← JLPT N1
N1 · 第1章

Октоберфест (мэдээ унших)

Энэ бүлгийн дараа: Арга хэмжээ, баяр наадмын тухай сонины мэдээг уншаад түүний онцлог, өрнөж буй байдлыг ойлгох.
Тэмдэглэгээний тайлбар

🔊 Аудио

CD 2 · Мэдээний нийтлэл: Октоберфест
TRY! N1 CD
0:000:00
Хурд:
TRY! N1 CD

🎬 Сонины мэдээний нийтлэл. Германы Мюнхенд дэлхийн хамгийн том шар айрагны баяр 200 жилийн ойгоороо нээгдсэн тухай мэдээлнэ: хотын даргын ёслолоор эхэлж, хэдэн сая жуулчин цугларч, ойн жилд зориулсан түүхэн майхан, нутгийн бүжиг, морин уралдаан зэрэг хөтөлбөртэй, насанд хүрэгчдээс хүүхэд хүртэл бүгд оролцдог олон улсын арга хэмжээ болсныг жуулчны сэтгэгдэлтэй хамт өгүүлнэ.

1

«~-аар эхлээд (цааш дараалан…)» — эхлэлийн цэг

«~を皮切りに» нь «~-ээс эхлэлтэй, түүний дараа ижил төрлийн үйл явдал дараалан үргэлжлэв» гэсэн утгатай. «皮切り» нь анхны алхам, эхлэл гэсэн үг. Монголоор «~-аар гараагаа эхлээд», «~-аас эхлэн дараа дараагийн…» гэж буулгаж болно.

Ихэвчлэн ямар нэг зүйл идэвхжиж, өргөжиж, хөгжиж буй эерэг өрнөлийг өгүүлэхэд хэрэглэнэ: аялан тоглолт, салбар нээх, цуврал бүтээл, баяр наадмын хөтөлбөр г.м. Номонд «өндөр үнэлгээ» болон «хатуу хэллэг (найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй)» гэсэн тэмдэгтэй — мэдээ, албан ярианд тохирно. ★★.

Үйл үгт «の»-гоор нэр үгжүүлж залгана: 「支店を出したのを皮切りに」. 「を皮切りにして」「を皮切りとして」 хэлбэрүүд ч бий.

Sono bando wa Uranbātoru kōen o kawakiri ni, Ajia jū toshi o mawaru tsuā o hajimeta.
Тэр хамтлаг Улаанбаатарын тоглолтоор гараагаа эхлээд Азийн арван хотоор аялан тоглолт хийж эхлэв.
Ichigōten ga seikō shita no o kawakiri to shite, dōsha wa zenkoku ni chēn o hirogete itta.
Анхны салбар амжилттай болсноос эхлэн тус компани улс даяар сүлжээгээ тэлсээр байв.
Nādamu wa kaikaishiki o kawakiri ni, sumō ya keiba nado no kyōgi ga mikkakan tsuzuku.
Наадам нээлтийн ёслолоор эхэлж, бөх, морин уралдаан зэрэг тэмцээн гурван өдөр үргэлжилнэ.

💡 Ялгаа: «~をきっかけに» нь «~-ийг шалтгаан/түлхэц болгон нэг өөрчлөлт гарав» гэсэн учир шалтгааныг онцолно; «~を皮切りに» нь «эхний нэгээс эхлээд ижил зүйл дараалан үргэлжлэв» гэсэн цуврал өрнөлийг онцолно. Нэг удаагийн өөрчлөлтөд «皮切りに» тохиромжгүй.

💡 Ялгаа: «~につれて» нь хамтдаа аажим өөрчлөгдөхийг (A өсөх тусам B өснө) илэрхийлнэ; «皮切りに» бол эхлэлийн цэгийг л заана.

💡 Сөрөг үйл явдал (осол, гэмт хэрэг дараалан гарах г.м.)-д ховор хэрэглэгдэнэ. Хөгжил, идэвхжилтэй холбоотой нөхцөлд хэрэглэвэл байгалийн.

Дасгал (2)
2

«~болохоор (онцгой тул) ердийнхөөс өөр байдал үүснэ»

«~とあって» нь «~гэдэг онцгой нөхцөл байдалтай болохоор, ердийнхөөс/бусдаас өөр байдал үүсэв» гэсэн утгатай. Шалтгааныг илэрхийлдэг ч «から・ので»-оос ялгаатай нь «онцгой, анхаарал татсан» нөхцөлийг онцолно.

Нийгмийн үзэгдэл, бодит баримтыг хөндлөнгөөс тайлбарлахад хэрэглэнэ — мэдээ, сурвалжилгын хэл. Ар талын хэсэгт ихэвчлэн «хүн цугларав, дараалал үүсэв, ихээхэн анхаарал татав» гэх мэт ажиглагдсан үр дүн ирнэ. ★★★ (чухал байдал өндөр), номонд «хатуу хэллэг (найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ ярихад хэрэглэдэггүй)» болон «өндөр үнэлгээ» гэсэн хоёр тэмдэгтэй.

