← JLPT N2
N2 · 第1章

Ажилтан авах зар

Энэ бүлгийн дараа: Мэдэгдэл, зар зэрэг албан бичвэрийг уншиж ойлгох. Ажлын зарт тавигдсан нөхцөл, шаардлагыг ойлгох.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 2 · Бичвэр: ажилтан авах зар
TRY! N2 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N2 CD

🎬 Бичвэрийн төрөл: мэдэгдэл (ажлын зар). Нэгэн супермаркетын сүлжээ буудлын өмнө шинэ салбар нээхтэй холбогдуулан дэлгүүрийн ажилтан авах зар тавьжээ. Зарт ажлын үүрэг, тавигдах шаардлага (гадаад иргэн бол хэлний түвшин), цагийн хөлс цагийн хуваариар, унааны зардал, өргөдөл гаргах журам, ярилцлагад авчрах бичиг баримт зэргийг албан, товч хэллэгээр жагсаасан байна.

1

«~учир, ~тул» — мэдэгдэл дэх шалтгаан

«~につき» нь «~のため», «~なので» гэсэнтэй ижил утгатай шалтгаан заах хэллэг. Гэхдээ зөвхөн мэдэгдэл, зар, хаалган дээрх бичиг, албан захидал зэрэг бичгийн хэв маягт хэрэглэгдэнэ. Монголоор «засвартай тул», «амралтын өдөр учир» гэх мэт товч албан хэллэгтэй дүйнэ.

Нэр үгэнд шууд залгана: 工事中につき, 休業日につき, 満席につき. Ихэвчлэн «~中につき» (одоо ~ явагдаж байгаа тул) хэлбэр элбэг.

Ард нь ихэвчлэн хүсэлт, мэдээлэл ирдэг: «~ください», «~いたします», «~できません». Өөрөөр хэлбэл дэлгүүр, байгууллага үйлчлүүлэгчдэдээ нөхцөл байдлыг тайлбарлаж буй өнгө аяс.

Honjitsu wa tanaoroshi ni tsuki, gogo sanji de heiten itashimasu.
Өнөөдөр бараа тооллоготой тул 15 цагт хаана.
Nādamu matsuri ni tsuki, shichigatsu jūichinichi kara jūgonichi made kyūgyō itashimasu.
Наадмын баяр учир 7-р сарын 11-ээс 15-ныг хүртэл ажиллахгүй.
Tantōsha fuzai ni tsuki, asu aratamete go-renraku itashimasu.
Хариуцсан ажилтан байхгүй тул маргааш дахин холбогдоно.
Kannai kaisō kōjichū ni tsuki, shōmen iriguchi wa go-riyō itadakemasen.
Барилгын дотор засвар хийгдэж байгаа тул гол үүдээр нэвтрэх боломжгүй.

💡 Өдөр тутмын ярианд, хувийн шалтгаанд хэрэглэхгүй: «頭が痛かったにつき休みました» ✕ → «頭が痛かったので休みました» ○. «につき» нь нэр үгэнд л залгана.

💡 «1人につき1000円» гэх мэт тоо ширхэгийн ард ирвэл «~тутамд, ~бүрт» гэсэн өөр утга болно. Шалтгааны «につき»-тай андуурахгүй.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)
2

«~-ээс үл хамааран» — ямар ч байсан хамаагүй

«問う» нь «асуух, харгалзах» гэсэн утгатай. «~を問わず» нь «~-ийг харгалзахгүйгээр», өөрөөр хэлбэл «ямар ч ~ байсан ялгаагүй» гэсэн утга өгнө. «いつでも・どこでも・だれでも» гэхийг албан хэлбэрээр хэлэхэд зар, танилцуулга бичвэрт их гардаг.

Ихэвчлэн өөртөө хэд хэдэн хувилбар агуулсан нэр үгтэй хэрэглэнэ: 年齢, 性別, 国籍, 経験, 季節, 天候. Мөн эсрэг утгатай хоёр үгийг нийлүүлсэн нэр үг элбэг: 昼夜 (өдөр шөнө), 男女 (эр эм), 国の内外 (дотоод гадаад), 経験の有無 (туршлага байгаа эсэх).

Монгол хэлний «нас, хүйс харгалзахгүй», «улирал үл хамааран» гэдэгтэй яг дүйнэ.

