← JLPT N2
N2 · 第14章

Олимп зохион байгуулах тухай

Энэ бүлгийн дараа: Сонины булан, редакцийн нийтлэл (社説)-ийг уншиж, зохиогчийн тайлбар, гол санааг ойлгох.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 68 · Редакцийн нийтлэл (社説)
TRY! N2 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N2 CD

🎬 Олимп зохион байгуулахаар өрсөлдөхийн ач холбогдол, сөрөг талыг хөндсөн сонины редакцийн нийтлэл. Эрт үед Олимп зохион байгуулах нь бүх ард түмний баяр байсан бол өнөө үед аль ч улсад санал зөрөлдөөн үүсдэг: улс орны хөгжлийн түлхэц болох ч асар их зардал шаардаж, засгийн газрыг эсэргүүцэх дуу гарна. Мөн цэнгэлдэх барих газар, санхүүжилт, оршин суугчдыг нүүлгэх асуудал бий. Олимпийн дүрэмд буй «спортоор дамжуулан энх тайван нийгэм байгуулах» үзэл санааг сайшаах ч ард иргэдийн амьдралыг золиосолж болохгүй, олон хүн дэмжсэн үед л утга учиртай гэж үзээд, Олимпийн хэлбэрийг дахин эргэцүүлэх цаг ирсэн гэж дүгнэнэ.

132

«~дэг байсан даа» — дурсамж; «~юм даа» — сэтгэлийн хүчтэй мэдрэмж

«V-た + ものだ» нь өнгөрсөн үед байнга хийдэг байсан зүйлээ санагалзан дурсахад хэрэглэнэ. Монголоор «бага байхдаа гол руу байнга шумбадаг байсан даа» гэх «-даг байсан даа» хэлбэртэй таарна.

Өөр нэг хэрэглээ нь сэтгэлд хүчтэй төрсөн мэдрэмжийг илэрхийлэх: 「時間がたつのは早いものだ」 (цаг хугацаа ямар хурдан өнгөрдөг юм бэ), 「困ったものだ」 (ёстой толгой өвтгөх юм). Ерөнхий үнэн, жам ёсыг «~ものだ» гэж хэлэх нь үүнтэй холбоотой: 「人は変わるものだ」.

Нийтлэл, илтгэлд өнгөрсөн үеийн байдлыг одоотой харьцуулахдаа «昔は~ものだが、今では…» гэсэн бүтэц их гарна.

Kodomo no koro wa, natsuyasumi ni naru to inaka no sofu no ie de uma ni notta mono da.
Бага байхдаа зуны амралтаар хөдөө өвөөгийндөө морь унадаг байсан даа.
Gakusei jidai wa okane ga nakutemo, yoku tomodachi to ryokō shita mono da ga, ima wa nakanaka jikan ga nai.
Оюутан байхдаа мөнгөгүй ч найзуудтайгаа байнга аялдаг байсан, одоо бол зав гарахгүй.
Anna ni chiisakatta ko ga, mō daigakusei to wa. Kodomo no seichō wa hayai mono da.
Тэр жаахан хүүхэд аль хэдийн оюутан болсон гэнэ ээ. Хүүхэд ямар хурдан өсдөг юм бэ.
Mainichi chūi shite iru noni, otōto wa heya o katazukenai. Komatta mono da.
Өдөр бүр сануулдаг ч дүү өрөөгөө цэвэрлэдэггүй. Ёстой толгой өвтгөх юм.

💡 «~ものだ», «~ことだ», «~ところだ»-г андуурахгүй: «ことだ» нь зөвлөгөө («~х хэрэгтэй»), «ところだ» нь үйлдлийн үе шат («яг ~ гэж байна/~чихлаа»). ☞ p.224 «~もの/もん».

💡 Ярианы хэлэнд «もんだ» гэж богиносно: 「よく遊んだもんだよ」.

Дасгал (2)
133

«~ын талаар (маргаан, санал зөрөлдөөн)» — асуудлыг тойрсон

«~をめぐって» нь «~-г сэдэв болгон, түүнийг тойрон» гэсэн утгатай бөгөөд тухайн асуудлаар янз бүрийн байр суурь, санал бодол гарч, маргаан, зөрчил, тэмцэл үүсч байгааг илэрхийлнэ. Монголоор «газрын асуудлаар маргаан гарсан», «~-г тойрсон хэлэлцүүлэг» гэсэнтэй дүйнэ.

Ард нь «議論・対立・争い・意見が分かれる・もめる・問題になる» гэх мэт үгс ирнэ. Нэр үгийн өмнө «~をめぐる + N»: 「開発をめぐる問題」.