Энгийн хэлбэрт залгана; な-тэмдэг нэр, нэр үгийн «だ» гээгддэг: 「便利とあって」「連休とあって」.

Sanrenkyū to atte, Tereruji no kyanpujō wa kazokuzure de nigiwatta.
Гурван өдрийн амралт болохоор Тэрэлжийн кемп гэр бүлүүдээр дүүрэн хөл хөдөлгөөнтэй байлаа.
Ninki kashu ga muryō de utau to atte, hiroba ni wa asa kara ōzei no wakamono ga atsumatta.
Алдартай дуучин үнэгүй дуулна гэдэг болохоор талбайд өглөөнөөс олон залуус цугларчээ.
Kono heya wa eki ni chikaku yachin mo tegoro to atte, sugu ni karite ga kimatta.
Энэ өрөө буудалд ойр, түрээс нь ч боломжийн болохоор түрээслэгч нь даруй олдлоо.

💡 Ар талд ярьж буй хүний хүсэл, тушаал, санал («~しよう», «~すべきだ», «~てください») ирдэггүй. Ажиглагдсан бодит үр дүн ирнэ.

💡 Ярианы «だから» мэт өдөр тутмын энгийн шалтгаанд хэрэглэхгүй. «Онцгой нөхцөл → онцгой үр дүн» гэсэн бүтэц чухал.

Дасгал (2)
3

«зөвхөн ~-д л байдаг, ~-ийн өвөрмөц»

«AならではのB» нь «B бол өөр хаана ч байхгүй, зөвхөн A-д л байдаг онцгой зүйл» гэсэн утгатай. Монголоор «зөвхөн ~-д л байх», «~-ийн өвөрмөц», «жинхэнэ ~-ийн» гэж буулгана.

Номонд «өндөр үнэлгээ» тэмдэгтэй: A-г магтаж, өвөрмөц сайн талыг нь онцлоход хэрэглэнэ. ★★. Хэрэглээний хэв маягийн (хатуу/ярианы) тэмдэг тавиагүй. Зар сурталчилгаа, аялал жуулчлалын бичвэрт түгээмэл.

Өгүүлбэрийн төгсгөлд «~はNならではだ» хэлбэрээр ч хэрэглэнэ: 「この味は老舗ならではだ」 (энэ амт зөвхөн уламжлалт газарт л байдаг).

Banyūshu no suppasa wa, Mongoru no natsu naradewa no aji da.
Айрагны исгэлэн амт бол зөвхөн Монголын зунд л байдаг амт.
Tezukuri naradewa no atatakami ga, kono kawaseihin no miryoku da.
Гар хийцийнх л байдаг дулаан мэдрэмж нь энэ арьсан бүтээгдэхүүний татах хүч юм.
Ichimen no hoshizora ga mirareru no wa, sōgen naradewa da.
Тэнгэр дүүрэн одыг харж болох нь зөвхөн тал нутагт л боломжтой.

💡 «~らしい» (~шиг, ~-д зохистой) нь ердийн шинж чанарыг хэлнэ; «ならでは» нь «өөр хаана ч байхгүй» гэсэн онцгой, давтагдашгүй шинжийг хүчтэй онцолно.

💡 Сөрөг зүйлд (ж: «хотын түгжрэл») хэрэглэвэл хачин сонсогдоно. Магтаал, үнэлгээний хэллэг гэдгийг санаарай.

Дасгал (2)
4

«~-аас ч илүү, ~ч мөн тийм боловч түүнээс ч илүү»

«~にもまして» нь «~-аас ч илүү», «~ч гэсэн тийм байсан, гэхдээ түүнээс ч илүү» гэсэн утгатай. Харьцуулж буй зүйл (~) нь өөрөө аль хэдийн хангалттай өндөр түвшинд байгааг илэрхийлдэг нь «より»-оос ялгаатай.

「例年にもまして」「以前にもまして」「前にもまして」 гэх мэт цаг хугацааны харьцуулалт хамгийн түгээмэл. Асуух төлөөний үгтэй бол «бүхнээс илүү» болно: 「いつにもまして」 (урьд урьдынхаас илүү), 「何にもまして」 (юу юунаас илүү), 「誰にもまして」 (хэнээс ч илүү).

★★. Номонд хэрэглээний тэмдэг тавиагүй.

Kotoshi no fuyu wa reinen ni mo mashite samusa ga kibishii.
Энэ өвөл жил бүрийнхээс ч илүү хүйтэн ширүүн байна.
Gōkaku shite kara, ani wa izen ni mo mashite benkyō ni uchikonde iru.
Тэнцсэнээс хойш ах минь урьдынхаасаа ч илүү хичээлдээ шамдаж байна.
Kazoku ga buji datta koto ga, nani ni mo mashite ureshikatta.
Гэр бүл минь эсэн мэнд байсан нь юу юунаас илүү баярламаар байлаа.

💡 «Aにもまして B» — A нь аль хэдийн B шинжтэй байгаа нь далд утга. Жишээ нь «去年にもまして暑い» гэвэл «ноднин ч халуун байсан, энэ жил бүр ч илүү» гэсэн санаа.

