← JLPT N5
N5 · 第9章

Хэрэгтэй үгс

Энэ бүлгийн дараа: Үндсэн туслах үгсийг (が・を・に・で・へ г.м.) утгаар нь ялгаж зөв сонгох Хэр зэрэг, цаг хугацаа, тоо хэмжээ, давтамж, байдал илэрхийлэх дайвар үг хэрэглэх Өгүүлбэрүүдийг そして・でも・それでは зэрэг холбоос үгээр холбох ~ごろ・~すぎ・~まえ・~たち・~がた дагаврыг зөв залгах
Тэмдэглэгээний тайлбар

Туслах үгс (particles)

Япон хэлний туслах үг нь нэр үгийн ард залгаж, тухайн үг өгүүлбэрт ямар үүрэгтэйг заана. Монгол хэлний тийн ялгалын нөхцөл (-ыг, -д, -аас, -тай) -тэй адил үүрэгтэй боловч үгээс тусдаа бичигддэг.

Нэг туслах үг хэд хэдэн утгатай байдаг тул утга бүрийг тусад нь цээжил. Жишээ нь «に» нь цаг («7時に»), байршил («つくえの 上に»), зорилт («バスに 乗ります») гэх мэт олон үүрэгтэй.

JLPT-ийн «( ) に 何を 入れますか» төрлийн бодлогод туслах үг хамгийн их гардаг. Үйл үгийг нь хараад ямар туслах үг шаардахыг тааварла.

ХэлбэрУтгаЖишээ
Nichiyōbi ni tomodachi to kōen e ikimashita.
Ням гаригт найзтайгаа цэцэрлэгт хүрээлэн рүү явсан.
Ane wa ginkō de hataraite imasu.
Эгч маань банканд ажилладаг.
Kono machi ni wa byōin mo gakkō mo arimasu.
Энэ хотод эмнэлэг ч, сургууль ч бий.

Хэр зэргийг илэрхийлэх дайвар үг

Тэмдэг нэр, үйл үгийн өмнө орж «хэр их» гэдгийг заана. Монгол хэлний «маш», «жаахан», «тийм ч … биш» -тэй адил.

«あまり» нь заавал үгүйсгэлтэй хамт ордог: «あまり おいしくないです» (тийм ч амттай биш). Эерэг өгүүлбэрт «あまり» хэрэглэхгүй.

ХэлбэрУтгаЖишээ

Цаг хугацаа, өөрчлөлт, дуусгалыг илэрхийлэх дайвар үг

«もう» нь «аль хэдийн (хийчихсэн)», «まだ ~ていません» нь «хараахан (хийгээгүй)» гэсэн хос утга. «もう 食べましたか» гэж асуухад үгүй бол «いいえ、まだです» эсвэл «まだ 食べて いません» гэж хариулна.

«すぐ(に)» нь «даруй, шууд» — хүсэлт, тушаалд их хэрэглэгдэнэ.

ХэлбэрУтгаЖишээ

Тоо хэмжээг илэрхийлэх дайвар үг

«すこし・ちょっと» нь хэр зэргийн утгаас гадна «бага хэмжээгээр» гэсэн тоо хэмжээний утгатай.

«たくさん» нь юманд ч, хүнд ч хэрэглэгдэнэ. «おおぜい» нь зөвхөн ХҮН олон байхыг заана — «本が おおぜい» гэж болохгүй.

ХэлбэрУтгаЖишээ

Давтамжийг илэрхийлэх дайвар үг

Хэр олон удаа хийдгийг заана: «いつも» (үргэлж) > «よく» (байнга) > «ときどき» (хааяа).

«また» нь «дахиад (дараа нь дахин)», «もういちど» нь «дахин нэг удаа (одоо)» — ихэвчлэн хүсэлтэд: «もういちど 言って ください».

ХэлбэрУтгаЖишээ

Байдлыг илэрхийлэх дайвар үг

Үйл хэрхэн явагдахыг, эсвэл яг ямар байгааг заана. «ちょうど» нь «яг» — цаг, тоо хэмжээнд: «ちょうど 1000円» (яг 1000 иен).

ХэлбэрУтгаЖишээ

Холбоос үгс (conjunctions)

Хоёр өгүүлбэрийн хоорондын харилцааг заана. Номонд гурван бүлэгт хуваасан: じゅんせつ (утгаараа үргэлжлэх), ぎゃくせつ (эсрэг утга), てんかん (сэдэв солих).

«そして» нь нэмэлт мэдээлэл өгөх («тэгээд, мөн»), «それから» нь дарааллыг онцлох («дараа нь») эсвэл «үүнээс гадна» гэж нэмж хүсэхэд хэрэглэгдэнэ.

«しかし» бичгийн, «でも» ярианы хэлбэр — утга нь ижил «гэвч, гэхдээ». «それでは/では» нь «за тэгвэл» гэж шинэ зүйл эхлүүлнэ; найзуудын дунд «じゃあ/じゃ» гэнэ.

ХэлбэрУтгаЖишээ
Ichiba de niku o kaimashita. Sorekara, pan mo kaimashita.
Захаас мах авсан. Үүнээс гадна талх ч авсан.
Nihongo wa muzukashii desu. Demo, mainichi benkyō shite imasu.
Япон хэл хэцүү. Гэхдээ өдөр бүр сурч байна.

Дагаварууд (suffixes)

Нэр үг, тооны ард залгаж утга нэмнэ. «~ごろ» нь цагийн ЦЭГ-ийн ойролцоо («7 цагийн орчим»), харин «~くらい» нь хэмжээ, үргэлжлэх хугацааны ойролцоо («2 цаг орчим»). «7時くらい» гэж ярианд хэлэх нь бий ч «2時間ごろ» гэж болохгүй.

«~すぎ» (өнгөрсөн) ба «~まえ» (дутуу/өмнө) нь цаг хэлэхэд: «9時10分すぎ» = 9:10, «9時10分まえ» = 8:50.

«~たち» нь хүнийг олон тоо болгоно («私たち» бид). «~がた» нь хүндэтгэлтэй олон тоо — «先生がた» (багш нар), «あなたがた».

ХэлбэрУтгаЖишээ