Kono marason taikai wa, nenrei ya keiken o towazu, dare demo sanka dekimasu.
Энэ марафонд нас, туршлага харгалзахгүй хэн ч оролцож болно.
Danjo o towazu, Nihongo ga hanaseru kata o boshū shite imasu.
Хүйс харгалзахгүй, япон хэлээр ярьдаг хүн авна.
Kono shokudō wa kisetsu o towazu, kankōkyaku de nigiwatte iru.
Энэ хоолны газар улирал үл хамааран жуулчдаар дүүрэн байдаг.
Kuni no naigai o towazu, batōkin no neiro wa ōku no hito ni aisarete iru.
Дотоод гадаад гэлгүй морин хуурын эгшиг олон хүний хайрыг татсаар байна.

💡 Өгүүлбэрийн төгсгөлд «問う»-гийн үгүйсгэх хэлбэрээр хэрэглэж болно: 「経験は問いません」 (туршлага шаардахгүй), 「年齢は問いません」.

💡 «~を問わず» нь хувилбар, хүрээ агуулсан нэр үгтэй л тохирно. «大学を問わず» гэхээс илүү «学歴を問わず» (боловсрол харгалзахгүй) нь зөв.

💡 Ойролцоо утгатай #5 «~にかかわらず»-аас ялгаа: «を問わず» нь гол төлөв нэр үгтэй, зарын хэлэнд илүү. «にかかわらず» нь «するしない», «好き嫌い» гэх мэт үйл үг, тэмдэг нэрийн хосоор ч залгадаг.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

Дасгал (2)
3

«зөвхөн ~» — хүрээг хязгаарлах

«限る» нь «хязгаарлах» гэсэн үйл үг. «~に限り» нь «だけ»-гийн албан хэлбэр бөгөөд «зөвхөн ~-д», «~-ээр хязгаарлан» гэсэн утгатай. Дэлгүүрийн урамшуулал, зар, мэдэгдэлд маш их гарна.

Өгүүлбэрийн дунд «~に限り、…», төгсгөлд «~に限ります» гэж хэрэглэнэ: 「参加は会員に限ります」 (оролцох нь зөвхөн гишүүдэд).

Ихэвчлэн давуу эрх, онцгой үйлчилгээ (үнэгүй, хямдрал, бэлэг) эсвэл нөхцөл шаардлагыг хэлэхэд ашиглана.

Senchaku gojū-mei-sama ni kagiri, kinenhin o sashiagemasu.
Эхэлж ирсэн 50 хүнд л дурсгалын зүйл бэлэглэнэ.
Kaiten shonichi ni kagiri, zen-shōhin o niwaribiki de hanbai itashimasu.
Зөвхөн нээлтийн өдөр бүх барааг 20%-ийн хямдралтай зарна.
Kaiin kādo o o-mochi no kata ni kagiri, chūshajō o muryō de go-riyō itadakemasu.
Гишүүнчлэлийн карттай хүмүүс л зогсоолыг үнэгүй ашиглана.
Kono tsuā e no sanka wa jūhassai ijō no kata ni kagirimasu.
Энэ аялалд зөвхөн 18-аас дээш настай хүн оролцоно.

💡 «N + に限って~ない» хэлбэр: «бусад нь ч яахав, харин ~ бол хэзээ ч тэгэхгүй» гэж цуурхал, гэнэтийн муу мэдээг хүчтэй үгүйсгэхэд. Жишээ: 「まじめなボルドさんに限って、約束を忘れるはずがない」 (Хариуцлагатай Болд лав амлалтаа мартахгүй).

💡 Мөн «яг ~ үед л (муу юм болдог)» гэсэн гомдлын өнгөтэй «に限って»: 「急いでいる日に限って、バスがなかなか来ない」.

💡 «にとって» (~-ийн хувьд), «によって» (~-ээс шалтгаалан ялгаатай)-тай андуурахгүй.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)
4

«~-д тохируулан, ~-ийг харгалзан»

«応じる» нь «хариу өгөх, нийцүүлэх» гэсэн үйл үг. «~に応じて» нь хүсэлт, өөрчлөлт, бүс нутаг, нөхцөл байдал, нас, чадвар, туршлага гэх мэт нөхцөлд тохируулж ямар нэг зүйлийг өөрчлөх, шийдэхийг илэрхийлнэ. Монголоор «чадварт нь тохируулан», «төсөвт нийцүүлэн».

«に応じ» нь «に応じて»-ийн бичгийн, илүү албан хэлбэр. Нэр үгийн өмнө «に応じた + N» болно: 「予算に応じたプラン」.

Гол санаа нь «нэг зүйл өөрчлөгдөхөд нөгөө нь түүнийг дагаж өөрчлөгдөнө» гэсэн харилцан хамаарал.