Энгийн «тухай» утгаар (номын агуулга, судалгааны сэдэв г.м.) хэрэглэхгүй: 「日本の文化をめぐって本を読んだ」 ✕ → 「について」.

Atarashii kūkō no kensetsu o megutte, jūmin no iken ga futatsu ni wakarete iru.
Шинэ нисэх буудал барих асуудлаар оршин суугчдын санал хоёр хуваагдаж байна.
Tochi no kyōkai o megutte, tonari no ie to nagai aida momete iru.
Газрын хилийн асуудлаар хөрштэйгөө удаан маргалдаж байна.
Shiai no hantei o megutte, shiaigo mo giron ga tsuzuita.
Тэмцээний шүүлтийн талаар тэмцээний дараа ч маргаан үргэлжилсэн.
Kōzan kaihatsu o meguru mondai wa, Mongoru demo yoku nyūsu ni naru.
Уул уурхайн олборлолтыг тойрсон асуудал Монголд ч байнга мэдээ болдог.

💡 «について/に関して» нь төвийг сахисан «тухай»; «をめぐって» нь олон талын санал, маргаан гэсэн өнгөтэй. «に対して» нь үйлдэл, хандлагын чиглэл (「会社に対して抗議する」).

Дасгал (2)
134

«тиймээс ~ болж байгаа юм, ~ нь аргагүй» — шалтгаанаас гарах жам ёсны дүгнэлт

«~わけだ» нь шалтгаан, нөхцөл байдлыг тайлбарлаад «тиймээс ~ болох нь аргагүй/жам ёсны» гэж дүгнэхэд хэрэглэнэ. Монголоор «тэгэхээр л ~ байгаа юм», «ийм учраас ~ гэсэн үг» гэсэнтэй дүйнэ.

Нөгөө хүний хэлсэн шалтгааныг сонсоод «аа, тийм учраас ~ юм байна» гэж ойлгож хүлээн зөвшөөрөхөд ч хэрэглэнэ: 「毎日練習しているのか。上手なわけだ。」

«~というわけだ» хэлбэр ч түгээмэл — тайлбараа нэгтгэн дүгнэх («…гэсэн учиртай юм»). Нийтлэл, илтгэл, үйлчлүүлэгчид тайлбар өгөхөд их гарна.

Mainichi nijikan mo Nihon no dorama o mite iru no ka. Sorede kikitori ga jōzu na wake da.
Өдөр бүр хоёр цаг япон олон ангит кино үздэг юм уу. Тийм болохоор л сонсох чадвар сайн байгаа юм.
Kono mise wa zairyō o subete Mongoru kara toriyosete iru. Honba no aji ga suru wake da.
Энэ газар бүх материалаа Монголоос захиалдаг. Тиймээс л жинхэнэ амт гардаг юм.
Ekimae no michi ga kōji de tōrenaku natta node, basu no rūto ga kawatta to iu wake desu.
Буудлын өмнөх зам засвартай болж хаагдсан тул автобусны чиглэл өөрчлөгдсөн хэрэг.
En ga yasuku nareba yunyūhin no nedan ga agaru wake da kara, seikatsu wa kurushiku naru.
Иен суларвал импортын барааны үнэ өсөх нь аргагүй тул амьжиргаа хүндэрнэ.

💡 «わけだ» ба «はずだ»: «はず» нь «~ байх ёстой» гэсэн таамаг, хүлээлт (буруу ч байж болно); «わけ» нь баримт, шалтгаанаас гарах гарцаагүй дүгнэлт. «べきだ» бол «~ ёстой» гэсэн үүрэг.

💡 «わけではない» (заавал ~ гэсэн үг биш), «わけにはいかない» (~ж болохгүй), «わけがない» (~ байх учиргүй) — ☞ p.226 «~わけ».

Дасгал (2)
135

«~хийхэд, ~-ын өмнө (чухал үйл явдлын үед)»

«~にあたって» нь «~ хийх үед, ~-ын өмнө» гэсэн утгатай, ялангуяа чухал, онцгой үйл явдлын эхлэл, шинэ алхамд хэрэглэнэ. Монголоор «шинэ ажлыг эхлүүлэхэд», «хурлыг нээхэд» гэсэнтэй дүйнэ.

Номд «хатуу (албан) хэллэг» тэмдэгтэй. Илтгэл, мэндчилгээ, албан мэдэгдэл, бичиг баримтад хэрэглэнэ. «にあたり» нь арай илүү албан.

Өдөр тутмын жижиг үйлдэлд хэрэглэхгүй: 「ご飯を食べるにあたって、手を洗う」 ✕.

