мэдэгдэлд хэрэглэгдэх хатуу хэллэг.

Naganen ni wataru go-shien ni, kansha no nen ni taemasen.
Олон жилийн турш дэмжсэнд тань талархлаа илэрхийлэх үг олдохгүй байна.
Hisai sareta katagata no kurushimi o omou to, dōjō ni taenai.
Гамшигт нэрвэгдсэн хүмүүсийн зовлонг бодоход туйлын өрөвдөлтэй.
Kono yō na jiko ga futatabi okita koto wa, makoto ni ikan ni taemasen.
Ийм осол дахин гарсан нь үнэхээр туйлын харамсалтай.

💡 Давтамж ★. Номын дүрсээр «найз, гэр бүлтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй хатуу хэллэг».

💡 Холбоотой зүйл 56: «聞くにたえない» — «V-る + にたえない» нь «(хэт муу учир) ~ хийж тэвчихийн аргагүй» гэсэн тэс өөр утгатай: 「見るにたえない」 (харж тэсэхийн аргагүй). Нэр үг (сэтгэл) + にたえない = туйлын мэдрэмж; V-る + にたえない = тэвчишгүй муу.

💡 «~の至り» (66)-тай ойр боловч «至り» нь голдуу нэр төр, ичгүүр; «にたえない» нь талархал, өрөвдөл, харамсал зэрэг хүчтэй сэтгэлд.

Дасгал (2)
70

«~ гэдэг хүн бол (ёстой) …» — байр суурь, эрх зүйн байдалд тохирох ёс

«N1 たる N2» нь «N1 гэсэн байр суурь, эрх бүхий N2» гэсэн утгатай, ихэвчлэн «тийм хүн бол ийм байх ёстой» гэсэн ёс суртахууны шаардлагатай өгүүлбэрт гарна. Монголоор «~ гэдэг хүн бол», «~ын хувьд байх ёстой».

Хамгийн элбэг хэлбэр нь «N たる者» (~ гэдэг хүн): 「教師たる者、…べきだ」. «N たるに値する» (~ гэж нэрлэгдэхэд зохистой), «N たる資格» гэх хослол ч бий.

«たる» нь хуучин «である»-гийн тодотгох хэлбэр тул маш хатуу, бичгийн өнгөтэй. Ард нь «べきだ», «なければならない», «許されない» зэрэг ёс суртахууны дүгнэлт ирнэ.

Ishi taru mono, kanja no fuan ni yorisou beki da.
Эмч гэдэг хүн өвчтөний түгшүүрийг ойлгож, дэргэд нь байх ёстой.
Ikkoku no daihyō taru senshu ga, rūru o karonjiru nado yurusarenai.
Улсаа төлөөлж буй тамирчин дүрмийг үл тоох нь уучлагдашгүй.
Yakusoku hitotsu mamorenai ningen wa, rīdā taru ni atai shinai.
Ганц амлалтаа ч биелүүлж чаддаггүй хүн удирдагч гэж нэрлэгдэх ёсгүй.

💡 Давтамж ★. Номын дүрсээр «найз, гэр бүлтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй хатуу хэллэг».

💡 «~として» (~ын хувьд)-той ойр боловч «たる» нь «тэр байр суурьтай бол заавал ийм байх ёстой» гэсэн ёс суртахууны шаардлагыг хүчтэй агуулна.

💡 N1-д нийгэмд үүрэг хариуцлагатай байр суурь (経営者, 教師, 親, 政治家, 国のリーダー) ирдэг; энгийн шинж чанар («学生たる背の高い人») ирэхгүй.

Дасгал (2)
71

«туйлын ~ байна» — өөрийн хүчтэй мэдрэмж

«~限りだ» нь ярьж буй хүн «хэмжээлшгүй ~ гэж мэдэрч байна» гэсэн хүчтэй сэтгэлийг илэрхийлнэ. Монголоор «туйлын ~», «ямар их ~ гээч».

Сэтгэл хөдлөлийн тэмдэг нэртэй хамт хэрэглэгдэнэ: «うれしい, 悲しい, 悔しい, 寂しい, 心細い, うらやましい, 腹立たしい, 残念な, 光栄な».

«の至り», «にたえない»-гаас ялгаатай нь «限りだ» нь ярианд ч хэрэглэгдэх боломжтой, хөнгөвтөр. Бухимдал, харамсал зэрэг сөрөг мэдрэмжид ч элбэг.

Jūnen-buri ni kokyō no nakama to saikai dekite, ureshii kagiri da.
Арван жилийн дараа нутгийн нөхөдтэйгөө уулзаж чадсандаа туйлын баяртай байна.
Hitori de mishiranu machi ni hikkoshite kite, kokorobosoi kagiri desu.
Ганцаараа танихгүй хот руу нүүж ирээд туйлын ганцаардмал, айдастай байна.
Ato ichibyō de kiroku ni todokanakatta to wa, kuyashii kagiri da.
Нэг секундээр л рекорд тогтоож чадсангүй гэхээр туйлын харамсалтай.
Wakai noni kore hodo no gijutsu o motte iru to wa, tanomoshii kagiri da.
Залуу байж ийм ур чадвартай гэхээр туйлын найдвартай санагдаж байна.

💡 Давтамж ★★. Ярианы/бичгийн тусгай дүрсгүй.

💡 Зөвхөн ярьж буй хүний өөрийн мэдрэмжид хэрэглэнэ; гуравдагч этгээдийн сэтгэлийг «彼はうれしい限りだ» гэж хэлэхгүй.

💡 «~限り»-гийн бусад утгатай андуурахгүй: «できる限り» (чадах хэрээрээ), «~ない限り» (~ гүй л бол), «~限りでは» (~ хэрээр бол). Энд (71) тэмдэг нэр + 限りだ = туйлын мэдрэмж.

Дасгал (2)