Sanka ninzū ni ōjite, kaijō no ōkisa o kimemasu.
Оролцогчдын тоонд тохируулан танхимын хэмжээг шийднэ.
O-kyakusama no go-yosan ni ōjita puran o go-teian itashimasu.
Үйлчлүүлэгчийн төсөвт тохирсон төлөвлөгөө санал болгоно.
Soto no kion ni ōjite, geru no naka no sutōbu no hi o chōsetsu suru.
Гадна агаарын хэмд тохируулан гэрийн зуухны галыг тохируулна.
Uriage ni ōji, bōnasu ga shikyū saremasu.
Борлуулалтад нь харгалзан урамшуулал олгоно.

💡 «によって»-оос ялгаа: «国によって習慣が違う» (улсаас хамаарч ялгаатай) — зүгээр л ялгаатай байгааг хэлж байгаа тул «に応じて» тохирохгүй. «に応じて» нь нөхцөлд санаатайгаар тохируулж өөрчлөхөд.

💡 «~に応じる» үйл үгээр «хүсэлт, урилгад хариу өгөх» утгатай ч хэрэглэнэ: 「インタビューに応じる」 (ярилцлага өгөхийг зөвшөөрөх).

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

Дасгал (2)
5

«~эсэхээс үл хамааран»

«~にかかわらず» нь «~-тэй холбоогүйгээр», өөрөөр хэлбэл цаг агаар, сонирхол, албан тушаал, «байгаа эсэх», «хийх эсэх» зэрэг нөхцөлөөс үл хамааран үр дүн ижил байна гэсэн утгатай. Монголоор «тэнцсэн эсэхээс үл хамааран».

Эсрэг утгатай хоёр үгийг хослуулсан хэлбэрээр их хэрэглэнэ: 「するしないにかかわらず」, 「行く行かないにかかわらず」, 「好き嫌い」, 「大小」, 「多少」, 「有無」, 「晴雨」, 「良し悪し」.

Мэдэгдэл, дүрэм журамд элбэг, албан хэллэг.

Tenkō ni kakawarazu, tsuā wa yotei-dōri shuppatsu shimasu.
Цаг агаараас үл хамааран аялал төлөвлөсөн ёсоор хөдөлнө.
Sanka suru shinai ni kakawarazu, konshūchū ni o-henji kudasai.
Оролцох эсэхээс үл хамааран энэ долоо хоногт багтаан хариу өгнө үү.
Sukikirai ni kakawarazu, yasai mo tabenakereba naranai.
Дуртай дургүйгээс үл хамааран ногоо ч идэх ёстой.
Kekka no yoshiashi ni kakawarazu, hōkokusho o teishutsu shite kudasai.
Үр дүн сайн муугаас үл хамааран тайлангаа өгнө үү.

💡 #21 «~にもかかわらず»-тай андуурахгүй! «にかかわらず» = нөхцөл ямар ч байсан хамаагүй (regardless). «にもかかわらず» = бодит нөхцөл байдлыг үл харгалзан, хүлээлтийн эсрэг (despite). 「晴雨にかかわらず行います」 (цэлмэг, бороотой эсэхээс үл хамааран) ↔ 「雨にもかかわらず来てくれた」 (бороо орж байсан ч ирсэн).

💡 «を問わず»-тай утга ойролцоо. Үйл үгийн «するしない» хосод «にかかわらず» илүү тохиромжтой.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)
6

«~-д, ~-ын хүрээнд» — «で»-гийн албан хэлбэр

«~において» нь байршил, цаг үе, салбар хүрээг заах «で»-гийн албан хэлбэр. 「京都において」 (Киотод), 「江戸時代においては」 (Эдогийн үед), 「医学において」 (анагаах ухааны салбарт) гэх мэт.

Мэдэгдэл, мэдээ, илтгэл, эрдэм шинжилгээний бичвэрт их гарна. Нэр үгийн өмнө «における + N»: 「社会における女性の役割」.

«においては», «においても» гэж онцлох туслах үг нэмж болно.

Kesshōsen wa Chūō sutajiamu ni oite okonawareru.
Шигшээ тоглолт Төв цэнгэлдэхэд болно.
Gendai shakai ni oite, intānetto wa kakasenai mono da.
Орчин үеийн нийгэмд интернет зайлшгүй хэрэгтэй зүйл.
Mongoru ni okeru yūboku bunka no rekishi o kenkyū shite imasu.
Монгол дахь нүүдлийн соёлын түүхийг судалж байна.
Bijinesu ni oite mo, shinrai ga nani yori taisetsu da.
Бизнест ч гэсэн итгэлцэл юунаас ч чухал.