Atarashii jigyō o hajimeru ni atatte, mazu shijō chōsa o okonatta.
Шинэ бизнес эхлүүлэхдээ эхлээд зах зээлийн судалгаа хийсэн.
Ryūgaku suru ni atari, ryōshin to yoku hanashiatta.
Гадаадад суралцахаар явахын өмнө аав ээжтэйгээ сайтар ярилцсан.
Shinnen o mukaeru ni atatte, ichinen no mokuhyō o tateta.
Шинэ он угтахдаа нэг жилийн зорилгоо тавив.
Kōji o okonau ni atari, kinrin no minasama no gokyōryoku o onegai itashimasu.
Барилгын ажил хийхтэй холбогдуулан ойр орчмын иргэд та бүхний хамтын ажиллагааг хүсье.

💡 «に際して» бараг ижил («~-ын үед»), «に先立って» нь «~-оос өмнө, урьдчилан», «際に» нь энгийн «~ үед». «にあたって» нь «шинэ, чухал алхам хийхэд бэлтгэл, сэтгэл» гэсэн өнгөтэй.

Дасгал (2)
136

«~-аас гадна, дээр нь» — ижил төрлийн зүйлийг нэмэх

«~に加えて» нь «~ төдийгүй, үүн дээр нэмээд» гэсэн утгатай. Монголоор «~-аас гадна», «~ дээр нэмэгдээд» гэсэнтэй дүйнэ.

Номд «хатуу (албан) хэллэг» тэмдэгтэй — мэдээ, нийтлэл, албан тайлбарт тохирно. Ярианд «~だけじゃなくて», «それに» гэж хэлнэ. «に加え» нь арай бичгийн.

Ихэвчлэн нэр үгтэй. Өгүүлбэр залгах бол «~上に», «~ばかりか» гэх мэт өөр хэлбэр хэрэглэдэг.

Kotoshi wa ōyuki ni kuwaete tsuyoi kaze mo fuki, ōku no kachiku ga higai o uketa.
Энэ жил их цаснаас гадна хүчтэй салхи ч салхилж, олон мал хохирол амсав.
Kono shigoto ni wa, Nihongo no nōryoku ni kuwaete, pasokon no gijutsu mo hitsuyō da.
Энэ ажилд япон хэлний чадвараас гадна компьютерын ур чадвар ч хэрэгтэй.
Jugyōryō ni kuwae, ryōhi mo neagari shita.
Сургалтын төлбөр дээр нэмээд дотуур байрны төлбөр ч өсөв.
Kare wa uta no umasa ni kuwaete, hanashi mo omoshiroi node, fan ga ōi.
Тэр дуу сайн дуулдагаас гадна яриа нь ч сонирхолтой тул шүтэн бишрэгч олонтой.
Дасгал (2)
137

«~ гэж үзсэн ч гэсэн» — таамаглалаас үл хамаарах дүгнэлт

«~としても» нь «хэрвээ ~ гэж үзсэн (таамагласан) ч гэсэн» гэсэн утгатай. Ард нь тэр таамаглалаас үл хамааран өөрчлөгдөхгүй ярьж буй хүний санал, таамаг ирнэ. Монголоор «~ байлаа гэхэд ч», «~ гэж бодсон ч» гэсэнтэй дүйнэ.

«たとえ~としても», «仮に~としても» гэж хамт хэрэглэвэл таамаглал улам тод болно. Ярианы хэлэнд «としたって».

«~ても» нь бодит болон таамаглалын аль алинд хэрэглэгддэг бол «としても» нь «ийм байлаа гэж бодоход» гэсэн таамаглалын өнгө илүү хүчтэй.

Ima kara isoida to shitemo, saishū no basu ni wa maniawanai darō.
Одооноос яарлаа гэхэд ч сүүлчийн автобусанд амжихгүй байх.
Kari ni takarakuji ga atatta to shitemo, watashi wa ima no shigoto o tsuzukeru to omou.
Сугалаанд хожлоо гэхэд ч би одоогийн ажлаа үргэлжлүүлнэ гэж боддог.
Tatoe kyūryō ga agaru to shitemo, ano kaisha ni wa modoritakunai.
Цалин нэмэгдлээ гэхэд ч тэр компани руу буцмааргүй байна.
Imasara ayamatta to shitatte, kanojo wa yurushite kurenai yo.
Одоо уучлалт гуйлаа гэхэд ч тэр чамайг уучлахгүй ээ.