💡 Асуух үгтэй хэлбэрт «だれ» гэхэд харьцуулж буй хүнээс илүү гэсэн утга: 「キャプテンである君が、誰にもまして努力すべきだ」 төрлийн өгүүлбэрт тохирно.

Дасгал (2)
5

«~хүртэл (бүгд)» — хамрах хүрээний өргөнийг онцлох

«~に至るまで» нь газар, цаг хугацаа, зүйлсийн хүрээг «тэр хүртэл бүгдийг» хамруулан хэлнэ. Ихэвчлэн «AからBに至るまで» хэлбэрээр хэрэглэнэ. Энгийн «まで»-оос хүчтэй, «тэр туйл хүртэл» гэсэн өнгөтэй.

Мөн «үсний ширхэг хүртэл», «сансрын хөгжил хүртэл» гэх мэт маш нарийн/жижиг эсвэл маш том зүйлийг хэлж «хүрээ нь үнэхээр өргөн» гэдгийг онцлоход хэрэглэнэ.

★★★ (чухал байдал өндөр). Номонд «хатуу хэллэг — найз нөхдийн ярианд хэрэглэдэггүй» гэсэн тэмдэгтэй. Мэдээ, зар, албан тайлбарт түгээмэл.

Kono taikai ni wa, shōgakusei kara hachijūdai no otoshiyori ni itaru made, habahiroi sedai ga sanka shita.
Энэ тэмцээнд бага ангийн сурагчдаас наян настай ахмадууд хүртэл өргөн хүрээний үеийнхэн оролцов.
Sobo wa, botan hitotsu ni itaru made tenui de minzoku ishō o shiageta.
Эмээ маань нэг ширхэг товч хүртэл гараар оёж үндэсний хувцсаа дуусгасан.
Seibu no Arutai kara tōbu no Dorunodo ni itaru made, zenkoku de ōyuki ga kansoku sareta.
Баруун Алтайгаас зүүн Дорнод хүртэл улс даяар их цас орсон нь бүртгэгджээ.

💡 📎 «V-る/N + に至る» нь «~гэсэн шат, байдалд хүрэх» гэсэн утгатай тусдаа хэрэглээ: 「長い交渉の末、両社は合併に至った」 (урт хэлэлцээний эцэст хоёр компани нэгдэхэд хүрэв), 「彼が起業するに至った経緯」 (түүний бизнес эхлүүлэхэд хүрсэн учир).

💡 📎 Хэвшмэл хэллэг «事ここに至っては»: «хэрэг ийм байдалд хүрсэн болохоор» — ихэвчлэн «…するしかない» (өөр арга алга)-тай хамт.

💡 Энгийн «まで»-тай харьцуулахад «に至るまで» нь «бүр тэнд хүртэл» гэсэн гайхшрал, хүрээний өргөнийг илэрхийлнэ. «Хоёр л зүйл» гэх мэт явцуу хүрээнд хэрэглэхгүй.

Дасгал (2)
6

«~-аас нь эхлээд л (бусад нь бүр ч…)» — нэг жишээгээр бүхнийг дүгнэх

«AからしてB» нь «A-гаас нь л эхлээд бүх зүйл B» гэсэн утга. A-д хамгийн түрүүнд анзаарагдсан зүйл, эсвэл хамгийн чухал биш, жижиг хэсгийг тавина. «Жижиг хэсэг нь хүртэл B байхад бусад нь бүр ч B» гэсэн логик.

Мөн B-ийн хэмжээ туйлын их байгааг A-г жишээ болгон харуулахад хэрэглэнэ: 「値段からして桁違いだ」 (үнээс нь л эхлээд огт өөр түвшинд).

★★. Номонд хэрэглээний тэмдэг тавиагүй. Эерэг (「話し方からして上品だ」), сөрөг (「態度からして失礼だ」) аль алинд болно.

Ano resutoran wa, iriguchi no kazari kara shite kōkyūkan ga aru.
Тэр ресторан орцны чимэглэлээсээ л эхлээд тансаг харагдана.
Sasuga Borudo-san no uma da. Tachisugata kara shite chigau.
Болдын морь гэдэг нь аргагүй. Зогсож буй байдлаасаа л өөр.
Kono kikakusho wa, taitoru kara shite wakarinikui.
Энэ төслийн санал гарчгаасаа л эхлээд ойлгомжгүй байна.

💡 «~からすると/~から見て» нь «~-г үндэслэн дүгнэвэл» гэсэн дүгнэлтийн үндэслэлийг хэлнэ; «~からして» нь «~-аас нь л эхлээд бүгд» гэсэн онцлох утгатай. Жишээ нь «ロビーからして薄暗い» (лоббигоосоо л эхлээд бүрэнхий) гэхэд «からすると» тохирохгүй.

💡 A-д ихэвчлэн хамгийн анзаарагдахуйц эсвэл хамгийн өчүүхэн хэсгийг (нэр, гарчиг, хувцас, үг хэллэг) тавина.

Дасгал (2)