💡 Өдөр тутмын энгийн үйлдэлд «において» хэрэглэвэл хэт хүнд, эвгүй: 「教室において昼ご飯を食べた」 ✕ → 「教室で昼ご飯を食べた」 ○. Ёслол, арга хэмжээ, албан үйл явдалд тохирно.

💡 Нэр үг тодотгохдоо «において» биш «における»: 「人生における経験」 ○.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★★

Дасгал (2)
7

«~үед, ~тохиолдолд» — албан хэллэг

«~際» нь «~時», «~場合» гэсэн утгатай албан үг. Заавар, гарын авлага, үйлчилгээний мэдээлэл зэрэгт их хэрэглэгдэнэ. Монголоор «ирэхдээ», «захиалах үед», «ярилцлагад орохдоо».

Ард нь ихэвчлэн «~てください», «~が必要です», «~をお願いします» гэх мэт хүсэлт, шаардлага ирдэг.

«際は», «際には» гэж онцолж болно. V-る бол «хийх гэж байх үед (өмнө нь)», V-た бол «хийсэн үед (дараа нь)».

Go-raiten no sai wa, kaiin kādo o go-teiji kudasai.
Дэлгүүрт ирэхдээ гишүүнчлэлийн картаа үзүүлнэ үү.
Kaigai e iku sai ni wa, pasupōto no kigen o kakunin shite okimashō.
Гадаад руу явахдаа паспортынхаа хугацааг шалгаарай.
Senjitsu o-ai shita sai ni, meishi o itadakimashita.
Саяхан уулзах үедээ нэрийн хуудас авсан.
O-toiawase no sai wa, chūmon bangō o o-shirase kudasai.
Лавлахдаа захиалгын дугаараа хэлнэ үү.

💡 «とき»-оос ялгаа: «際» нь албан, тодорхой нэг удаагийн нөхцөл (ирэх, захиалах, гамшиг гарах) хэлэхэд. «子どもの際» ✕ → «子どものとき» ○ — удаан үргэлжлэх амьдралын үеийг «際»-ээр хэлэхгүй.

💡 Plus「~に際して」 (N + に際して / に際し): «~-ийг эхлүүлэхэд, ~-тэй холбогдуулан» гэсэн утгатай, анхааруулга, уучлал гуйх, тайлбарлах бичвэрт хэрэглэнэ. Ихэвчлэн чухал, нэг удаагийн үйл явдалтай (留学, 開店, 契約, 発売) хамт: 「新製品の発売に際し、記者会見を行います」, 「留学に際して、大学から奨学金を受けた」.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)
8

«~хийх ёстой, ~хийхгүй байх» — бичгийн дүрэм, заавар

Өгүүлбэрийн төгсгөлд «~こと» гэж бичвэл дүрэм, анхааруулга, үүрэг даалгавар болно. Дотуур байрны дүрэм, шалгалтын заавар, зар мэдэгдэлд их гарна. Монголоор «~хийх», «~хийхгүй байх» гэж жагсаасан дүрэмтэй адил.

V-る + こと = хийх ёстой, V-ない + こと = хийж болохгүй. Нэр үгэнд «の» оруулна: 「黒ペン使用のこと」, 「運動靴着用のこと」.

Энэ нь бичгийн хэв маяг. Хүнтэй шууд ярихад «~てください», «~ないでください» хэрэглэнэ.

Teishutsubutsu wa kanarazu kigen o mamoru koto.
Даалгаврыг заавал хугацаанд нь өгөх.
Toshokan no hon ni kakikomi o shinai koto.
Номын сангийн номонд юм бичихгүй байх.
Sankasha wa undōgutsu chakuyō no koto.
Оролцогчид спорт гутал өмсөх.
Jikkenshitsu de wa kanarazu hakui o kiru koto.
Лабораторид заавал цагаан халат өмсөх.

💡 «ます» хэлбэрт залгахгүй: «消しますこと» ✕ → «消すこと» ○.

💡 Нүүр тулж хэлбэл тушаал мэт хатуу сонсогдоно. Багш сурагчдад, дарга ажилтнуудад бичгээр өгөх зааварт тохиромжтой.

💡 Хэрэглээ: албан, хатуу хэллэг — дотны хүнтэй ярихад хэрэглэхгүй.

💡 Чухал байдал: ★★

Дасгал (2)