💡 «~としたら/~とすれば» нь «хэрвээ ~ гэж үзвэл → тэгвэл …» гэж таамаглалаас үр дүн гаргана («тэгвэл яах вэ?»). «としても» нь эсрэгээрээ «таамаглал биелсэн ч үр дүн өөрчлөгдөхгүй».

Дасгал (2)
138

«~-д үндэслэн» — жишиг, үндэс болгон баримтлах

«~に基づいて» нь хууль, дүрэм, мэдээлэл, баримт, туршлага зэргийг үндэс, жишиг болгон ямар нэг зүйлийг хийхийг илэрхийлнэ. Монголоор «хуульд үндэслэн», «судалгааны дүнд тулгуурлан» гэсэнтэй дүйнэ.

Номд «хатуу (албан) хэллэг» тэмдэгтэй — албан бичиг, мэдээ, судалгааны тайланд их гарна. «に基づき» нь бүр албан. Нэр үгийн өмнө «に基づく/に基づいた + N»: 「事実に基づいた小説」.

Үндэс болгож буй зүйл нь «баримтлах, дагах ёстой» гэсэн өнгөтэй: хуулийн дагуу шийдвэрлэх, мэдээлэлд тулгуурлан дүгнэх.

Ankēto no kekka ni motozuite, rainen no keikaku o tateta.
Санал асуулгын дүнд үндэслэн ирэх жилийн төлөвлөгөөг гаргасан.
Kono jōrei ni motozuki, gomi no bunbetsu ga gimuzukerarete iru.
Энэ журамд үндэслэн хог ангилах нь заавал мөрдөх үүрэг болсон.
Ishi wa kensa no kekka ni motozuite, chiryō no hōhō o kimeru.
Эмч шинжилгээний дүнд тулгуурлан эмчилгээний аргаа сонгоно.
Kore wa jissai no dekigoto ni motozuita eiga da.
Энэ бол бодит үйл явдалд үндэслэсэн кино.

💡 Plus「~をもとに/~をもとにして」: ямар нэг зүйлийг материал, санаа, эх сурвалж болгон ШИНЭ зүйл бүтээхэд хэрэглэнэ (номд мөн «хатуу хэллэг» тэмдэгтэй). Жишээ: 「祖母から聞いた話をもとに、絵本を作った」 (эмээгээс сонссон түүхээр зурагт ном хийв), 「調査の結果をもとにして、新しい商品を考えた」 (судалгааны дүнг ашиглан шинэ бүтээгдэхүүн санаачлав).

💡 Ялгаа: «に基づいて» = жишиг, дүрмийг баримтлан хийх (法律に基づいて処理する); «をもとに» = эх материалаас санаа авч бүтээх (伝説をもとにした小説). Хуулийн дагуу үйлдэхэд «法律をもとに処理する» гэвэл эвгүй.

💡 «に関して» (~-ын тухай), «をめぐって» (~-ыг тойрсон маргаан), «に応じて» (~-д тохируулан өөрчлөх)-тэй андуурахгүй.

Дасгал (2)
139

«~сэн тохиолдолд л» — зайлшгүй нөхцөлийг онцлох

«~てこそ…» нь «~ байж л … бүтнэ, ~ нь зайлшгүй нөхцөл» гэдгийг онцолно. Монголоор «өөрөө хийж байж л ойлгоно», «олон хүн дэмжсэн үед л утга учиртай» гэх «-ж байж л» хэлбэртэй дүйнэ.

Ард нь ихэвчлэн эерэг үнэлгээ ирнэ: 「意味がある」「価値がある」「わかる」「本当の~と言える」.

Нийтлэл, илтгэлд зохиогчийн гол санааг онцлоход их хэрэглэгдэнэ.

Mainichi renshū shite koso, hontō no jitsuryoku ga tsuku.
Өдөр бүр дасгал хийж байж л жинхэнэ чадвар суудаг.
Jissai ni sōgen de kurashite koso, yūbokumin no seikatsu no taihensa ga wakaru.
Тал нутагт өөрөө амьдарч байж л малчдын амьдралын хүндийг ойлгоно.
Aite no iken mo yoku kiite koso, ii hanashiai ga dekiru.
Нөгөө талын саналыг сайн сонсож байж л сайн ярилцлага болно.
Kazoku ga sasaete kurete koso, koko made ganbatte korareta.
Гэр бүл маань дэмжсэн учраас л энэ хүртэл хичээж чадсан.

💡 «N + こそ» нь «яг ~ нь, ~ л» гэж онцлоно (「今年こそ合格したい」). «~ばこそ» нь «яг ~ учраас л» гэсэн шалтгааныг онцолно. ☞ p.221 «~こそ».

Дасгал (2)